ชาร์จเต็มไวแต่วิ่งได้น้อย? 5 สัญญาณเตือน ‘แบตเสื่อม’ ที่คนใช้รถไฟฟ้าต้องรู้

บทความนี้จะเจาะลึกถึง 5 สัญญาณเตือน ‘แบตเสื่อม’ ที่คนใช้รถไฟฟ้าต้องรู้ ซึ่งเป็นปัญหาที่ผู้ใช้งานหลายคนอาจเผชิญเมื่อใช้งานรถไปได้ระยะหนึ่ง ตั้งแต่อาการชาร์จเต็มไวแต่วิ่งได้น้อย ไปจนถึงปัญหาด้านประสิทธิภาพที่ลดลง การทำความเข้าใจสัญญาณเหล่านี้จะช่วยให้สามารถประเมินสุขภาพของแบตเตอรี่และวางแผนการบำรุงรักษาได้อย่างเหมาะสม

ประเด็นสำคัญเกี่ยวกับแบตเตอรี่รถไฟฟ้าเสื่อม

• ระยะทางขับขี่ที่ลดลงอย่างมีนัยสำคัญ คือตัวบ่งชี้ที่ชัดเจนที่สุดของอาการแบตเตอรี่เสื่อม
• การเปลี่ยนแปลงของระยะเวลาในการชาร์จ ไม่ว่าจะเร็วขึ้นหรือช้าลงผิดปกติ ล้วนเป็นสัญญาณที่ควรให้ความสนใจ
• ประสิทธิภาพในการขับขี่ เช่น อัตราเร่งที่ลดลง หรืออาการ “บิดแล้ววูบ” อาจเกี่ยวข้องกับสุขภาพของแบตเตอรี่
• อุณหภูมิแบตเตอรี่ที่สูงขณะใช้งานหรือชาร์จ และอาการแบตบวม เป็นสัญญาณอันตรายที่ต้องตรวจสอบทันที
• พฤติกรรมการใช้งาน เช่น การชาร์จไฟแบบเร็วบ่อยครั้ง หรือการจอดรถในที่ร้อนจัด ส่งผลโดยตรงต่ออายุการใช้งานของแบตเตอรี่

ความสำคัญของการสังเกตอาการแบตเตอรี่เสื่อม

แบตเตอรี่เป็นหัวใจสำคัญของรถไฟฟ้า การเสื่อมสภาพของแบตเตอรี่จึงส่งผลกระทบโดยตรงต่อสมรรถนะการขับขี่ ความปลอดภัย และค่าใช้จ่ายในการบำรุงรักษา ผู้ใช้งานรถไฟฟ้าควรทำความเข้าใจและเรียนรู้ที่จะสังเกตสัญญาณเตือนต่างๆ เพื่อให้สามารถรับมือกับปัญหาได้อย่างทันท่วงที การตระหนักถึงอาการผิดปกติไม่เพียงแต่จะช่วยยืดอายุการใช้งานของรถ แต่ยังช่วยป้องกันความเสียหายที่อาจลุกลามไปยังส่วนประกอบอื่น เช่น กล่องควบคุม (Controller) และช่วยให้วางแผนการเปลี่ยนแบตเตอรี่ได้อย่างเหมาะสมก่อนที่ปัญหาจะบานปลาย

การเสื่อมสภาพของแบตเตอรี่เป็นกระบวนการที่เกิดขึ้นตามธรรมชาติเมื่อเวลาผ่านไปและผ่านการใช้งาน แต่ปัจจัยหลายอย่างสามารถเร่งกระบวนการนี้ให้เร็วขึ้นได้ การทราบถึงสัญญาณเตือนตั้งแต่เนิ่นๆ จะช่วยให้ผู้ใช้สามารถปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการใช้งานและการดูแลรักษาเพื่อชะลอการเสื่อมสภาพให้ได้มากที่สุดเท่าที่จะเป็นไปได้

5 สัญญาณเตือนหลักที่บ่งชี้ว่าแบตเตอรี่อาจกำลังเสื่อม

การเฝ้าระวังการเปลี่ยนแปลงของรถไฟฟ้าเป็นสิ่งจำเป็นในการประเมินสุขภาพแบตเตอรี่ มีสัญญาณหลายอย่างที่สามารถบ่งชี้ถึงการเสื่อมสภาพ ซึ่งผู้ขับขี่สามารถสังเกตได้จากการใช้งานในชีวิตประจำวัน

1. ระยะทางการขับขี่ลดลงอย่างชัดเจน

นี่คือสัญญาณที่สังเกตได้ง่ายและเป็นรูปธรรมที่สุด เมื่อแบตเตอรี่เริ่มเสื่อม ความสามารถในการเก็บประจุไฟฟ้าจะลดลง ส่งผลให้ระยะทางที่รถสามารถวิ่งได้ต่อการชาร์จเต็มหนึ่งครั้งสั้นลงอย่างเห็นได้ชัด ตัวอย่างเช่น หากเดิมทีการชาร์จแบตเตอรี่ถึงระดับ 80-90% สามารถขับขี่ได้ระยะทาง 400 กิโลเมตร แต่เมื่อใช้งานไประยะหนึ่งแล้วพบว่าระยะทางลดลงเหลือต่ำกว่า 350 กิโลเมตรภายใต้เงื่อนไขการขับขี่แบบเดิม นั่นเป็นข้อบ่งชี้ที่ชัดเจนว่าความจุของแบตเตอรี่ได้ลดลงแล้ว

2. ระยะเวลาในการชาร์จเปลี่ยนแปลงไป

ความผิดปกติของระยะเวลาในการชาร์จเป็นอีกหนึ่งสัญญาณสำคัญ โดยสามารถเกิดขึ้นได้สองลักษณะคือ:

• ชาร์จเต็มเร็วผิดปกติ: กรณีนี้มักเกิดร่วมกับอาการระยะทางวิ่งสั้นลง แม้หน้าจอจะแสดงผลว่าแบตเตอรี่เต็ม 100% ในเวลาอันสั้น แต่ในความเป็นจริงแล้วแบตเตอรี่ไม่สามารถเก็บประจุได้เต็มความจุเดิม ทำให้วิ่งได้ไม่ไกล
• ชาร์จนานขึ้นผิดปกติ: ในบางกรณี ระบบจัดการแบตเตอรี่ (BMS) อาจพยายามปรับสมดุลเซลล์ที่เสื่อมสภาพ ทำให้กระบวนการชาร์จในช่วงท้ายใช้เวลานานกว่าปกติ ไม่ว่าจะเป็นการชาร์จแบบ AC ที่บ้านหรือ DC Fast Charging ที่สถานี

ผู้ใช้งานส่วนใหญ่มักจะทราบดีว่าโดยปกติแล้วรถของตนใช้เวลาในการชาร์จนานเท่าใด การเปลี่ยนแปลงที่ชัดเจนจากค่าปกติจึงเป็นสิ่งที่ควรให้ความสนใจเป็นพิเศษ

3. ประสิทธิภาพการเร่งความเร็วลดลง (บิดแล้ววูบ)

แบตเตอรี่ที่เสื่อมสภาพอาจไม่สามารถจ่ายกระแสไฟฟ้าได้แรงและสม่ำเสมอเท่าเดิม โดยเฉพาะในช่วงที่ต้องการกำลังสูงอย่างการเร่งความเร็ว ผู้ขับขี่อาจรู้สึกว่ารถ “อืดลง” หรือ “บิดไม่ออก” ในบางกรณีที่รุนแรง เมื่อพยายามเร่งความเร็วอย่างรวดเร็ว อาจเกิดอาการ “วูบ” คือกำลังไฟตกชั่วขณะ ซึ่งอาจสังเกตได้จากไฟหน้าปัดที่หรี่ลง หรือในกรณีที่แย่ที่สุดคือรถอาจดับไปเลย อย่างไรก็ตาม ปัจจัยอื่น เช่น แรงดันลมยางและน้ำหนักบรรทุก ก็มีผลต่ออัตราเร่งเช่นกัน จึงควรพิจารณาปัจจัยเหล่านี้ควบคู่ไปด้วย

4. อุณหภูมิของแบตเตอรี่สูงผิดปกติ

ความร้อนเป็นศัตรูตัวฉกาจของแบตเตอรี่ แบตเตอรี่ที่สุขภาพดีจะมีการจัดการความร้อนที่มีประสิทธิภาพ แต่เมื่อเซลล์ภายในเริ่มเสื่อมสภาพ ความต้านทานภายในจะสูงขึ้น ทำให้เกิดความร้อนสะสมได้ง่ายกว่าปกติ สัญญาณเตือนคือการรู้สึกว่าแบตเตอรี่ร้อนขึ้นอย่างชัดเจนทั้งในระหว่างการขับขี่ปกติและโดยเฉพาะอย่างยิ่งระหว่างการชาร์จไฟ อุณหภูมิที่สูงเกินไปไม่เพียงแต่เร่งการเสื่อมสภาพให้เร็วขึ้น แต่ยังเพิ่มความเสี่ยงด้านความปลอดภัยอีกด้วย

5. ระดับพลังงานลดลงเร็วแม้จอดทิ้งไว้

อาการนี้เรียกว่า “Self-discharge” หรือการคายประจุเอง ซึ่งเป็นเรื่องปกติของแบตเตอรี่ทุกชนิด แต่ในแบตเตอรี่ที่เสื่อมสภาพ อัตราการคายประจุจะสูงกว่าปกติอย่างมีนัยสำคัญ ตัวอย่างเช่น ชาร์จรถจนเต็มแล้วจอดทิ้งไว้ข้ามคืน พอตอนเช้ากลับมาพบว่าระดับพลังงานลดลงไปหลายเปอร์เซ็นต์โดยไม่มีการใช้งาน หากเกิดเหตุการณ์เช่นนี้บ่อยครั้ง แสดงว่าแบตเตอรี่ไม่สามารถเก็บรักษาพลังงานไว้ได้ดีเหมือนเดิม

ลักษณะทางกายภาพที่ต้องเฝ้าระวัง: อาการแบตบวม

นอกเหนือจากสัญญาณที่สังเกตได้จากการใช้งานแล้ว การตรวจสอบสภาพภายนอกของแบตเตอรี่ก็มีความสำคัญอย่างยิ่ง โดยเฉพาะอาการ “แบตบวม” ซึ่งเป็นสัญญาณอันตรายร้ายแรง อาการบวมเกิดจากการสะสมของแก๊สภายในเซลล์แบตเตอรี่ซึ่งเป็นผลมาจากความเสื่อมสภาพหรือความเสียหายทางเคมีภายใน ทำให้ตัวแบตเตอรี่มีลักษณะปูนหรือผิดรูปไปจากเดิม หากพบว่าแบตเตอรี่มีอาการบวม ควรหยุดใช้งานรถทันทีและนำไปให้ผู้เชี่ยวชาญตรวจสอบโดยด่วน เนื่องจากการฝืนใช้งานต่อไปอาจนำไปสู่การรั่วไหลของสารเคมีหรือที่เลวร้ายที่สุดคือการลัดวงจรและเกิดเพลิงไหม้ได้

เจาะลึกสาเหตุหลักที่ทำให้แบตเตอรี่เสื่อมสภาพเร็วขึ้น

การเข้าใจถึงปัจจัยที่เร่งให้แบตเตอรี่เสื่อมสภาพจะช่วยให้ผู้ใช้งานสามารถปรับพฤติกรรมเพื่อยืดอายุการใช้งานของแบตเตอรี่ได้นานขึ้น

การปล่อยให้แบตเตอรี่เหลือน้อยเกินไป

การใช้งานรถไฟฟ้าจนแบตเตอรี่เหลือในระดับต่ำมาก (เช่น ต่ำกว่า 20%) บ่อยครั้ง เป็นการสร้างความเครียดให้กับเซลล์แบตเตอรี่และเร่งการเสื่อมสภาพให้เร็วขึ้น คล้ายกับหลักการของแบตเตอรี่ในโทรศัพท์มือถือ การรักษาระดับพลังงานให้อยู่ในช่วง 20-80% จะเป็นสภาวะที่เหมาะสมและดีต่อสุขภาพของแบตเตอรี่ในระยะยาวมากที่สุด

การใช้ DC Fast Charging บ่อยครั้ง

แม้ว่าการชาร์จแบบเร็ว (DC Fast Charging) จะสะดวกและประหยัดเวลา แต่การชาร์จด้วยกระแสไฟฟ้าแรงสูงอย่างต่อเนื่องจะส่งผลเสียต่อแบตเตอรี่ในระยะยาว กระแสไฟที่สูงจะทำให้เกิดความร้อนสะสมและกระตุ้นให้เซลล์แบตเตอรี่เสื่อมสภาพเร็วกว่าการชาร์จแบบปกติ (AC Charging) ดังนั้น จึงควรใช้การชาร์จแบบเร็วเท่าที่จำเป็น และใช้การชาร์จแบบปกติเป็นหลักในการใช้งานประจำวัน

การจอดรถทิ้งไว้เป็นเวลานาน

หากจำเป็นต้องจอดรถทิ้งไว้โดยไม่มีการใช้งานเป็นระยะเวลานาน แบตเตอรี่จะเกิดการคายประจุไฟฟ้าอย่างช้าๆ ตลอดเวลา หากปล่อยให้ระดับพลังงานลดลงจนต่ำเกินไป อาจทำให้แบตเตอรี่เสียหายได้ สำหรับการจอดระยะยาว ควรชาร์จแบตเตอรี่ให้อยู่ในระดับประมาณ 50-60% ซึ่งเป็นระดับที่แบตเตอรี่มีความเสถียรมากที่สุด

ผลกระทบจากความร้อนและสภาพแวดล้อม

การจอดรถกลางแดดจัดเป็นประจำจะทำให้แบตเตอรี่ต้องเผชิญกับความร้อนสะสมที่สูง ซึ่งเป็นปัจจัยสำคัญที่เร่งการเสื่อมสภาพทางเคมีภายในเซลล์ ความร้อนไม่เพียงลดอายุการใช้งาน แต่ยังเพิ่มความเสี่ยงด้านความปลอดภัย ดังนั้น การพยายามจอดรถในที่ร่มจะช่วยถนอมแบตเตอรี่ได้เป็นอย่างดี

อายุการใช้งานแบตเตอรี่: ความจริงที่ต้องพิจารณา

อายุการใช้งานของแบตเตอรี่รถไฟฟ้าขึ้นอยู่กับประเภทของแบตเตอรี่และพฤติกรรมการใช้งาน โดยทั่วไปแล้ว แบตเตอรี่ประเภทตะกั่ว-กรด (Lead-Acid) ที่นิยมใช้ในรถจักรยานยนต์ไฟฟ้าหรือสกู๊ตเตอร์ไฟฟ้ารุ่นเริ่มต้น จะมีอายุการใช้งานเฉลี่ยประมาณ 1.5 – 2 ปี หรือตามรอบการชาร์จ เมื่อใช้งานมาถึงช่วงเวลานี้ ก็ควรเตรียมพร้อมสำหรับการเปลี่ยนใหม่เพื่อรักษาประสิทธิภาพของรถและป้องกันความเสียหายต่อชิ้นส่วนอื่น

ในขณะที่แบตเตอรี่ลิเธียมไอออน (Lithium-ion) ที่ใช้ในรถยนต์ไฟฟ้าจะมีอายุการใช้งานที่ยาวนานกว่ามาก ข้อมูลที่แชร์กันในโลกออนไลน์เกี่ยวกับแบตเตอรี่ที่เสื่อมสภาพรุนแรงภายใน 5-8 ปีนั้นเป็นเรื่องที่มีความซับซ้อนและต้องพิจารณาปัจจัยแวดล้อมหลายอย่าง ผู้เชี่ยวชาญด้านเทคโนโลยียานยนต์ได้ให้ข้อมูลว่าแบตเตอรี่สมัยใหม่ได้รับการออกแบบมาให้มีความทนทานสูง แต่ก็ยังคงได้รับผลกระทบจากปัจจัยที่กล่าวมาข้างต้นเช่นกัน

แนวทางการดูแลรักษาเพื่อยืดอายุการใช้งานแบตเตอรี่

แม้การเสื่อมสภาพจะเป็นสิ่งที่หลีกเลี่ยงไม่ได้ แต่การดูแลรักษาที่ถูกวิธีสามารถช่วยชะลอความเร็วของกระบวนการนี้และยืดอายุการใช้งานของแบตเตอรี่ให้ยาวนานที่สุดได้

• รักษาระดับการชาร์จที่เหมาะสม: พยายามรักษาระดับพลังงานในแบตเตอรี่ให้อยู่ระหว่าง 20% ถึง 80% เป็นประจำ หลีกเลี่ยงการชาร์จเต็ม 100% หรือปล่อยให้แบตหมดจนเหลือ 0% บ่อยๆ
• หลีกเลี่ยงการใช้ Fast Charging บ่อยเกินไป: ใช้การชาร์จแบบ AC เป็นหลัก และใช้ DC Fast Charging เฉพาะเมื่อจำเป็นจริงๆ
• จอดรถในที่ร่ม: ป้องกันแบตเตอรี่จากความร้อนสูงด้วยการจอดรถในที่ร่มเสมอเมื่อทำได้
• ขับขี่อย่างนุ่มนวล: การเร่งความเร็วหรือเบรกอย่างกะทันหันบ่อยครั้งจะทำให้แบตเตอรี่ต้องทำงานหนักและเกิดความร้อนสูง ซึ่งส่งผลต่ออายุการใช้งาน
• ตรวจสอบสภาพเป็นประจำ: หมั่นสังเกตอาการผิดปกติต่างๆ และตรวจสอบสภาพภายนอกของแบตเตอรี่อย่างสม่ำเสมอ

เมื่อใดที่ควรพิจารณาเปลี่ยนแบตเตอรี่

การตัดสินใจเปลี่ยนแบตเตอรี่ควรพิจารณาเมื่อการเสื่อมสภาพส่งผลกระทบต่อการใช้งานในชีวิตประจำวันอย่างชัดเจน เช่น ระยะทางที่วิ่งได้สั้นลงจนไม่เพียงพอต่อความต้องการ หรือเมื่อพบสัญญาณอันตรายอย่างแบตเตอรี่ร้อนจัดหรือมีอาการบวม การฝืนใช้งานแบตเตอรี่ที่เสื่อมสภาพหนักแล้วต่อไปไม่เพียงแต่จะลดทอนประสบการณ์การขับขี่ แต่ยังอาจก่อให้เกิดค่าใช้จ่ายในการซ่อมแซมส่วนอื่นที่เสียหายตามมาได้ เช่น กล่องควบคุม หรือระบบไฟฟ้าอื่นๆ

หากรถไฟฟ้าแสดงอาการผิดปกติและสงสัยว่าอาจเกิดจากแบตเตอรี่เสื่อม การนำรถเข้าปรึกษาผู้เชี่ยวชาญเพื่อทำการตรวจสอบและวินิจฉัยอย่างละเอียดคือทางออกที่ดีที่สุด ที่ GIANT Shopping Mall เรามีทีมงานที่มีความรู้และประสบการณ์พร้อมให้คำปรึกษาเกี่ยวกับปัญหารถไฟฟ้าทุกประเภท ไม่ว่าจะเป็นสกู๊ตเตอร์ไฟฟ้า หรือ E-bike เราจำหน่ายจักรยานไฟฟ้าหลากหลายรุ่นที่ออกแบบมาเพื่อตอบโจทย์ทุกความต้องการ พร้อมบริการหลังการขายที่น่าเชื่อถือ

หากต้องการคำแนะนำหรือตรวจสอบสภาพรถไฟฟ้า สามารถติดต่อเราผ่านช่องทาง FACEBOOK PAGE หรือ LINE และสามารถดูรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่หน้า ติดต่อ สอบถามเพิ่มเติม

ที่ตั้งร้าน: 269 หมู่ 12 ถ. มิตรภาพ ตำบล เมืองเก่า อำเภอเมืองขอนแก่น ขอนแก่น 40000
เวลาทำการ: จันทร์ – เสาร์ (9.00 – 18.00 น.)
โทรศัพท์: 061-962-2878