ขับ E-Bike ต้องมีใบขับขี่ไหม? สรุปกฎหมายล่าสุด

จักรยานไฟฟ้า หรือ E-Bike กำลังเป็นยานพาหนะทางเลือกที่ได้รับความนิยมเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่องในประเทศไทย ด้วยคุณสมบัติที่ผสมผสานระหว่างความสะดวกสบายของมอเตอร์ไฟฟ้าและความคล่องตัวของจักรยาน อย่างไรก็ตาม ผู้ใช้จำนวนมากยังคงมีคำถามเกี่ยวกับสถานะทางกฎหมายและข้อบังคับที่เกี่ยวข้องกับการขับขี่บนท้องถนน

ประเด็นสำคัญเกี่ยวกับกฎหมาย E-Bike

• เกณฑ์กำหนด: กฎหมายไทยจำแนกประเภท E-Bike โดยใช้กำลังมอเตอร์และความเร็วสูงสุดเป็นหลักในการพิจารณา
• ใบขับขี่และการจดทะเบียน: E-Bike ที่มีกำลังมอเตอร์ตั้งแต่ 250 วัตต์ขึ้นไป และทำความเร็วสูงสุดได้เกิน 45 กม./ชม. จะต้องมีใบขับขี่และจดทะเบียนเช่นเดียวกับรถจักรยานยนต์
• E-Bike กำลังต่ำ: จักรยานไฟฟ้าที่มีกำลังมอเตอร์ต่ำกว่า 250 วัตต์ และมีความเร็วไม่เกิน 25 กม./ชม. โดยทั่วไปไม่ต้องใช้ใบขับขี่หรือไม่ต้องจดทะเบียน แต่ต้องปฏิบัติตามกฎจราจรสำหรับจักรยาน
• ความปลอดภัย: ไม่ว่า E-Bike จะเข้าข่ายประเภทใด ผู้ขับขี่ควรสวมหมวกกันน็อกและปฏิบัติตามกฎจราจรอย่างเคร่งครัดเพื่อความปลอดภัย
• การตรวจสอบข้อมูล: ก่อนตัดสินใจซื้อ ควรตรวจสอบคุณสมบัติของรถและข้อบังคับล่าสุดจากกรมการขนส่งทางบกเพื่อให้แน่ใจว่าสามารถใช้งานได้อย่างถูกต้องตามกฎหมาย

คำถามที่ว่า ขับ E-Bike ต้องมีใบขับขี่ไหม? สรุปกฎหมายล่าสุด กลายเป็นข้อสงสัยสำคัญสำหรับผู้ใช้งานและผู้ที่กำลังพิจารณาซื้อจักรยานไฟฟ้าในประเทศไทย เพื่อให้การใช้งานเป็นไปอย่างถูกต้องและปลอดภัย การทำความเข้าใจข้อบังคับที่กำหนดโดยกรมการขนส่งทางบกจึงเป็นสิ่งจำเป็นอย่างยิ่ง บทความนี้จะสรุปข้อกฎหมายที่เกี่ยวข้องทั้งหมด เพื่อไขข้อกระจ่างว่า E-Bike ประเภทใดที่ต้องมีใบอนุญาตขับขี่ ประเภทใดต้องจดทะเบียน และมีข้อปฏิบัติอื่น ๆ ที่ต้องทราบก่อนนำมาใช้งานบนท้องถนน

ความนิยมของ E-Bike และข้อกฎหมายที่ต้องรู้

ในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา กระแสความนิยมในยานพาหนะไฟฟ้าส่วนบุคคลได้เติบโตขึ้นอย่างก้าวกระโดด ทั้งสกู๊ตเตอร์ไฟฟ้าและจักรยานไฟฟ้า (E-Bike) กลายเป็นทางเลือกที่น่าสนใจสำหรับการเดินทางในระยะใกล้และกลาง เนื่องจากเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม ประหยัดค่าใช้จ่ายด้านพลังงาน และช่วยลดปัญหาการจราจรติดขัดในเขตเมือง อย่างไรก็ตาม ความแพร่หลายที่เพิ่มขึ้นนี้ทำให้หน่วยงานภาครัฐจำเป็นต้องกำหนดกฎระเบียบที่ชัดเจนเพื่อควบคุมการใช้งานให้เกิดความปลอดภัยและเป็นระเบียบบนท้องถนน

สำหรับประเทศไทย กรมการขนส่งทางบกได้กำหนดหลักเกณฑ์เพื่อจำแนกประเภทของยานพาหนะไฟฟ้าเหล่านี้ โดยอ้างอิงจากพระราชบัญญัติรถยนต์ พ.ศ. 2522 ซึ่งการจำแนกประเภทจะส่งผลโดยตรงต่อข้อบังคับต่าง ๆ ตั้งแต่การกำหนดให้ต้องมีใบอนุญาตขับขี่ การจดทะเบียน การจัดทำประกันภัยภาคบังคับ (พ.ร.บ.) ไปจนถึงข้อกำหนดด้านความปลอดภัยอื่น ๆ ดังนั้น ผู้ที่สนใจหรือเป็นเจ้าของ E-Bike จึงมีความจำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องศึกษาและทำความเข้าใจข้อบังคับเหล่านี้ เพื่อหลีกเลี่ยงการกระทำที่อาจผิดกฎหมายและสร้างความปลอดภัยสูงสุดให้แก่ตนเองและผู้ใช้รถใช้ถนนคนอื่น ๆ

เกณฑ์การจำแนกประเภทจักรยานไฟฟ้าตามกฎหมายไทย

หัวใจสำคัญของข้อบังคับเกี่ยวกับจักรยานไฟฟ้าในประเทศไทยอยู่ที่การจำแนกประเภทตามคุณสมบัติทางเทคนิคของตัวรถ โดยมีปัจจัยหลัก 2 ประการที่ใช้ในการพิจารณา ได้แก่ กำลังของมอเตอร์ไฟฟ้า (หน่วยเป็นวัตต์) และ ความเร็วสูงสุด ที่รถสามารถทำได้ (หน่วยเป็นกิโลเมตรต่อชั่วโมง) ซึ่งเกณฑ์ดังกล่าวจะใช้ตัดสินว่า E-Bike คันนั้นมีสถานะเป็น “จักรยาน” หรือ “รถจักรยานยนต์” ตามกฎหมาย

E-Bike ที่เข้าข่ายเป็นรถจักรยานยนต์

ตามประกาศของกรมการขนส่งทางบก E-Bike ที่มีคุณสมบัติตรงตามเกณฑ์ต่อไปนี้ จะถูกจัดว่าเป็น “รถจักรยานยนต์ไฟฟ้า” และต้องปฏิบัติตามกฎหมายเช่นเดียวกับรถจักรยานยนต์ที่ใช้น้ำมันเชื้อเพลิงทุกประการ:

• กำลังมอเตอร์ไฟฟ้า: มีกำลังตั้งแต่ 250 วัตต์ (0.25 กิโลวัตต์) ขึ้นไป
• ความเร็วสูงสุด: สามารถทำความเร็วได้ไม่ต่ำกว่า 45 กิโลเมตรต่อชั่วโมง

หาก E-Bike ที่ใช้งานมีคุณสมบัติครบทั้งสองข้อนี้ จะถือว่าเป็นรถตามพระราชบัญญัติรถยนต์ ซึ่งหมายความว่าผู้ขับขี่และเจ้าของรถมีหน้าที่ต้องดำเนินการตามข้อบังคับทางกฎหมายอย่างครบถ้วน ไม่ว่าจะเป็นการขอใบอนุญาตขับขี่รถจักรยานยนต์ส่วนบุคคล การนำรถไปจดทะเบียนเพื่อขอรับแผ่นป้ายทะเบียน การเสียภาษีประจำปี และการทำประกันภัยภาคบังคับ (พ.ร.บ.)

E-Bike ที่จัดเป็นจักรยานทั่วไป

ในทางกลับกัน หาก E-Bike มีคุณสมบัติที่ต่ำกว่าเกณฑ์ที่กฎหมายกำหนด จะถูกจัดให้มีสถานะเทียบเท่ากับ “จักรยาน” ซึ่งหมายความว่าไม่ต้องอยู่ภายใต้ข้อบังคับของ พ.ร.บ. รถยนต์ โดยมีคุณสมบัติดังนี้:

• กำลังมอเตอร์ไฟฟ้า: มีกำลังน้อยกว่า 250 วัตต์
• ความเร็วสูงสุด: ทำความเร็วสูงสุดได้ไม่เกิน 25 กิโลเมตรต่อชั่วโมง (ในบางกรณีอาจอนุโลมได้ถึง 32 กม./ชม. ตามมาตรฐานสากลบางฉบับ แต่ในไทยยึดเกณฑ์ที่ค่อนข้างเข้มงวด)

E-Bike ประเภทนี้มักเป็นจักรยานที่มีระบบช่วยปั่น (Pedal-Assist) ซึ่งมอเตอร์ไฟฟ้าจะทำงานเพื่อช่วยผ่อนแรงเมื่อผู้ขับขี่ออกแรงปั่นเท่านั้น และจะหยุดทำงานเมื่อความเร็วถึงระดับที่กำหนด ผู้ที่ใช้งาน E-Bike ประเภทนี้จึงไม่จำเป็นต้องมีใบขับขี่ ไม่ต้องจดทะเบียน และไม่ต้องทำ พ.ร.บ. อย่างไรก็ตาม ยังคงต้องปฏิบัติตามกฎจราจรที่บังคับใช้กับจักรยาน เช่น การขับขี่ในช่องทางที่กำหนด และการใช้สัญญาณมือ

ตารางเปรียบเทียบข้อกำหนดสำหรับ E-Bike แต่ละประเภท

เพื่อให้เห็นภาพรวมของข้อบังคับที่แตกต่างกันระหว่าง E-Bike ทั้งสองประเภทได้ชัดเจนยิ่งขึ้น สามารถสรุปเปรียบเทียบได้ดังตารางต่อไปนี้

ข้อบังคับและขั้นตอนสำหรับ E-Bike ที่ต้องจดทะเบียน

สำหรับเจ้าของ E-Bike ที่มีคุณสมบัติเข้าข่ายเป็นรถจักรยานยนต์ไฟฟ้า การปฏิบัติตามข้อบังคับทางกฎหมายเป็นสิ่งที่ไม่สามารถหลีกเลี่ยงได้ ซึ่งมีขั้นตอนและรายละเอียดที่สำคัญดังนี้

การขอใบอนุญาตขับขี่

ผู้ขับขี่ E-Bike ประเภทนี้จะต้องมีใบอนุญาตขับขี่รถจักรยานยนต์ส่วนบุคคล ซึ่งต้องผ่านกระบวนการเช่นเดียวกับการขอใบขับขี่มอเตอร์ไซค์ทั่วไป ได้แก่ การทดสอบสมรรถภาพทางร่างกาย การเข้าอบรมกฎจราจร การสอบข้อเขียน และการสอบภาคปฏิบัติ ณ กรมการขนส่งทางบกหรือสำนักงานสาขา การขับขี่โดยไม่มีใบอนุญาตถือเป็นความผิดและมีโทษปรับตามกฎหมาย

การจดทะเบียนและจัดทำ พ.ร.บ.

การจดทะเบียนรถเป็นขั้นตอนสำคัญเพื่อให้รถมีสถานะทางกฎหมายที่ถูกต้องและได้รับแผ่นป้ายทะเบียนสำหรับใช้งานบนท้องถนน กระบวนการนี้ต้องดำเนินการที่กรมการขนส่งทางบก โดยเจ้าของรถต้องยื่นเอกสารที่เกี่ยวข้องทั้งหมด เมื่อจดทะเบียนเรียบร้อยแล้ว จะต้องดำเนินการจัดทำประกันภัยภาคบังคับ หรือ พ.ร.บ. ซึ่งให้ความคุ้มครองแก่ผู้ประสบภัยจากรถ รวมถึงการต่อภาษีรถจักรยานยนต์ประจำปีด้วย

เอกสารสำคัญที่ต้องใช้ในการจดทะเบียน

เพื่อให้กระบวนการจดทะเบียนเป็นไปอย่างราบรื่น ผู้ผลิตหรือผู้นำเข้าจะต้องมีเอกสารรับรองมาตรฐานของตัวรถ และผู้ซื้อจะต้องได้รับเอกสารสำคัญจากผู้ขายเพื่อนำไปยื่นต่อกรมการขนส่งทางบก โดยทั่วไปประกอบด้วย:

• หนังสือแจ้งจำหน่าย: เอกสารจากผู้ผลิตหรือผู้จำหน่ายที่ระบุรายละเอียดและคุณสมบัติของรถ
• หลักฐานการได้มาของรถ: เช่น ใบเสร็จรับเงิน หรือสัญญาซื้อขาย
• หลักฐานประจำตัวเจ้าของรถ: เช่น บัตรประจำตัวประชาชน และสำเนาทะเบียนบ้าน

การตรวจสอบความครบถ้วนของเอกสารเหล่านี้ตั้งแต่ก่อนตัดสินใจซื้อจึงเป็นเรื่องสำคัญอย่างยิ่ง เพราะหากไม่มีเอกสารที่ถูกต้องจากผู้ขาย จะไม่สามารถนำรถไปจดทะเบียนได้

ความปลอดภัยและกฎจราจรที่ผู้ขับขี่ E-Bike ต้องปฏิบัติ

ไม่ว่า E-Bike ที่ขับขี่จะถูกจัดอยู่ในประเภทใด ความปลอดภัยยังคงเป็นหัวใจสำคัญที่สุด ผู้ขับขี่ทุกคนมีหน้าที่รับผิดชอบต่อตนเองและเพื่อนร่วมทาง โดยต้องปฏิบัติตามกฎระเบียบด้านความปลอดภัยและกฎจราจรอย่างเคร่งครัด

การสวมหมวกกันน็อก

สำหรับ E-Bike ที่เข้าข่ายเป็นรถจักรยานยนต์ การสวมหมวกกันน็อกเป็นข้อบังคับตามกฎหมาย ทั้งผู้ขับขี่และผู้ซ้อนท้ายต้องสวมหมวกที่ได้มาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม (มอก.) ตลอดเวลาที่ขับขี่ ส่วน E-Bike ที่เทียบเท่าจักรยาน แม้กฎหมายอาจไม่ได้บังคับ แต่การสวมหมวกกันน็อกถือเป็นสิ่งจำเป็นอย่างยิ่งยวดเพื่อป้องกันการบาดเจ็บที่ศีรษะหากเกิดอุบัติเหตุ

การปฏิบัติตามสัญญาณจราจรและป้ายเตือน

ผู้ขับขี่ E-Bike ทุกประเภทต้องเคารพและปฏิบัติตามกฎจราจรเช่นเดียวกับยานพาหนะอื่น ๆ บนท้องถนน ซึ่งรวมถึงการหยุดรถเมื่อมีสัญญาณไฟแดง การให้ทางแก่รถในทางเอก การใช้ช่องทางเดินรถที่ถูกต้อง และการปฏิบัติตามป้ายจราจรต่าง ๆ การขับขี่ด้วยความเร็วที่เหมาะสมกับสภาพการจราจรและการใช้สัญญาณมือก่อนเปลี่ยนทิศทางเป็นสิ่งสำคัญที่ช่วยลดความเสี่ยงในการเกิดอุบัติเหตุได้

บทลงโทษกรณีไม่ปฏิบัติตามกฎหมาย

การเพิกเฉยต่อข้อบังคับทางกฎหมายสำหรับ E-Bike ที่เข้าข่ายเป็นรถจักรยานยนต์อาจนำไปสู่บทลงโทษได้หลายประการ ผู้ขับขี่อาจต้องเผชิญกับข้อหาต่าง ๆ ดังนี้:

• ขับรถโดยไม่มีใบอนุญาตขับขี่: มีโทษจำคุกไม่เกิน 1 เดือน หรือปรับไม่เกิน 1,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ
• ใช้รถที่ยังไม่ได้จดทะเบียน: มีโทษปรับไม่เกิน 10,000 บาท
• ไม่จัดทำประกันภัยภาคบังคับ (พ.ร.บ.): มีโทษปรับไม่เกิน 10,000 บาท
• ไม่แสดงแผ่นป้ายทะเบียนหรือไม่ติดแผ่นป้ายทะเบียน: มีโทษปรับไม่เกิน 2,000 บาท

นอกเหนือจากโทษปรับตามกฎหมายแล้ว หากเกิดอุบัติเหตุขึ้น การไม่มีเอกสารที่ถูกต้องอาจส่งผลกระทบต่อกระบวนการเรียกร้องค่าสินไหมทดแทนจากบริษัทประกัน และอาจทำให้ผู้ขับขี่ต้องรับผิดชอบค่าเสียหายทั้งหมดด้วยตนเอง

สรุปข้อควรรู้ก่อนเลือกซื้อและใช้งานจักรยานไฟฟ้า

การขับขี่ E-Bike จะต้องมีใบขับขี่และจดทะเบียนหรือไม่นั้น ขึ้นอยู่กับคุณสมบัติของตัวรถเป็นสำคัญ โดยมีกำลังมอเตอร์และความเร็วสูงสุดเป็นเกณฑ์ตัดสิน หาก E-Bike มีกำลังมอเตอร์ 250 วัตต์ขึ้นไป และทำความเร็วได้เกิน 45 กม./ชม. ผู้ใช้งานจำเป็นต้องปฏิบัติตามกฎหมายเช่นเดียวกับผู้ขับขี่รถจักรยานยนต์ทุกประการ ในทางตรงกันข้าม หากเป็น E-Bike กำลังต่ำที่มีความเร็วไม่สูง จะได้รับการยกเว้นจากข้อบังคับดังกล่าว

ดังนั้น ก่อนตัดสินใจซื้อ E-Bike ผู้บริโภคควรศึกษาข้อมูลจำเพาะของผลิตภัณฑ์อย่างละเอียด สอบถามผู้ขายเกี่ยวกับเอกสารที่จำเป็นสำหรับการจดทะเบียน และพิจารณาลักษณะการใช้งานของตนเอง เพื่อเลือกรุ่นที่เหมาะสมและสามารถใช้งานได้อย่างถูกต้อง สบายใจ และปลอดภัยตามกฎหมายที่บังคับใช้ในปัจจุบัน

สำหรับผู้ที่กำลังมองหาจักรยานไฟฟ้า สกู๊ตเตอร์ไฟฟ้า หรือ E-Bike ที่มีคุณภาพและออกแบบมาเพื่อตอบโจทย์ทุกความต้องการ GIANT Shopping Mall คือศูนย์รวมยานพาหนะไฟฟ้าหลากหลายประเภท พร้อมให้คำปรึกษาเพื่อให้ได้ผลิตภัณฑ์ที่เหมาะสมและถูกต้องตามข้อบังคับ สามารถ ติดต่อ สอบถามเพิ่มเติม ได้ที่ FACEBOOK PAGE หรือ LINE