ขี่สกู๊ตเตอร์ไฟฟ้าบนถนน: กฎหมายที่ต้องรู้ 2568

สกู๊ตเตอร์ไฟฟ้ากลายเป็นยานพาหนะทางเลือกที่ได้รับความนิยมเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วในเขตเมืองทั่วประเทศไทย ด้วยความคล่องตัว สะดวกสบาย และเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม อย่างไรก็ตาม การใช้งานที่แพร่หลายได้นำมาซึ่งคำถามสำคัญเกี่ยวกับสถานะทางกฎหมาย โดยเฉพาะอย่างยิ่งประเด็นการใช้งานบนถนนสาธารณะ บทความนี้จะสรุปข้อเท็จจริงเกี่ยวกับกฎหมายและข้อบังคับล่าสุด เพื่อให้ผู้ใช้งานเข้าใจถึงขอบเขตและข้อจำกัดในการขับขี่อย่างถูกต้อง

การทำความเข้าใจเกี่ยวกับข้อบังคับเรื่องการขี่สกู๊ตเตอร์ไฟฟ้าบนถนน: กฎหมายที่ต้องรู้ 2568 ถือเป็นสิ่งจำเป็นอย่างยิ่งสำหรับผู้ใช้งานและผู้ที่กำลังพิจารณาจัดซื้อ เนื่องจากความนิยมที่เพิ่มขึ้นสวนทางกับข้อกฎหมายที่ยังไม่รองรับการใช้งานในพื้นที่สาธารณะอย่างเป็นทางการ สกู๊ตเตอร์ไฟฟ้า หรือ e-scooter ซึ่งเป็นพาหนะขับเคลื่อนด้วยพลังงานไฟฟ้าขนาดเล็ก ได้รับการยอมรับในฐานะเครื่องมือเดินทางระยะใกล้ (last-mile transportation) ที่มีประสิทธิภาพ แต่ในมุมมองของกฎหมายไทย ยานพาหนะชนิดนี้ยังคงอยู่ในพื้นที่สีเทาที่เอนไปทาง “ผิดกฎหมาย” อย่างชัดเจนเมื่อปรากฏบนทางสัญจรสาธารณะ การขาดความเข้าใจในข้อบังคับอาจนำไปสู่การกระทำที่ผิดกฎหมายโดยไม่เจตนา และอาจส่งผลให้เกิดอุบัติเหตุร้ายแรงได้

บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อรวบรวมข้อมูลล่าสุดเกี่ยวกับ พ.ร.บ. ที่เกี่ยวข้อง บทลงโทษ และแนวทางการใช้งานที่ถูกต้อง เพื่อให้ผู้ขับขี่สามารถตัดสินใจและใช้งานสกู๊ตเตอร์ไฟฟ้าได้อย่างปลอดภัยและสอดคล้องกับกฎหมายปัจจุบัน ป้องกันความเสี่ยงจากการถูกดำเนินคดีและส่งเสริมความปลอดภัยบนท้องถนนโดยรวมสำหรับผู้ใช้ทางทุกคน

สถานะทางกฎหมายของสกู๊ตเตอร์ไฟฟ้าในประเทศไทย ปี 2568

ตามพระราชบัญญัติรถยนต์ พ.ศ. 2522 ซึ่งเป็นกฎหมายหลักที่กำกับดูแลยานพาหนะบนท้องถนนของประเทศไทย สกู๊ตเตอร์ไฟฟ้าจัดอยู่ในประเภท “รถ” เนื่องจากมีเครื่องยนต์ (ในที่นี้คือมอเตอร์ไฟฟ้า) เป็นแหล่งกำลังในการขับเคลื่อน อย่างไรก็ตาม ปัญหาสำคัญอยู่ที่กระบวนการ “จดทะเบียน” ซึ่งเป็นข้อบังคับสำหรับยานพาหนะทุกชนิดที่ต้องการใช้งานบนทางสาธารณะ

กรมการขนส่งทางบกได้ให้ข้อมูลอย่างสม่ำเสมอว่า สกู๊ตเตอร์ไฟฟ้าส่วนใหญ่ที่จำหน่ายในท้องตลาด ไม่ผ่านเกณฑ์มาตรฐานความปลอดภัยที่กำหนดไว้ในกฎกระทรวง ทำให้ไม่สามารถนำมาจดทะเบียนเพื่อขอรับแผ่นป้ายทะเบียนและเอกสารแสดงการเสียภาษีประจำปีได้ ปัจจัยที่ไม่ผ่านมาตรฐานมักเกี่ยวข้องกับ:

• ระบบเบรก: ประสิทธิภาพของระบบเบรกอาจไม่เพียงพอต่อการหยุดรถที่ความเร็วสูง
• ระบบไฟส่องสว่างและสัญญาณ: ขาดไฟหน้า ไฟท้าย ไฟเลี้ยว หรือไฟเบรกที่ได้มาตรฐาน
• ความเร็วและกำลังมอเตอร์: บางรุ่นมีความเร็วสูงเกินกว่าที่กฎหมายจะจัดให้เป็นยานพาหนะขนาดเล็ก แต่ก็ไม่แข็งแรงพอที่จะเป็นรถจักรยานยนต์
• โครงสร้างตัวถัง: ขาดความมั่นคงแข็งแรงและอุปกรณ์เพื่อความปลอดภัยที่จำเป็น

ดังนั้น เมื่อสกู๊ตเตอร์ไฟฟ้าไม่สามารถจดทะเบียนได้ จึงส่งผลโดยตรงให้การนำยานพาหนะดังกล่าวมาวิ่งบน “ทางสาธารณะ” ซึ่งหมายรวมถึงถนนทุกสาย ซอยสาธารณะ ทางเท้า และทางจักรยาน ถือเป็นการกระทำที่ผิดกฎหมายอย่างชัดเจน

มีความเข้าใจผิดที่ว่าสกู๊ตเตอร์ไฟฟ้าเป็นเหมือนจักรยานไฟฟ้า ซึ่งบางประเภทอาจได้รับการยกเว้น แต่ในทางปฏิบัติ สกู๊ตเตอร์ไฟฟ้าที่มีลักษณะการยืนขับขี่และใช้คันเร่งเป็นหลัก จะถูกตีความว่าเป็น “รถ” ที่ต้องจดทะเบียนเสมอ ต่างจากจักรยานไฟฟ้าที่ใช้การปั่นเป็นหลักและมีมอเตอร์ช่วยผ่อนแรง ซึ่งอาจเข้าข่ายเป็น “รถจักรยาน” ได้ในบางกรณี

บทลงโทษและค่าปรับที่เกี่ยวข้องกับการฝ่าฝืน

การนำสกู๊ตเตอร์ไฟฟ้าที่ไม่ได้จดทะเบียนมาใช้งานบนถนนสาธารณะ ทำให้ผู้ขับขี่มีความเสี่ยงที่จะถูกเจ้าหน้าที่ตำรวจเรียกตรวจสอบและดำเนินคดีตามกฎหมายหลายฉบับพร้อมกัน โดยความผิดหลักและบทลงโทษที่เกี่ยวข้องมีดังนี้:

ความผิดฐานใช้รถที่ไม่ได้จดทะเบียน

อ้างอิงตามมาตรา 6 แห่ง พ.ร.บ.รถยนต์ พ.ศ. 2522 ที่ระบุว่าห้ามมิให้ผู้ใดใช้รถที่ยังมิได้จดทะเบียน การฝ่าฝืนในข้อหานี้ถือเป็นความผิดที่มีบทลงโทษรุนแรงที่สุด โดยมีอัตราโทษปรับสูงสุดไม่เกิน 10,000 บาท

ความผิดฐานขับขี่โดยไม่มีใบอนุญาต

เนื่องจากสกู๊ตเตอร์ไฟฟ้าถูกตีความว่าเป็น “รถ” ผู้ขับขี่จึงจำเป็นต้องมีใบอนุญาตขับขี่ที่สอดคล้องกับประเภทของยานพาหนะนั้นๆ แต่ในเมื่อตัวรถไม่สามารถจดทะเบียนได้ จึงไม่มีใบอนุญาตขับขี่ประเภทใดรองรับโดยตรง การขับขี่จึงเข้าข่ายความผิดตามมาตรา 64 แห่ง พ.ร.บ.รถยนต์ พ.ศ. 2522 ฐานขับรถโดยไม่มีใบอนุญาตขับขี่ ซึ่งมีโทษจำคุกไม่เกิน 1 เดือน หรือปรับไม่เกิน 1,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ

ความผิดฐานใช้ยานพาหนะไม่มีป้ายทะเบียน

นอกเหนือจาก พ.ร.บ.รถยนต์ แล้ว การกระทำดังกล่าวยังอาจเข้าข่ายผิดตาม พ.ร.บ.การจราจรทางบก พ.ศ. 2522 มาตรา 7 ซึ่งห้ามใช้ยานพาหนะที่ไม่มีป้ายทะเบียนบนทางเดินรถ ซึ่งเป็นผลสืบเนื่องมาจากการไม่สามารถจดทะเบียนได้ตั้งแต่แรก

กรณีศึกษา: การบังคับใช้กฎหมายในพื้นที่จริง

มีรายงานข่าวปรากฏอย่างต่อเนื่องเกี่ยวกับการจับกุมผู้ใช้สกู๊ตเตอร์ไฟฟ้าบนถนนสาธารณะ โดยเฉพาะในเมืองท่องเที่ยวสำคัญ เช่น กรณีในพื้นที่ป่าตอง จังหวัดภูเก็ต ที่เจ้าหน้าที่ตำรวจได้จับกุมและออกใบสั่งแก่นักท่องเที่ยวที่เช่าสกู๊ตเตอร์ไฟฟ้ามาขับขี่บนถนนเลียบชายหาด ซึ่งสะท้อนให้เห็นว่ากฎหมายนี้มีการบังคับใช้อย่างจริงจัง และไม่ใช่เพียงข้อบังคับที่ถูกละเลย

พื้นที่ใดบ้างที่สามารถใช้งานสกู๊ตเตอร์ไฟฟ้าได้อย่างถูกกฎหมาย?

แม้ว่าการใช้งานบนทางสาธารณะจะผิดกฎหมาย แต่ก็ยังมีพื้นที่ที่สามารถใช้งานสกู๊ตเตอร์ไฟฟ้าได้อย่างอิสระและปลอดภัย โดยไม่ขัดต่อข้อบังคับ ซึ่งพื้นที่เหล่านี้จะต้องเป็น “พื้นที่ส่วนบุคคล” หรือ “พื้นที่ปิด” ที่ไม่ได้อยู่ในการกำกับดูแลของกฎหมายจราจรทางบก ได้แก่:

• ภายในบริเวณบ้านพักอาศัย: สามารถขับขี่ได้อย่างอิสระภายในรั้วบ้านของตนเอง
• ถนนส่วนบุคคลในหมู่บ้านจัดสรร: สำหรับหมู่บ้านที่มีการจัดการเป็นนิติบุคคลและถนนภายในโครงการถือเป็นทรัพย์สินส่วนกลาง ไม่ใช่ทางสาธารณะ
• ภายในรีสอร์ต โรงแรม หรือสถานประกอบการ: สถานที่เหล่านี้มักมีพื้นที่กว้างขวางและอนุญาตให้ผู้เข้าพักใช้บริการสกู๊ตเตอร์ไฟฟ้าสำหรับเดินทางภายในบริเวณได้
• สวนสาธารณะหรือพื้นที่นันทนาการบางแห่ง: ต้องตรวจสอบกฎระเบียบของแต่ละสถานที่โดยเฉพาะ เนื่องจากบางแห่งอาจอนุญาต แต่บางแห่งอาจมีข้อห้ามเพื่อความปลอดภัยของผู้ใช้บริการคนอื่นๆ
• สนามแข่งขันหรือลานกิจกรรมโดยเฉพาะ: พื้นที่ที่จัดขึ้นเพื่อการแข่งขันกีฬาหรือกิจกรรมที่เกี่ยวข้องโดยเฉพาะ

สิ่งสำคัญคือผู้ใช้งานต้องตระหนักเสมอว่าทันทีที่ขับขี่สกู๊ตเตอร์ไฟฟ้าออกจากขอบเขตพื้นที่ส่วนบุคคลและเข้าสู่ทางเท้าหรือถนนสาธารณะ การกระทำนั้นจะกลายเป็นสิ่งผิดกฎหมายทันที

เปรียบเทียบกฎหมาย E-Scooter กับต่างประเทศ

สถานการณ์ทางกฎหมายของสกู๊ตเตอร์ไฟฟ้ามีความแตกต่างกันไปในแต่ละประเทศ ซึ่งสะท้อนถึงแนวทางการกำกับดูแลที่หลากหลาย บางประเทศเปิดกว้างโดยมีเงื่อนไข ในขณะที่บางประเทศมีข้อห้ามที่เข้มงวดเช่นเดียวกับไทย

กฎจราจรอื่น ๆ ที่ควรรู้ในปี 2568

แม้ว่าสกู๊ตเตอร์ไฟฟ้าจะยังไม่สามารถใช้งานบนถนนได้ แต่การรับทราบข้อมูลเกี่ยวกับกฎจราจรทั่วไป โดยเฉพาะอัตราโทษปรับใหม่สำหรับรถจักรยานยนต์ซึ่งเป็นยานพาหนะที่ใกล้เคียงที่สุด จะช่วยเสริมสร้างความตระหนักรู้ด้านความปลอดภัยบนท้องถนนโดยรวม อัตราโทษปรับตามกฎหมายจราจรทางบกฉบับใหม่ (มีผลบังคับใช้ตั้งแต่ปี 2565) สำหรับความผิดยอดนิยมมีดังนี้:

• ขับรถเร็วเกินกำหนด / ฝ่าฝืนสัญญาณไฟแดง / ไม่หยุดให้คนข้ามทางม้าลาย: ปรับไม่เกิน 4,000 บาท
• ไม่สวมหมวกนิรภัย / ขับรถย้อนศร: ปรับไม่เกิน 2,000 บาท
• เมาแล้วขับ (กระทำผิดครั้งแรก): จำคุกไม่เกิน 1 ปี หรือปรับตั้งแต่ 5,000-20,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ
• ขับขี่โดยไม่มีใบอนุญาตขับขี่ หรือใบขับขี่หมดอายุ/ถูกยึด: ปรับไม่เกิน 2,000 บาท

การเคารพกฎจราจรเหล่านี้เป็นพื้นฐานสำคัญของการใช้รถใช้ถนนร่วมกันอย่างปลอดภัย ซึ่งเป็นหลักการที่ผู้ใช้สกู๊ตเตอร์ไฟฟ้าควรยึดถือเช่นกัน แม้จะใช้งานในพื้นที่ส่วนบุคคลก็ตาม

บทสรุปและข้อควรระวังสำหรับผู้ใช้สกู๊ตเตอร์ไฟฟ้า

สรุปได้ว่า ณ ปี 2568 การขี่สกู๊ตเตอร์ไฟฟ้าบนถนนสาธารณะในประเทศไทยยังคงเป็นการกระทำที่ผิดกฎหมายอย่างชัดเจน เนื่องจากไม่สามารถนำไปจดทะเบียนกับกรมการขนส่งทางบกได้ ผู้ที่ฝ่าฝืนมีความเสี่ยงสูงที่จะถูกดำเนินคดีและเสียค่าปรับในอัตราที่สูง การใช้งานจึงต้องจำกัดอยู่เฉพาะในพื้นที่ส่วนบุคคลเท่านั้น

สำหรับผู้ที่ใช้งานหรือกำลังสนใจยานพาหนะประเภทนี้ ควรให้ความสำคัญกับความปลอดภัยเป็นอันดับแรกเสมอ แม้จะขับขี่ในพื้นที่ที่ได้รับอนุญาตก็ตาม ควรมีการสวมใส่อุปกรณ์ป้องกัน เช่น หมวกกันน็อก สนับศอกและเข่า เพื่อลดความรุนแรงหากเกิดอุบัติเหตุ และควรตรวจสอบสภาพของสกู๊ตเตอร์ไฟฟ้าอย่างสม่ำเสมอ ทั้งระบบเบรก ยาง และแบตเตอรี่ เพื่อให้มั่นใจว่าอยู่ในสภาพพร้อมใช้งานอย่างปลอดภัย

แหล่งจำหน่ายสกู๊ตเตอร์ไฟฟ้าและจักรยานไฟฟ้าที่ได้มาตรฐาน

สำหรับการเลือกซื้อสกู๊ตเตอร์ไฟฟ้า จักรยานไฟฟ้า (E-bike) และยานพาหนะไฟฟ้าส่วนบุคคลประเภทอื่นๆ การเลือกซื้อจากแหล่งจำหน่ายที่เชื่อถือได้เป็นสิ่งสำคัญ เพื่อให้ได้สินค้าที่มีคุณภาพ มาตรฐานความปลอดภัย และบริการหลังการขายที่น่าไว้วางใจ

GIANT Shopping Mall เป็นศูนย์รวมจำหน่ายจักรยานไฟฟ้าทุกประเภท สกู๊ตเตอร์ไฟฟ้า และยานพาหนะไฟฟ้าที่ออกแบบมาเพื่อตอบโจทย์ไลฟ์สไตล์สมัยใหม่ พร้อมให้คำแนะนำการใช้งานที่ถูกต้องและปลอดภัยตามข้อบังคับ

ติดต่อสอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่:

• ที่ตั้งร้าน: 44 หมู่ 14 ตำบลบ้านเป็ด อำเภอเมืองขอนแก่น จังหวัดขอนแก่น 40000
• เวลาทำการ: วันจันทร์ – เสาร์ (เวลา 9.00 – 18.00 น.)
• เบอร์โทรศัพท์: 061-962-2878
• ช่องทางออนไลน์: FACEBOOK PAGE, LINE, หรือ ติดต่อ สอบถามเพิ่มเติม ผ่านเว็บไซต์