กฎหมาย E-Bike 2568: ต้องมีใบขับขี่-จดทะเบียนไหม?

จักรยานไฟฟ้า หรือ E-Bike กำลังได้รับความนิยมเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่องในฐานะยานพาหนะทางเลือกที่ประหยัดและเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม อย่างไรก็ตาม ความนิยมที่เพิ่มขึ้นนี้มาพร้อมกับคำถามสำคัญเกี่ยวกับข้อบังคับทางกฎหมาย โดยเฉพาะอย่างยิ่งประเด็นเรื่องการจดทะเบียนและใบขับขี่

สรุปประเด็นสำคัญเกี่ยวกับกฎหมาย E-Bike

• การจำแนกประเภท: กฎหมายไทยแบ่งยานพาหนะไฟฟ้าสองล้อออกเป็น 2 ประเภทหลักตามคุณสมบัติทางเทคนิค คือ “รถจักรยานยนต์ไฟฟ้า” และ “จักรยานไฟฟ้า” ซึ่งมีข้อบังคับแตกต่างกันอย่างสิ้นเชิง
• เกณฑ์การตัดสิน: กำลังมอเตอร์ไฟฟ้าและความเร็วสูงสุดเป็นปัจจัยสำคัญในการกำหนดว่า E-Bike คันใดต้องจดทะเบียนและใช้ใบขับขี่ โดยมีเกณฑ์ที่ 250 วัตต์ และ 45 กม./ชม. เป็นตัวแบ่ง
• E-Bike ที่ต้องจดทะเบียน: ยานพาหนะที่มีกำลังมอเตอร์ตั้งแต่ 250 วัตต์ และ มีความเร็วสูงสุดตั้งแต่ 45 กม./ชม. ขึ้นไป จะถูกจัดเป็นรถจักรยานยนต์ไฟฟ้า ซึ่งต้องดำเนินการจดทะเบียนกับกรมการขนส่งทางบกและผู้ขับขี่ต้องมีใบอนุญาตขับขี่รถจักรยานยนต์
• E-Bike ที่ไม่ต้องจดทะเบียน: ยานพาหนะที่มีคุณสมบัติต่ำกว่าเกณฑ์ข้างต้น เช่น มีแรงดันไฟฟ้าต่ำกว่า 48 โวลต์ หรือกำลังมอเตอร์ไม่ถึง 250 วัตต์ จะถูกพิจารณาเป็นจักรยานไฟฟ้า ไม่จำเป็นต้องจดทะเบียนหรือมีใบขับขี่
• อัตราค่าปรับใหม่: สำหรับ E-Bike ที่เข้าข่ายเป็นรถจักรยานยนต์ไฟฟ้า จะต้องปฏิบัติตามกฎจราจรเช่นเดียวกับรถจักรยานยนต์ทั่วไป ซึ่งมีการปรับเพิ่มอัตราค่าปรับสำหรับความผิดต่างๆ ในปี 2568 เช่น ไม่สวมหมวกนิรภัย หรือขับรถเร็วเกินกำหนด

บทความนี้จะให้ข้อมูลเชิงลึกเกี่ยวกับ กฎหมาย E-Bike 2568: ต้องมีใบขับขี่-จดทะเบียนไหม? โดยจะอธิบายเกณฑ์การจำแนกประเภทของยานพาหนะไฟฟ้าสองล้ออย่างละเอียด ข้อบังคับที่เกี่ยวข้อง อัตราค่าปรับล่าสุด รวมถึงมาตรการสนับสนุนจากภาครัฐ เพื่อให้ผู้ใช้งานและผู้ที่สนใจสามารถเลือกซื้อและใช้งาน E-Bike และสกู๊ตเตอร์ไฟฟ้าได้อย่างถูกต้อง ปลอดภัย และสอดคล้องกับกฎหมายปัจจุบัน

ความสำคัญของการทำความเข้าใจกฎหมาย E-Bike ในปี 2568

ในยุคที่ค่าครองชีพและราคาน้ำมันเชื้อเพลิงปรับตัวสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง ยานพาหนะไฟฟ้า (EV) ได้กลายเป็นทางเลือกที่น่าสนใจสำหรับผู้คนจำนวนมาก โดยเฉพาะจักรยานไฟฟ้า (E-Bike) และสกู๊ตเตอร์ไฟฟ้า ซึ่งตอบโจทย์การเดินทางในระยะใกล้ถึงปานกลางได้อย่างมีประสิทธิภาพ ลดภาระค่าใช้จ่าย และยังช่วยลดมลพิษทางอากาศอีกด้วย การเติบโตของตลาด E-Bike ในประเทศไทยเป็นไปอย่างรวดเร็ว ทำให้มีผลิตภัณฑ์หลากหลายรุ่นและคุณสมบัติวางจำหน่าย ตั้งแต่จักรยานไฟฟ้าสำหรับใช้งานทั่วไป ไปจนถึงรถจักรยานยนต์ไฟฟ้าสมรรถนะสูง

อย่างไรก็ตาม การขาดความชัดเจนและความเข้าใจในข้อกฎหมายที่กำกับดูแลยานพาหนะประเภทนี้ ก่อให้เกิดความสับสนในหมู่ผู้ใช้งานจำนวนมาก หลายคนไม่แน่ใจว่า E-Bike ที่ตนเองครอบครองหรือกำลังจะซื้อนั้น จำเป็นต้องจดทะเบียนกับกรมการขนส่งทางบกหรือไม่ และผู้ขับขี่จำเป็นต้องมีใบอนุญาตขับขี่รถจักรยานยนต์หรือไม่ การทำความเข้าใจข้อบังคับเหล่านี้จึงมีความสำคัญอย่างยิ่ง ไม่เพียงแต่เพื่อหลีกเลี่ยงการกระทำผิดกฎหมายและค่าปรับที่อาจเกิดขึ้น แต่ยังเพื่อความปลอดภัยของผู้ขับขี่เองและผู้ใช้รถใช้ถนนร่วมกัน การทราบถึงหลักเกณฑ์ที่ถูกต้องจะช่วยให้ผู้บริโภคสามารถตัดสินใจเลือกซื้อยานพาหนะที่เหมาะสมกับการใช้งานและปฏิบัติตามกฎระเบียบได้อย่างมั่นใจ

เกณฑ์การจำแนกประเภทจักรยานไฟฟ้า (E-Bike) และสกู๊ตเตอร์ไฟฟ้า

หัวใจสำคัญของการพิจารณาว่า E-Bike หรือสกู๊ตเตอร์ไฟฟ้าจำเป็นต้องจดทะเบียนและมีใบขับขี่หรือไม่นั้น ขึ้นอยู่กับการจำแนกประเภทของยานพาหนะตามพระราชบัญญัติรถยนต์ พ.ศ. 2522 ซึ่งกรมการขนส่งทางบกใช้เป็นหลักเกณฑ์ในการกำกับดูแล โดยจะพิจารณาจากคุณสมบัติทางเทคนิคของตัวรถเป็นหลัก ได้แก่ กำลังของมอเตอร์ไฟฟ้า (หน่วยเป็นวัตต์) และความเร็วสูงสุดที่ยานพาหนะสามารถทำได้ (หน่วยเป็นกิโลเมตรต่อชั่วโมง)

กลุ่มที่ 1: รถจักรยานยนต์ไฟฟ้า (ต้องจดทะเบียนและมีใบขับขี่)

ยานพาหนะไฟฟ้าสองล้อจะถูกจัดให้อยู่ในประเภท “รถจักรยานยนต์ไฟฟ้า” หากมีคุณสมบัติตรงตามเกณฑ์ที่กฎหมายกำหนดดังต่อไปนี้:

• กำลังมอเตอร์ไฟฟ้า: มีกำลังตั้งแต่ 250 วัตต์ (0.25 กิโลวัตต์) ขึ้นไป และ
• ความเร็วสูงสุด: สามารถทำความเร็วสูงสุดได้ตั้งแต่ 45 กิโลเมตรต่อชั่วโมง ขึ้นไป

หาก E-Bike หรือสกู๊ตเตอร์ไฟฟ้ามีคุณสมบัติครบทั้งสองข้อข้างต้น จะถือว่าเป็น “รถจักรยานยนต์” ตามกฎหมาย ซึ่งหมายความว่าผู้ครอบครองและผู้ขับขี่ต้องปฏิบัติตามข้อบังคับต่างๆ อย่างเคร่งครัด ได้แก่:

1. การจดทะเบียน: ต้องนำรถไปจดทะเบียนกับกรมการขนส่งทางบกเพื่อขอรับแผ่นป้ายทะเบียนและเอกสารแสดงการเป็นเจ้าของรถ โดยต้องมีเอกสารรับรองจากผู้ผลิตหรือผู้นำเข้าประกอบการยื่นเรื่อง
2. ใบอนุญาตขับขี่: ผู้ขับขี่จะต้องมีใบอนุญาตขับขี่รถจักรยานยนต์ส่วนบุคคลที่ยังไม่หมดอายุ
3. การปฏิบัติตามกฎจราจร: ต้องปฏิบัติตามกฎจราจรเช่นเดียวกับรถจักรยานยนต์ทั่วไป เช่น การสวมหมวกนิรภัยทั้งผู้ขับขี่และผู้ซ้อนท้าย การจำกัดความเร็วไม่เกิน 80 กม./ชม. บนถนนทั่วไป (หรือ 110 กม./ชม. สำหรับบิ๊กไบค์ในบางเส้นทาง) และกฎอื่นๆ ที่เกี่ยวข้อง
4. การใช้งานเชิงพาณิชย์: สำหรับรถที่มีกำลังมอเตอร์ไม่เกิน 4,000 วัตต์ สามารถจดทะเบียนเป็นรถจักรยานยนต์สาธารณะ (ป้ายเหลือง) เพื่อใช้ในเชิงพาณิชย์ได้ เช่น บริการรับส่งผู้โดยสาร หรือบริการส่งอาหาร

ตัวอย่างเช่น รถรุ่น TYPE-E ที่มีมอเตอร์ขนาด 3,000W และทำความเร็วได้ 90 กม./ชม. จะเข้าข่ายเป็นรถจักรยานยนต์ไฟฟ้าและต้องจดทะเบียน

กลุ่มที่ 2: จักรยานไฟฟ้า (ไม่ต้องจดทะเบียนหรือมีใบขับขี่)

สำหรับยานพาหนะไฟฟ้าสองล้อที่ไม่เข้าข่ายเป็นรถจักรยานยนต์ไฟฟ้า กล่าวคือ มีคุณสมบัติทางเทคนิคต่ำกว่าเกณฑ์ที่กำหนด จะถูกจัดอยู่ในประเภท “จักรยานไฟฟ้า” โดยทั่วไปมักมีลักษณะดังนี้:

• แรงดันไฟฟ้า: มีแรงดันไฟฟ้าของระบบต่ำกว่า 48 โวลต์
• กำลังมอเตอร์ไฟฟ้า: มีกำลังน้อยกว่า 250 วัตต์
• ความเร็วสูงสุด: มีความเร็วสูงสุดไม่ถึง 45 กิโลเมตรต่อชั่วโมง

ยานพาหนะในกลุ่มนี้ไม่ถือว่าเป็น “รถยนต์” ตามคำนิยามของกฎหมาย จึงได้รับการยกเว้นจากข้อบังคับต่างๆ ดังนี้:

• ไม่ต้องจดทะเบียน: ไม่จำเป็นต้องนำรถไปจดทะเบียนกับกรมการขนส่งทางบก
• ไม่ต้องมีใบขับขี่: ผู้ขับขี่ไม่จำเป็นต้องมีใบอนุญาตขับขี่
• ภาษีสรรพสามิต: ได้รับการยกเว้นภาษีสรรพสามิต (อัตราภาษี 0%)

อย่างไรก็ตาม ถึงแม้จะไม่ต้องจดทะเบียน แต่มีข้อจำกัดสำคัญคือ หากยานพาหนะมีคุณสมบัติเกินกว่าที่กำหนดไว้สำหรับจักรยานไฟฟ้า จะไม่ได้รับอนุญาตให้ใช้งานบนถนนสาธารณะ การใช้งานจึงอาจจำกัดอยู่ภายในพื้นที่ส่วนบุคคลหรือซอยย่อยเท่านั้น

เปรียบเทียบข้อกำหนดระหว่างจักรยานยนต์ไฟฟ้าและจักรยานไฟฟ้า

เพื่อให้เห็นภาพความแตกต่างของข้อบังคับระหว่างยานพาหนะทั้งสองประเภทได้ชัดเจนยิ่งขึ้น สามารถสรุปเป็นตารางเปรียบเทียบได้ดังนี้

อัปเดตข้อบังคับและอัตราค่าปรับใหม่ปี 2568

สำหรับปี 2568 แม้จะยังไม่มีการประกาศใช้กฎหมายฉบับใหม่ที่ออกมาเพื่อควบคุม E-Bike โดยเฉพาะ แต่ยานพาหนะไฟฟ้าที่เข้าข่ายเป็น “รถจักรยานยนต์ไฟฟ้า” จะต้องอยู่ภายใต้กฎหมายจราจรทางบกฉบับปัจจุบัน ซึ่งมีการปรับปรุงและเพิ่มอัตราโทษสำหรับความผิดบางประเภทให้สูงขึ้น เพื่อส่งเสริมวินัยจราจรและลดอุบัติเหตุบนท้องถนน

อัตราค่าปรับตามกฎหมายจราจรที่เกี่ยวข้อง

ผู้ขับขี่รถจักรยานยนต์ไฟฟ้าต้องตระหนักถึงอัตราค่าปรับใหม่ที่มีผลบังคับใช้ ซึ่งมีรายละเอียดดังนี้:

• ขับรถโดยไม่มีใบขับขี่: มีโทษปรับสูงสุดไม่เกิน 1,000 บาท
• ใช้ใบขับขี่หมดอายุ หรือถูกพักใช้/เพิกถอน: มีอัตราโทษปรับที่สูงขึ้น
• ไม่สวมหมวกนิรภัย: ทั้งผู้ขับขี่และผู้ซ้อนท้าย มีโทษปรับสูงสุดไม่เกิน 2,000 บาท
• ขับรถเร็วเกินอัตราที่กฎหมายกำหนด: มีโทษปรับสูงสุดไม่เกิน 4,000 บาท
• ฝ่าฝืนสัญญาณไฟจราจร (ฝ่าไฟแดง): มีโทษปรับสูงสุดไม่เกิน 4,000 บาท
• เมาแล้วขับ:
  • กระทำผิดครั้งแรก: จำคุกไม่เกิน 1 ปี หรือปรับตั้งแต่ 5,000 – 20,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ
  • กระทำผิดซ้ำภายใน 2 ปี: จำคุกไม่เกิน 2 ปี และปรับ 50,000 – 100,000 บาท

อัตราโทษเหล่านี้สะท้อนให้เห็นถึงความจริงจังของภาครัฐในการบังคับใช้กฎหมายเพื่อความปลอดภัย ดังนั้น ผู้ใช้รถจักรยานยนต์ไฟฟ้าจึงต้องปฏิบัติตามกฎระเบียบอย่างเคร่งครัดไม่ต่างจากผู้ใช้รถจักรยานยนต์เครื่องยนต์สันดาปทั่วไป

มาตรการส่งเสริมจากภาครัฐและข้อควรรู้เพิ่มเติม

นอกเหนือจากข้อบังคับและบทลงโทษแล้ว ภาครัฐยังมีนโยบายส่งเสริมการใช้ยานพาหนะไฟฟ้าเพื่อผลักดันให้ประเทศไทยก้าวสู่สังคมคาร์บอนต่ำ ซึ่งผู้ที่สนใจซื้อรถจักรยานยนต์ไฟฟ้าสามารถได้รับประโยชน์จากมาตรการเหล่านี้

สิทธิประโยชน์ทางภาษีและเงินอุดหนุน

ภายใต้มาตรการส่งเสริมยานยนต์ไฟฟ้าเฟส 2 (EV 3.5) ซึ่งครอบคลุมช่วงปี พ.ศ. 2566-2568 รัฐบาลได้ออกมาตรการสนับสนุนสำหรับรถจักรยานยนต์ไฟฟ้าที่ผลิตในประเทศ ดังนี้:

• การลดหย่อนภาษีสรรพสามิต: รถจักรยานยนต์ไฟฟ้าที่ผลิตระหว่างปี 2565-2570 จะเสียภาษีสรรพสามิตในอัตราพิเศษเพียง 1% จากอัตราปกติ
• เงินอุดหนุน: ผู้ซื้อรถจักรยานยนต์ไฟฟ้าที่มีคุณสมบัติตามที่กำหนดจะได้รับเงินอุดหนุนจากรัฐบาล โดยมีเงื่อนไขคือ:
  • เป็นรถจักรยานยนต์ไฟฟ้าที่มีราคาจำหน่ายไม่เกิน 150,000 บาท
  • มีขนาดแบตเตอรี่ตั้งแต่ 3 กิโลวัตต์-ชั่วโมง (kWh) ขึ้นไป
  • ผู้ซื้อจะได้รับเงินอุดหนุนจำนวน 5,000 – 10,000 บาท (ขึ้นอยู่กับเงื่อนไขของผู้ผลิตที่เข้าร่วมโครงการ)
  • มาตรการนี้จะมีผลจนถึงวันที่ 31 ธันวาคม 2568

มาตรการเหล่านี้ช่วยให้ราคาของรถจักรยานยนต์ไฟฟ้าที่จดทะเบียนได้อย่างถูกต้องสามารถเข้าถึงได้ง่ายขึ้น และเป็นแรงจูงใจให้ผู้บริโภคหันมาเลือกใช้ยานพาหนะที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมมากขึ้น

ข้อกำหนดสำหรับธุรกิจบริการรับ-ส่ง

สำหรับผู้ที่ต้องการนำรถจักรยานยนต์ไฟฟ้าไปใช้ในธุรกิจบริการ Ride-sharing หรือบริการรับจ้างต่างๆ เช่น Grab หรือ LINE MAN จะต้องปฏิบัติตามประกาศของธนาคารแห่งประเทศไทย (ธพด.) ที่ 2/2568 ซึ่งจะมีผลบังคับใช้อย่างเต็มรูปแบบในวันที่ 2 ตุลาคม 2568 โดยแพลตฟอร์มผู้ให้บริการจะต้องมีระบบตรวจสอบประวัติและคุณสมบัติของผู้ขับขี่ และรายงานข้อมูลที่จำเป็นต่อกรมการขนส่งทางบก เพื่อสร้างมาตรฐานความปลอดภัยให้กับผู้ใช้บริการ

บทสรุปและแนวทางการเลือกซื้อ E-Bike อย่างถูกกฎหมาย

โดยสรุปแล้ว คำตอบของคำถามที่ว่า “กฎหมาย E-Bike 2568: ต้องมีใบขับขี่-จดทะเบียนไหม?” นั้นไม่มีคำตอบที่ตายตัว แต่ขึ้นอยู่กับคุณสมบัติทางเทคนิคของยานพาหนะแต่ละคันเป็นสำคัญ สิ่งที่ผู้บริโภคต้องทำคือการตรวจสอบข้อมูลจำเพาะ (Specification) ของ E-Bike หรือสกู๊ตเตอร์ไฟฟ้ารุ่นที่สนใจให้ละเอียดก่อนตัดสินใจซื้อ โดยใช้เกณฑ์กำลังมอเตอร์ 250 วัตต์ และความเร็วสูงสุด 45 กม./ชม. เป็นตัวชี้วัด

หากเลือกซื้อรุ่นที่มีสมรรถนะสูงเกินเกณฑ์ที่กำหนด ต้องเตรียมพร้อมสำหรับการดำเนินการจดทะเบียนให้ถูกต้องตามกฎหมาย และผู้ขับขี่ต้องมีใบอนุญาตขับขี่รถจักรยานยนต์ ในขณะที่การเลือกรุ่นที่มีสมรรถนะต่ำกว่าเกณฑ์จะมอบความสะดวกสบายจากการไม่ต้องจดทะเบียนและไม่มีข้อกำหนดเรื่องใบขับขี่ แต่ต้องยอมรับข้อจำกัดในการใช้งานบนถนนสาธารณะ การศึกษาข้อมูลอย่างรอบคอบจะช่วยให้สามารถเลือกยานพาหนะที่เหมาะสมกับไลฟ์สไตล์และใช้งานได้อย่างสบายใจ ปลอดภัย และถูกต้องตามกฎหมาย

สำหรับการเลือกซื้อจักรยานไฟฟ้าและสกู๊ตเตอร์ไฟฟ้าทุกประเภทที่ออกแบบมาเพื่อตอบโจทย์ความต้องการที่หลากหลาย พร้อมคำแนะนำที่ถูกต้องตามกฎหมาย สามารถติดต่อสอบถามได้ที่ GIANT Shopping Mall ศูนย์จำหน่ายที่ครบวงจร

ติดต่อสอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่:

• FACEBOOK PAGE: GIANT Shopping Mall
• LINE: @giantshoppingmall
• Website: ติดต่อ สอบถามเพิ่มเติม

เวลาทำการ: เปิดทุกวัน จันทร์ – เสาร์ (เวลา 9.00 – 18.00 น.)
โทรศัพท์: 061-962-2878
ที่ตั้ง: 44 หมู่ 14 ตำบลบ้านเป็ด อำเภอเมืองขอนแก่น จังหวัดขอนแก่น 40000