ขับ E-Bike ต้องมีใบขับขี่? สรุปกฎหมายไทยล่าสุด

คำถามที่ว่า ขับ E-Bike ต้องมีใบขับขี่? กลายเป็นข้อสงสัยสำคัญสำหรับผู้ใช้ยานพาหนะไฟฟ้าในปัจจุบัน เนื่องจากความนิยมที่เพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว ทั้งในกลุ่มนักศึกษา ผู้สูงอายุ และผู้ที่ต้องการความคล่องตัวในการเดินทางระยะใกล้ การทำความเข้าใจข้อกฎหมายล่าสุดจึงเป็นสิ่งจำเป็นอย่างยิ่ง เพื่อให้สามารถใช้งานจักรยานไฟฟ้าและสกู๊ตเตอร์ไฟฟ้าได้อย่างถูกต้อง ปลอดภัย และหลีกเลี่ยงการกระทำผิดกฎจราจรโดยไม่รู้ตัว

ประเด็นสำคัญเกี่ยวกับกฎหมาย E-Bike ที่ควรรู้

• E-Bike ที่ต้องมีใบขับขี่: คือรุ่นที่มีกำลังมอเตอร์ไฟฟ้าไม่ต่ำกว่า 250 วัตต์ และทำความเร็วสูงสุดได้ไม่ต่ำกว่า 45 กิโลเมตรต่อชั่วโมง ซึ่งตามกฎหมายจะถูกจัดเป็น “รถจักรยานยนต์”
• การจดทะเบียนเป็นสิ่งจำเป็น: หาก E-Bike เข้าเกณฑ์ข้างต้น ผู้ครอบครองจะต้องดำเนินการจดทะเบียนกับกรมการขนส่งทางบกเพื่อให้ได้รับป้ายทะเบียนและเสียภาษีประจำปีเช่นเดียวกับรถจักรยานยนต์ทั่วไป
• E-Bike ที่ไม่ต้องมีใบขับขี่: คือรุ่นที่มีกำลังมอเตอร์ต่ำกว่า 250 วัตต์ และความเร็วสูงสุดต่ำกว่า 45 กิโลเมตรต่อชั่วโมง ซึ่งถือเป็น “จักรยาน” และไม่จำเป็นต้องมีใบขับขี่หรือจดทะเบียน
• ข้อจำกัดด้านเส้นทาง: จักรยานไฟฟ้าที่ไม่ต้องจดทะเบียนไม่ได้รับอนุญาตให้ขับขี่บนถนนหลวงสายหลัก และควรจำกัดการใช้งานในซอยหรือถนนรองเพื่อความปลอดภัยและปฏิบัติตามกฎหมาย
• กฎจราจรที่ต้องปฏิบัติตาม: ผู้ขับขี่ E-Bike ที่จดทะเบียนต้องสวมหมวกกันน็อก พกใบขับขี่ และปฏิบัติตามกฎจราจรเช่นเดียวกับผู้ขับขี่รถจักรยานยนต์ทุกประการ ซึ่งมีบทลงโทษชัดเจนหากฝ่าฝืน

ความนิยมของจักรยานไฟฟ้าและข้อสงสัยทางกฎหมาย

ในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา ยานพาหนะไฟฟ้าขนาดเล็ก เช่น จักรยานไฟฟ้า (E-Bike) และสกู๊ตเตอร์ไฟฟ้า ได้รับความสนใจอย่างแพร่หลายในประเทศไทย ด้วยข้อดีด้านความประหยัด เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม และความสะดวกในการเดินทางในเมืองที่มีการจราจรหนาแน่น อย่างไรก็ตาม ความแพร่หลายนี้ได้นำมาซึ่งคำถามสำคัญเกี่ยวกับสถานะทางกฎหมาย โดยเฉพาะประเด็นที่ว่าการ ขับ E-Bike ต้องมีใบขับขี่? และต้องจดทะเบียนกับหน่วยงานภาครัฐหรือไม่ ความไม่ชัดเจนในข้อบังคับทำให้ผู้ใช้จำนวนมากเกิดความสับสนและเสี่ยงต่อการถูกดำเนินคดีตามกฎหมายจราจรทางบก

บทความนี้จะทำการสรุปและชี้แจงข้อกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับจักรยานไฟฟ้าและสกู๊ตเตอร์ไฟฟ้าในประเทศไทยฉบับล่าสุดปี 2568 โดยอ้างอิงข้อมูลจากพระราชบัญญัติรถยนต์และพระราชบัญญัติการจราจรทางบก เพื่อให้ผู้ใช้งานทุกกลุ่ม โดยเฉพาะนักศึกษาและผู้สูงอายุที่ใช้เป็นยานพาหนะในชีวิตประจำวัน ได้เข้าใจถึงเกณฑ์การแบ่งประเภทของ E-Bike ขั้นตอนที่จำเป็น และข้อควรปฏิบัติในการใช้งานบนท้องถนน เพื่อสร้างความมั่นใจและส่งเสริมความปลอดภัยให้กับผู้ขับขี่และผู้ใช้ถนนร่วมกัน

E-Bike แบบไหนที่ต้องมีใบขับขี่และจดทะเบียน

หัวใจสำคัญของการพิจารณาว่า E-Bike คันใดต้องมีใบขับขี่และจดทะเบียนนั้น ขึ้นอยู่กับคุณสมบัติทางเทคนิคของตัวรถที่กฎหมายกำหนดไว้ เพื่อจำแนกประเภทระหว่าง “จักรยาน” และ “รถจักรยานยนต์” ซึ่งมีข้อบังคับและข้อปฏิบัติต่างกันอย่างสิ้นเชิง

เกณฑ์การพิจารณาตามพระราชบัญญัติรถยนต์

ตามพระราชบัญญัติรถยนต์ พ.ศ. 2522 และกฎกระทรวงที่เกี่ยวข้อง ได้กำหนดนิยามของ “รถจักรยานยนต์” ไว้อย่างชัดเจน ซึ่งครอบคลุมถึงรถที่ขับเคลื่อนด้วยกำลังมอเตอร์ไฟฟ้าด้วย โดยเกณฑ์สำคัญที่ใช้ในการจำแนก E-Bike ที่เข้าข่ายเป็นรถจักรยานยนต์ มีดังนี้:

1. กำลังมอเตอร์ไฟฟ้า (Motor Power): E-Bike ที่มีกำลังมอเตอร์ไฟฟ้าไม่ต่ำกว่า 250 วัตต์ (0.25 กิโลวัตต์) จะถูกพิจารณาว่ามีสมรรถนะเทียบเท่ารถจักรยานยนต์ขนาดเล็ก ในบางกรณี หากต้องการใช้งานบนถนนหลวงสายหลักอย่างถูกกฎหมาย อาจต้องใช้รุ่นที่มีกำลังมอเตอร์สูงกว่า 500 วัตต์ขึ้นไป
2. ความเร็วสูงสุด (Maximum Speed): E-Bike ที่สามารถทำความเร็วสูงสุดได้ไม่ต่ำกว่า 45 กิโลเมตรต่อชั่วโมง ถือว่าเข้าข่ายเป็นรถจักรยานยนต์ หากยานพาหนะทำความเร็วได้ในระดับนี้ จะต้องอยู่ภายใต้การควบคุมของกฎหมายจราจรอย่างเข้มงวดเพื่อความปลอดภัย

หาก E-Bike ที่ครอบครองมีคุณสมบัติครบทั้งสองข้อข้างต้น จะถูกตีความว่าเป็น “รถจักรยานยนต์ไฟฟ้า” ทันที ส่งผลให้ผู้ขับขี่จำเป็นต้องมีใบอนุญาตขับขี่รถจักรยานยนต์ส่วนบุคคล และตัวรถต้องผ่านกระบวนการจดทะเบียนกับกรมการขนส่งทางบก

ขั้นตอนและเอกสารที่ต้องใช้ในการจดทะเบียน

สำหรับเจ้าของ E-Bike ที่เข้าเกณฑ์ต้องจดทะเบียน จะต้องเตรียมเอกสารและดำเนินการตามขั้นตอนของกรมการขนส่งทางบก ณ สำนักงานขนส่งจังหวัดหรือพื้นที่ที่ตนเองมีภูมิลำเนาอยู่ โดยมีกระบวนการดังนี้:

• การเตรียมเอกสาร:
  • ใบกำกับภาษีหรือใบเสร็จรับเงิน: เพื่อเป็นหลักฐานการซื้อขายและการครอบครองรถ
  • หนังสือรับรองจากผู้ผลิตหรือผู้นำเข้า: เอกสารที่ยืนยันคุณสมบัติทางเทคนิคของรถ เช่น กำลังมอเตอร์และความเร็วสูงสุด
  • เอกสารการทำประกันภัยภาคบังคับ (พ.ร.บ.): เช่นเดียวกับรถจักรยานยนต์ทั่วไป E-Bike ที่จดทะเบียนต้องทำ พ.ร.บ. เพื่อคุ้มครองผู้ประสบภัยจากรถ
  • บัตรประจำตัวประชาชนของเจ้าของรถ: ฉบับจริงพร้อมสำเนา
  • แบบคำร้องขอจดทะเบียนรถ: สามารถขอรับได้ที่สำนักงานขนส่ง
• ขั้นตอนการดำเนินการ:
  1. นำรถ E-Bike ไปตรวจสภาพที่สถานตรวจสภาพรถเอกชน (ตรอ.) หรือที่สำนักงานขนส่งโดยตรง
  2. ยื่นเอกสารทั้งหมดพร้อมแบบคำร้องที่สำนักงานขนส่ง
  3. ชำระค่าธรรมเนียมการจดทะเบียนและค่าภาษีประจำปี ซึ่งมีอัตราเทียบเท่ากับรถจักรยานยนต์ทั่วไป
  4. รอรับแผ่นป้ายทะเบียนและเครื่องหมายแสดงการเสียภาษี (ป้ายวงกลม)

E-Bike ที่จดทะเบียนแล้ว โดยเฉพาะรุ่นที่มีกำลังมอเตอร์ไม่เกิน 4,000 วัตต์ ยังสามารถนำไปใช้ในเชิงพาณิชย์ได้ เช่น การรับ-ส่งอาหาร หรือรับ-ส่งผู้โดยสาร โดยจะต้องจดทะเบียนเป็นรถจักรยานยนต์สาธารณะและติดตั้งป้ายทะเบียนสีเหลืองตามระเบียบ

E-Bike ที่ไม่ต้องมีใบขับขี่: ข้อจำกัดและแนวทางปฏิบัติ

สำหรับ E-Bike ที่ไม่เข้าเกณฑ์ตามที่กฎหมายกำหนดให้เป็นรถจักรยานยนต์ จะได้รับการยกเว้นไม่ต้องมีใบขับขี่และไม่ต้องจดทะเบียน อย่างไรก็ตาม การยกเว้นดังกล่าวมาพร้อมกับข้อจำกัดในการใช้งานที่ผู้ขับขี่ต้องทำความเข้าใจและปฏิบัติตามอย่างเคร่งครัด

ลักษณะของจักรยานไฟฟ้าที่ไม่เข้าข่ายต้องจดทะเบียน

E-Bike ที่ถูกจัดอยู่ในประเภท “จักรยาน” หรือที่เรียกกันทั่วไปว่า จักรยานไฟฟ้า หรือ สกู๊ตเตอร์ไฟฟ้า จะมีคุณสมบัติทางเทคนิคดังต่อไปนี้:

• กำลังมอเตอร์ไฟฟ้า: มีกำลังน้อยกว่า 250 วัตต์
• ความเร็วสูงสุด: ทำความเร็วสูงสุดได้ต่ำกว่า 45 กิโลเมตรต่อชั่วโมง

ยานพาหนะประเภทนี้ถูกออกแบบมาเพื่อการเดินทางในระยะสั้นๆ ในชุมชน หรือพื้นที่จำกัด ไม่ได้มีวัตถุประสงค์เพื่อใช้เดินทางไกลด้วยความเร็วสูง จึงไม่ถูกนับเป็นรถตามพระราชบัญญัติรถยนต์ ทำให้ผู้ใช้งานไม่ต้องกังวลเรื่องการทำใบขับขี่ การจดทะเบียน หรือการเสียภาษีประจำปี

ข้อจำกัดในการใช้งานบนถนนสาธารณะ

แม้จะไม่ต้องมีใบขับขี่ แต่ E-Bike ประเภทนี้มีข้อจำกัดที่สำคัญอย่างยิ่ง คือ ห้ามนำไปขับขี่บนถนนหลวงสายหลักหรือทางหลวง การกระทำดังกล่าวถือเป็นการฝ่าฝืนพระราชบัญญัติการขนส่งทางบกและพระราชบัญญัติจราจรทางบก เนื่องจากยานพาหนะมีความเร็วต่ำ อาจกีดขวางการจราจรและก่อให้เกิดอุบัติเหตุร้ายแรงได้

การใช้งาน E-Bike ที่ไม่ต้องจดทะเบียนควรจำกัดอยู่ในพื้นที่ปลอดภัย เช่น ในหมู่บ้าน, ในซอย, ถนนรอง, หรือเลนจักรยานที่จัดไว้ให้โดยเฉพาะ เพื่อหลีกเลี่ยงอันตรายและป้องกันการถูกเจ้าหน้าที่ตำรวจจับกุมและยึดรถ

ในทางปฏิบัติ อาจพบเห็นเจ้าหน้าที่ตำรวจตั้งจุดตรวจและเรียกตรวจสอบ E-Bike แม้จะขับขี่ในซอยหรือถนนเล็ก ทั้งนี้อาจเป็นการตรวจสอบเพื่อป้องกันอาชญากรรมหรือเพื่อผลการปฏิบัติงาน ดังนั้น ผู้ขับขี่ควรเตรียมเอกสารการซื้อขายติดตัวไว้เพื่อแสดงความเป็นเจ้าของหากถูกเรียกตรวจ

เปรียบเทียบข้อกำหนดสำหรับ E-Bike สองประเภท

เพื่อให้เห็นภาพรวมที่ชัดเจนยิ่งขึ้น ตารางด้านล่างนี้ได้สรุปข้อแตกต่างที่สำคัญระหว่าง E-Bike ที่ต้องจดทะเบียนและประเภทที่ไม่ต้องจดทะเบียน เพื่อเป็นแนวทางในการตัดสินใจเลือกซื้อและใช้งานได้อย่างถูกต้อง

กฎจราจรและบทลงโทษที่ผู้ขับขี่ E-Bike ต้องทราบ

สำหรับผู้ที่ขับขี่ E-Bike ที่เข้าข่ายเป็นรถจักรยานยนต์ การปฏิบัติตามกฎจราจรเป็นเรื่องที่สำคัญอย่างยิ่ง การละเลยอาจนำไปสู่การถูกปรับหรือดำเนินคดีตามกฎหมายได้

ข้อบังคับสำคัญสำหรับ E-Bike ที่จดทะเบียน

• การสวมหมวกกันน็อก: ผู้ขับขี่และผู้โดยสารต้องสวมหมวกนิรภัยที่ได้มาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม (มอก.) ตลอดเวลาที่ขับขี่
• การพกใบขับขี่: ผู้ขับขี่ต้องพกใบอนุญาตขับขี่รถจักรยานยนต์ที่ยังไม่หมดอายุติดตัวไว้เสมอ และพร้อมแสดงต่อเจ้าหน้าที่เมื่อถูกเรียกตรวจ
• การใช้ความเร็ว: ต้องใช้ความเร็วตามที่กฎหมายกำหนด โดยทั่วไปไม่เกิน 80 กิโลเมตรต่อชั่วโมงบนถนนปกติ และอาจสูงถึง 100 กิโลเมตรต่อชั่วโมงสำหรับรถจักรยานยนต์ขนาดใหญ่ (Bigbike) บนถนนที่อนุญาต
• ห้ามใช้โทรศัพท์ขณะขับขี่: ห้ามใช้โทรศัพท์เคลื่อนที่ด้วยมือขณะขับรถ เว้นแต่จะใช้อุปกรณ์เสริมสำหรับการสนทนา เช่น หูฟังบลูทูธ
• ไม่ขับขี่โดยประมาท: ต้องขับขี่ด้วยความระมัดระวัง ไม่สร้างความเดือดร้อนหรือเป็นอันตรายต่อผู้อื่น

อัตราโทษปรับหากมีการฝ่าฝืนกฎหมาย

การไม่ปฏิบัติตามกฎจราจรมีบทลงโทษตามกฎหมาย ดังนี้:

• ไม่มีใบขับขี่ หรือไม่พกใบขับขี่: มีโทษปรับไม่เกิน 1,000 บาท
• ไม่สวมหมวกกันน็อก: ผู้ขับขี่และผู้โดยสารมีโทษปรับสูงสุดคนละ 2,000 บาท
• ขับรถโดยประมาทหรือน่าหวาดเสียว: มีโทษปรับตั้งแต่ 400 ถึง 1,000 บาท และหากกระทำผิดซ้ำอาจมีโทษจำคุก

สรุปและคำแนะนำเพื่อการใช้งานอย่างปลอดภัย

โดยสรุปแล้ว คำตอบของคำถามที่ว่า “ขับ E-Bike ต้องมีใบขับขี่?” นั้นขึ้นอยู่กับคุณสมบัติของรถเป็นสำคัญ หาก E-Bike มีกำลังมอเตอร์ตั้งแต่ 250 วัตต์ขึ้นไป และทำความเร็วสูงสุดได้ตั้งแต่ 45 กม./ชม. ขึ้นไป ผู้ขับขี่จำเป็นต้องมีใบขับขี่และต้องนำรถไปจดทะเบียนให้ถูกต้องตามกฎหมาย ในทางกลับกัน หากมีคุณสมบัติต่ำกว่าเกณฑ์ดังกล่าว ก็ไม่จำเป็นต้องมีใบขับขี่ แต่ต้องยอมรับข้อจำกัดในการใช้งานที่ไม่สามารถขับขี่บนถนนหลวงได้

เพื่อความปลอดภัยและถูกต้องตามกฎหมาย ผู้ที่สนใจหรือใช้งาน E-Bike ควรตรวจสอบคุณสมบัติของรถตนเองให้ชัดเจนก่อนนำออกมาใช้งานบนท้องถนน และเลือกใช้ยานพาหนะให้เหมาะสมกับลักษณะการเดินทาง ปฏิบัติตามกฎจราจรอย่างเคร่งครัด และสวมใส่อุปกรณ์ป้องกันเสมอ เพื่อลดความเสี่ยงในการเกิดอุบัติเหตุและหลีกเลี่ยงบทลงโทษทางกฎหมาย

สำหรับผู้ที่กำลังมองหาจักรยานไฟฟ้า สกู๊ตเตอร์ไฟฟ้า หรือ E-bike ที่มีคุณภาพและได้มาตรฐาน สามารถเข้ามาเลือกชมสินค้าหลากหลายประเภทที่ GIANT Shopping Mall ซึ่งมีจักรยานที่ออกแบบมาเพื่อตอบโจทย์ทุกความต้องการใช้งาน

สามารถติดต่อสอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่:
FACEBOOK PAGE: GIANT Shopping Mall
LINE: @giantshoppingmall
เว็บไซต์: ติดต่อ สอบถามเพิ่มเติม

เวลาทำการ: ทุกวันจันทร์ – เสาร์ (เวลา 9.00 – 18.00 น.)
โทรศัพท์: 061-962-2878
ที่ตั้งร้าน: 44 หมู่ 14 ตำบลบ้านเป็ด อำเภอเมืองขอนแก่น จังหวัดขอนแก่น 40000