เทรนด์สถานีสลับแบตฯ จะเปลี่ยนการใช้ E-Bike ในไทยไหม?

สถานีสลับแบตเตอรี่ หรือ Battery Swapping กำลังกลายเป็นหนึ่งในนวัตกรรมที่น่าจับตามองในระบบนิเวศยานยนต์ไฟฟ้า (EV) ของประเทศไทย เทคโนโลยีนี้เสนอทางเลือกใหม่ที่เข้ามาแก้ไขข้อจำกัดของการชาร์จแบบดั้งเดิม โดยเฉพาะสำหรับยานพาหนะขนาดเล็กอย่างจักรยานไฟฟ้า (E-Bike) และมอเตอร์ไซค์ไฟฟ้า

ประเด็นสำคัญของเทรนด์สถานีสลับแบตเตอรี่

• ความสะดวกและรวดเร็ว: สถานีสลับแบตเตอรี่ช่วยลดระยะเวลาการรอชาร์จจากหลายชั่วโมงเหลือเพียงไม่กี่นาที ซึ่งเป็นประโยชน์อย่างยิ่งต่อผู้ใช้งานเชิงพาณิชย์ เช่น ไรเดอร์ส่งอาหารและพัสดุ รวมถึงผู้ที่อาศัยในเมืองซึ่งมีข้อจำกัดด้านพื้นที่ชาร์จ
• ปัจจัยสู่ความสำเร็จ: การเติบโตของเทรนด์นี้ขึ้นอยู่กับ 3 เงื่อนไขสำคัญ ได้แก่ การสร้างมาตรฐานแบตเตอรี่ร่วมกันระหว่างผู้ผลิต, การขยายเครือข่ายสถานีให้ครอบคลุมและเข้าถึงง่าย และการกำหนดโครงสร้างราคาที่สามารถแข่งขันกับต้นทุนเชื้อเพลิงและการชาร์จที่บ้านได้
• การเคลื่อนไหวในตลาด: ผู้เล่นรายใหญ่อย่าง Honda และผู้ให้บริการโครงสร้างพื้นฐานอย่าง QTC Energy ได้เริ่มลงทุนและขยายเครือข่ายสถานีในประเทศไทยแล้ว สะท้อนให้เห็นถึงความต้องการและศักยภาพของตลาดที่กำลังเติบโต
• โอกาสสำหรับ E-Bike: แม้ปัจจุบันจะมุ่งเน้นที่มอเตอร์ไซค์ไฟฟ้าเป็นหลัก แต่โมเดลธุรกิจนี้มีศักยภาพที่จะขยายไปสู่กลุ่มผู้ใช้จักรยานไฟฟ้าในอนาคต โดยได้รับอิทธิพลจากเทรนด์ที่เกิดขึ้นแล้วในยุโรป

ภาพรวมของเทคโนโลยีสลับแบตเตอรี่สำหรับ EV

คำถามที่ว่า เทรนด์สถานีสลับแบตฯ จะเปลี่ยนการใช้ E-Bike ในไทยไหม? กำลังเป็นที่สนใจอย่างกว้างขวาง สถานีสลับแบตเตอรี่คือระบบที่อนุญาตให้ผู้ใช้ยานยนต์ไฟฟ้าสามารถนำแบตเตอรี่ที่พลังงานใกล้หมดมาแลกเปลี่ยนกับแบตเตอรี่ที่ชาร์จเต็มแล้วได้ทันที ณ สถานีบริการที่กำหนดไว้ แนวคิดนี้ถูกออกแบบมาเพื่อแก้ไขปัญหาหลักสองประการของการใช้ EV นั่นคือ ระยะเวลาการชาร์จที่ยาวนาน และความกังวลเกี่ยวกับระยะทางวิ่ง (Range Anxiety) โดยเฉพาะสำหรับผู้ที่ไม่มีจุดชาร์จส่วนตัวที่บ้านหรือที่ทำงาน เช่น ผู้อยู่อาศัยในคอนโดมิเนียมหรืออพาร์ตเมนต์

โมเดลนี้ไม่เพียงแต่เพิ่มความสะดวกสบาย แต่ยังเปลี่ยนแปลงรูปแบบความเป็นเจ้าของ โดยผู้ใช้อาจไม่จำเป็นต้องซื้อแบตเตอรี่ซึ่งเป็นส่วนประกอบที่มีราคาสูงที่สุดของตัวรถ แต่เปลี่ยนไปใช้รูปแบบการสมัครสมาชิกหรือจ่ายค่าบริการตามการใช้งานแทน ซึ่งอาจช่วยลดต้นทุนเริ่มต้นในการเป็นเจ้าของ EV ได้อย่างมีนัยสำคัญ ความสำคัญของเทรนด์นี้เพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่องตามการเติบโตของตลาด EV ในประเทศไทย โดยเฉพาะในกลุ่มยานพาหนะสองล้อที่ต้องการความคล่องตัวและไม่ต้องการเสียเวลาไปกับการจอดรอชาร์จ

ผู้ให้บริการสถานีสลับแบตเตอรี่ในปัจจุบันและแนวโน้มตลาด

ปัจจุบันในประเทศไทยเริ่มมีผู้เล่นหลายรายเข้ามาลงทุนในธุรกิจสถานีสลับแบตเตอรี่ ทั้งจากค่ายผู้ผลิตรถยนต์และบริษัทด้านพลังงาน ซึ่งสะท้อนให้เห็นถึงศักยภาพการเติบโตของตลาดนี้

Honda e:Swap: มุ่งเน้นการใช้งานจริงในเมือง

Honda ประเทศไทย เป็นหนึ่งในผู้เล่นหลักที่ผลักดันแพลตฟอร์ม Honda e:Swap อย่างจริงจัง โดยมุ่งเน้นการใช้งานในเขตกรุงเทพมหานคร โมเดลธุรกิจของ Honda มีแกนหลักที่น่าสนใจดังนี้:

• แบตเตอรี่มาตรฐานเดียว: ใช้แบตเตอรี่แบบถอดเปลี่ยนได้ (Swappable Battery) ที่มีมาตรฐานเดียวกันสำหรับมอเตอร์ไซค์ไฟฟ้าของ Honda ที่รองรับระบบ e:Swap เพื่อสร้างความเข้ากันได้ภายในระบบนิเวศของตนเอง
• โมเดลแบบบริการ (Battery as a Service – BaaS): ผู้ใช้งานไม่จำเป็นต้องเป็นเจ้าของแบตเตอรี่ แต่จ่ายค่าบริการในรูปแบบแพ็กเกจรายเดือนหรือตามการใช้งาน เมื่อแบตเตอรี่หมดก็นำไปสลับที่สถานีได้ทันที
• กลุ่มเป้าหมายชัดเจน: เน้นกลุ่มผู้ใช้งานเชิงพาณิชย์ที่มีการใช้งานหนักและต่อเนื่อง เช่น ธุรกิจฟู้ดเดลิเวอรี, บริการรับส่งพัสดุ และกลุ่มรถฟลีทขององค์กร ซึ่งให้ความสำคัญกับ “เวลา” ในการปฏิบัติงานมากกว่าต้นทุนค่าไฟฟ้าเพียงเล็กน้อย

QTC Energy: การขยายโครงข่ายเพื่อรองรับความต้องการ

QTC Energy ซึ่งเป็นบริษัทในธุรกิจพลังงานสะอาด ได้ขยายการลงทุนมาสู่โครงข่ายสถานีสลับแบตเตอรี่สำหรับมอเตอร์ไซค์ไฟฟ้า การเคลื่อนไหวนี้ส่งสัญญาณสำคัญสองประการ คือ หนึ่ง, มีความต้องการใช้งานจริงจากผู้ใช้มอเตอร์ไซค์ EV ในประเทศ และสอง, โมเดลธุรกิจมองว่าสถานีสลับแบตเตอรี่เป็นสินทรัพย์ที่สามารถสร้างรายได้แบบต่อเนื่อง (Passive Income) จากค่าบริการ ซึ่งแตกต่างจากการขายฮาร์ดแวร์ที่จบในครั้งเดียว การตั้งเป้าเพิ่มสถานีอย่างต่อเนื่องของ QTC แสดงให้เห็นถึงความเชื่อมั่นในทิศทางการเติบโตของตลาดนี้

เทรนด์จากต่างประเทศ: กรณีศึกษาจาก Yamaha ENYRING

ในขณะที่ไทยเน้นมอเตอร์ไซค์ไฟฟ้า ในยุโรปกลับมีแนวโน้มที่น่าสนใจในกลุ่มจักรยานไฟฟ้า (E-Bike) โดย Yamaha ได้ก่อตั้งบริษัท ENYRING เพื่อให้บริการ Battery Swapping สำหรับ E-Bike โดยเฉพาะ เริ่มต้นในประเทศเยอรมนีและเนเธอร์แลนด์ แนวคิดหลักคือการลดความยุ่งยากในการชาร์จแบตเตอรี่ที่บ้านและลดภาระการซื้อแบตเตอรี่ใหม่เมื่อเสื่อมสภาพ นอกจากนี้ ENYRING ยังมีแผนนำแบตเตอรี่เก่ามาเข้าสู่กระบวนการรีไซเคิล เพื่อนำเซลล์ที่ยังใช้งานได้กลับมาประกอบเป็นแบตเตอรี่สำหรับใช้งานในสถานีต่อไป ซึ่งเป็นแนวทางที่ยั่งยืนและสร้างความเชื่อมั่นในคุณภาพของแบตเตอรี่หมุนเวียน เทรนด์จากต่างประเทศลักษณะนี้มีโอกาสที่จะถูกนำมาปรับใช้ในประเทศไทยในอนาคตอันใกล้ ทั้งผ่านผู้ผลิตสัญชาติญี่ปุ่นเองหรือผ่านความร่วมมือกับผู้ให้บริการในประเทศ

สถานีสลับแบตฯ จะส่งผลต่อพฤติกรรมผู้ใช้ EV อย่างไร?

การมาถึงของสถานีสลับแบตเตอรี่มีศักยภาพที่จะเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมและทัศนคติของผู้ใช้ยานยนต์ไฟฟ้าขนาดเล็กในประเทศไทยได้อย่างมีนัยสำคัญใน 4 ด้านหลัก

ลดความกังวลเรื่องระยะทางและการชาร์จ

ปัญหาใหญ่ที่สุดของผู้ใช้ EV คือความกังวลว่าแบตเตอรี่จะหมดกลางทาง และความยุ่งยากในการหาจุดชาร์จที่ต้องใช้เวลานาน สถานีสลับแบตเตอรี่เข้ามาแก้ไขปัญหานี้โดยตรง

ผู้ใช้ไม่ต้องวางแผนการเดินทางเพื่อหาปลั๊กชาร์จหรือจอดรถรอเป็นชั่วโมงอีกต่อไป เพียงแค่ขี่รถไปยังสถานีที่ใกล้ที่สุดและทำการสลับแบตเตอรี่ภายในเวลาไม่กี่นาที ซึ่งให้ประสบการณ์ที่ใกล้เคียงกับการเติมน้ำมันในรถยนต์สันดาป

กลุ่มที่จะได้รับประโยชน์สูงสุดคือผู้ที่อาศัยในคอนโดหรือหอพักที่ไม่มีจุดชาร์จส่วนตัว และกลุ่มไรเดอร์ที่เวลาทุกนาทีหมายถึงรายได้

เปลี่ยนโมเดลต้นทุน: จากการเป็นเจ้าของสู่การใช้บริการ

โดยปกติแล้ว แบตเตอรี่คิดเป็นสัดส่วนต้นทุนที่สูงมากของราคารถ EV และมีอายุการใช้งานที่จำกัด โมเดลสลับแบตเตอรี่ได้เปลี่ยนโครงสร้างนี้จากการ “ซื้อขาด” มาเป็นการ “เช่าใช้” ผู้ใช้ไม่ต้องแบกรับต้นทุนก้อนใหญ่ของแบตเตอรี่และความเสี่ยงจากแบตเตอรี่เสื่อมสภาพ แต่เปลี่ยนเป็นการจ่ายค่าบริการรายเดือนหรือรายครั้ง ซึ่งทำให้การคำนวณค่าใช้จ่ายต่อกิโลเมตรทำได้ง่ายขึ้น สำหรับผู้ใช้เชิงพาณิชย์ หากต้นทุนต่อกิโลเมตรของแพ็กเกจสลับแบตเตอรี่สามารถแข่งขันกับราคาน้ำมันได้ จะเป็นแรงจูงใจสำคัญที่เร่งให้เกิดการเปลี่ยนผ่านสู่ EV เร็วขึ้น

ผลักดันการยอมรับ EV ในภาคธุรกิจ

สำหรับธุรกิจขนส่งและเดลิเวอรี ความแน่นอนของเวลาและต้นทุนเป็นสิ่งสำคัญที่สุด สถานีสลับแบตเตอรี่ช่วยลดเวลาหยุดทำงานของรถ (Downtime) ที่เกิดจากการรอชาร์จ ทำให้ไรเดอร์และบริษัทสามารถวางแผนการวิ่งงานและคำนวณรายรับ-รายจ่ายได้อย่างแม่นยำ นอกจากนี้ การเปลี่ยนฟลีทรถมาเป็น EV ที่ใช้ระบบสลับแบตเตอรี่ยังช่วยเสริมสร้างภาพลักษณ์องค์กรที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม พร้อมกับลดค่าใช้จ่ายด้านเชื้อเพลิงในระยะยาว

สร้างโอกาสใหม่ให้จักรยานไฟฟ้า (E-Bikes)

แม้ว่าตลาดไทยในปัจจุบันจะมุ่งไปที่มอเตอร์ไซค์ไฟฟ้า แต่เทคโนโลยีสลับแบตเตอรี่ก็เปิดประตูสู่การใช้งานจักรยานไฟฟ้าอย่างจริงจังมากขึ้น หากโมเดลแบบ ENYRING ของ Yamaha ที่มีแบตเตอรี่มาตรฐานกลางสำหรับ E-Bike หลายยี่ห้อถูกนำมาใช้ในไทย จะทำให้การใช้จักรยานไฟฟ้าเพื่อการเดินทางในเมือง (Urban Mobility) สะดวกสบายและน่าสนใจยิ่งขึ้น โดยเฉพาะสำหรับนักเรียน นักศึกษา และคนทำงานที่ต้องการพาหนะส่วนตัวที่ไม่ยุ่งยากเรื่องการชาร์จ นอกจากนี้ ตลาดจักรยานไฟฟ้าให้เช่า (Sharing E-Bike) ในพื้นที่ปิด เช่น มหาวิทยาลัย, นิคมอุตสาหกรรม หรืออาคารสำนักงานขนาดใหญ่ ก็สามารถนำระบบสลับแบตเตอรี่มาใช้เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการบริหารจัดการได้เป็นอย่างดี

เงื่อนไขชี้วัด: สถานีสลับแบตฯ จะ “พลิกเกม” ตลาดได้จริงหรือ?

แม้ว่าศักยภาพจะสูง แต่การที่สถานีสลับแบตเตอรี่จะสามารถเปลี่ยนแปลงตลาด EV ขนาดเล็กในไทยได้อย่างแท้จริงนั้น ขึ้นอยู่กับเงื่อนไขสำคัญ 4 ประการ

มาตรฐานแบตเตอรี่ร่วม (Interoperability)

ความท้าทายที่ใหญ่ที่สุดคือการที่ผู้ผลิตแต่ละค่ายอาจพัฒนาแบตเตอรี่ที่มีขนาด, รูปทรง, ขั้วต่อ และระบบซอฟต์แวร์ที่แตกต่างกัน หาก Honda, Yamaha และผู้เล่นรายอื่นต่างมีมาตรฐานของตัวเอง จะทำให้เกิดการลงทุนที่ซ้ำซ้อนและสร้างความสับสนให้ผู้บริโภค จุดเปลี่ยนที่แท้จริงจะเกิดขึ้นเมื่อมี มาตรฐานกลางระดับอุตสาหกรรม หรืออย่างน้อยเกิดพันธมิตรที่แข็งแกร่งระหว่างค่ายรถกับผู้ให้บริการสถานีเพื่อใช้แบตเตอรี่รูปแบบเดียวกัน การเข้ามามีบทบาทของภาครัฐในการกำหนดกรอบมาตรฐานจะช่วยเร่งกระบวนการนี้ได้มาก

ความครอบคลุมของเครือข่ายสถานี

ผู้ใช้จะยอมเปลี่ยนพฤติกรรมก็ต่อเมื่อสถานีสลับแบตเตอรี่มีจำนวนมากพอและตั้งอยู่ในทำเลที่เข้าถึงง่าย เช่น ในสถานีบริการน้ำมัน, ร้านสะดวกซื้อ, ห้างสรรพสินค้า, มหาวิทยาลัย และย่านที่พักอาศัยหนาแน่น ความหนาแน่นของเครือข่ายและความสะดวกในการค้นหาและใช้งานสถานีเป็นปัจจัยชี้ขาดให้ผู้ใช้รู้สึกมั่นใจและมองว่าการสลับแบตเตอรี่เป็นเรื่องง่ายเหมือนการเติมน้ำมัน

โครงสร้างราคาที่แข่งขันได้

ท้ายที่สุดแล้ว ปัจจัยด้านต้นทุนยังคงเป็นตัวตัดสินใจหลักของผู้บริโภคส่วนใหญ่ โครงสร้างราคาของบริการสลับแบตเตอรี่ (ทั้งค่าสมัครสมาชิกและค่าบริการต่อครั้ง) จะต้องถูกนำมาเปรียบเทียบกับต้นทุนการเติมน้ำมันและการชาร์จไฟฟ้าที่บ้าน หากค่าใช้จ่ายต่อกิโลเมตรของระบบสลับแบตเตอรี่สูงกว่าทางเลือกอื่นอย่างชัดเจน อาจจำกัดการยอมรับให้อยู่แค่ในกลุ่มผู้ใช้เชิงพาณิชย์ที่ไม่ต้องการเสียเวลา ในทางกลับกัน หากสามารถทำราคาให้แข่งขันได้หรือถูกกว่า โดยที่ผู้ใช้ไม่ต้องรับความเสี่ยงเรื่องแบตเตอรี่เสื่อม ก็จะดึงดูดผู้ใช้ทั่วไปได้เป็นวงกว้าง

ความน่าเชื่อถือด้านความปลอดภัยและคุณภาพ

เนื่องจากเป็นระบบที่ใช้แบตเตอรี่หมุนเวียนร่วมกัน ผู้ใช้จึงต้องมีความเชื่อมั่นว่าแบตเตอรี่ทุกก้อนที่ได้รับจากสถานีมีคุณภาพดีและปลอดภัย ผู้ให้บริการจำเป็นต้องมีระบบตรวจสอบสภาพแบตเตอรี่ (Health Check) ที่เข้มงวด, ระบบบำรุงรักษาที่มีประสิทธิภาพ และความโปร่งใสในการจัดการแบตเตอรี่ที่เสื่อมสภาพ การสร้างความเชื่อมั่นในประเด็นนี้จะช่วยลดความลังเลของผู้บริโภคและป้องกันปัญหาที่อาจเกิดขึ้นจากแบตเตอรี่ที่ไม่ได้มาตรฐาน

บทสรุปและทิศทางอนาคตในประเทศไทย

จากข้อมูลทั้งหมด สรุปได้ว่าเทรนด์สถานีสลับแบตเตอรี่มีศักยภาพสูงที่จะเข้ามาเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมการใช้ E-Bike และมอเตอร์ไซค์ไฟฟ้าในประเทศไทยได้อย่างชัดเจน โดยเฉพาะในกลุ่มผู้ใช้งานในเมืองและภาคธุรกิจที่ต้องการความรวดเร็วและประสิทธิภาพในการใช้งาน

กลุ่มที่จะปรับตัวก่อน: คือกลุ่มไรเดอร์เดลิเวอรี, บริการขนส่งพัสดุ และฟลีทรถขององค์กร เนื่องจากสามารถคำนวณความคุ้มค่าด้านเวลาและต้นทุนได้ชัดเจน รวมถึงกลุ่มคนเมืองที่อาศัยในคอนโดซึ่งมีข้อจำกัดด้านการชาร์จ

กลุ่มที่ยังต้องใช้เวลา: คือผู้ใช้งานทั่วไปในต่างจังหวัดที่ยังเข้าถึงสถานีบริการน้ำมันได้สะดวกกว่า และผู้ที่ยังยึดติดกับแนวคิดความเป็นเจ้าของรถทั้งคันรวมถึงแบตเตอรี่

ความเร็วและขนาดของการเปลี่ยนแปลงจะขึ้นอยู่กับว่าผู้เล่นในตลาดจะสามารถเอาชนะความท้าทายเรื่อง มาตรฐานแบตเตอรี่ร่วม, ความหนาแน่นของเครือข่าย, โครงสร้างราคา และความเชื่อมั่นด้านความปลอดภัย ได้สำเร็จหรือไม่ สิ่งที่น่าจับตามองในระยะ 3-5 ปีข้างหน้า คือการขยายเครือข่ายของ Honda e:Swap ไปยังต่างจังหวัด, การสร้างพันธมิตรของ QTC กับค่ายรถต่างๆ และการเข้ามาของโมเดลธุรกิจใหม่ๆ จากผู้เล่นระดับโลก เช่น Yamaha ซึ่งจะทำให้ภาพของสถานีสลับแบตเตอรี่กลายเป็นสิ่งที่คุ้นตาในชีวิตประจำวันมากขึ้น

ค้นหา E-Bike และสกู๊ตเตอร์ไฟฟ้าที่ตอบโจทย์

การเลือกใช้ยานพาหนะไฟฟ้าส่วนบุคคล ไม่ว่าจะเป็นจักรยานไฟฟ้าหรือสกู๊ตเตอร์ไฟฟ้า เป็นการลงทุนเพื่อความสะดวกสบายและเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม การทำความเข้าใจเทคโนโลยีและระบบนิเวศที่เกี่ยวข้อง เช่น สถานีสลับแบตเตอรี่ จะช่วยให้สามารถเลือกผลิตภัณฑ์ที่ตอบโจทย์ไลฟ์สไตล์การใช้งานได้อย่างเหมาะสมที่สุด

สำหรับผู้ที่สนใจจักรยานไฟฟ้า สกู๊ตเตอร์ไฟฟ้า และ E-Bike ที่ออกแบบมาเพื่อตอบสนองความต้องการที่หลากหลาย สามารถศึกษาข้อมูลและเลือกชมผลิตภัณฑ์ได้ที่ GIANT Shopping Mall

ติดต่อ สอบถามเพิ่มเติม: คลิกที่นี่
FACEBOOK PAGE: GIANT Shopping Mall
LINE: @giantshopping
เวลาทำการ: จันทร์ – เสาร์ (9.00 – 18.00 น.)
โทรศัพท์: 061-962-2878
ที่ตั้ง: 269 หมู่ 12 ถ. มิตรภาพ ตำบลเมืองเก่า อำเภอเมืองขอนแก่น ขอนแก่น 40000