กฎใหม่สกู๊ตเตอร์ไฟฟ้า: กำหนดโซน-ความเร็วในเมือง?

สกู๊ตเตอร์ไฟฟ้าได้กลายเป็นยานพาหนะขนาดเล็ก (Micro-mobility) ที่ได้รับความนิยมเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วในเขตเมืองทั่วโลก รวมถึงประเทศไทย ด้วยความสะดวกสบายในการเดินทางระยะสั้นและเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม อย่างไรก็ตาม การเติบโตนี้ได้นำมาซึ่งคำถามสำคัญเกี่ยวกับสถานะทางกฎหมายและความปลอดภัย นำไปสู่การพิจารณาถึงความเป็นไปได้ในการออกกฎหมายเพื่อกำกับดูแลโดยเฉพาะ

ภาพรวมสถานการณ์สกู๊ตเตอร์ไฟฟ้าในปัจจุบัน

ประเด็นสำคัญที่ผู้ใช้งานและผู้ที่สนใจควรทราบเกี่ยวกับสถานการณ์ของสกู๊ตเตอร์ไฟฟ้าในประเทศไทย ณ ปี 2025 มีดังนี้:

• สถานะทางกฎหมาย: ปัจจุบัน การขับขี่สกู๊ตเตอร์ไฟฟ้าบนทางสาธารณะ เช่น ถนน หรือทางเท้า ยังคงถือเป็นการกระทำที่ผิดกฎหมายจราจรทางบกของไทย เนื่องจากยังไม่ถูกจัดประเภทเป็นยานพาหนะที่สามารถจดทะเบียนได้
• การขาดกฎระเบียบเฉพาะ: ประเทศไทยยังไม่มีการประกาศใช้กฎหมาย ข้อบังคับ หรือกฎกระทรวงที่เกี่ยวข้องกับการควบคุมการใช้สกู๊ตเตอร์ไฟฟ้าโดยตรง ทำให้ยังไม่มีการกำหนดโซนการใช้งานหรือจำกัดความเร็วอย่างเป็นทางการ
• แนวโน้มในอนาคต: ภาครัฐกำลังอยู่ในระหว่างการพิจารณาและศึกษาแนวทางการปรับปรุงกฎหมายเพื่อรองรับยานพาหนะไฟฟ้าขนาดเล็กเหล่านี้ โดยอาจอ้างอิงโมเดลจากต่างประเทศในการกำหนดโซนวิ่ง ความเร็วสูงสุด และมาตรฐานความปลอดภัย
• ความปลอดภัยเป็นสิ่งสำคัญ: แม้จะยังไม่มีข้อบังคับทางกฎหมาย ผู้ใช้งานควรตระหนักถึงความปลอดภัยของตนเองและผู้อื่นเป็นอันดับแรก โดยการสวมใส่อุปกรณ์ป้องกันและขับขี่ด้วยความระมัดระวังในพื้นที่ที่เหมาะสม

การถกเถียงเรื่อง กฎใหม่สกู๊ตเตอร์ไฟฟ้า: กำหนดโซน-ความเร็วในเมือง? จึงเป็นหัวข้อที่ได้รับความสนใจอย่างมาก เนื่องจากเกี่ยวข้องโดยตรงกับความปลอดภัยสาธารณะ การจัดระเบียบการจราจร และการส่งเสริมเทคโนโลยีการเดินทางสมัยใหม่ การทำความเข้าใจสถานะปัจจุบันและแนวโน้มในอนาคตจึงเป็นสิ่งจำเป็นสำหรับผู้ใช้งานทุกคน เพื่อเตรียมพร้อมรับมือกับการเปลี่ยนแปลงที่อาจเกิดขึ้น และใช้งานยานพาหนะประเภทนี้ได้อย่างถูกต้องและปลอดภัยที่สุด

บทความนี้จะวิเคราะห์สถานการณ์ทางกฎหมายในปัจจุบันอย่างละเอียด เปรียบเทียบกับแนวทางปฏิบัติในต่างประเทศ และสำรวจทิศทางในอนาคตของข้อบังคับสำหรับสกู๊ตเตอร์ไฟฟ้าในประเทศไทย เพื่อให้เห็นภาพรวมที่ชัดเจนยิ่งขึ้นเกี่ยวกับความท้าทายและโอกาสของยานพาหนะส่วนบุคคลพลังงานไฟฟ้าในบริบทของเมืองไทย

สถานะทางกฎหมายของสกู๊ตเตอร์ไฟฟ้าในประเทศไทย

หนึ่งในคำถามที่พบบ่อยที่สุดคือ สกู๊ตเตอร์ไฟฟ้าสามารถใช้งานบนถนนสาธารณะได้หรือไม่ คำตอบตามกฎหมายที่มีอยู่ในปัจจุบันคือ “ไม่ได้” ซึ่งสร้างความสับสนให้แก่ผู้ใช้งานจำนวนมาก เนื่องจากมีการใช้งานอย่างแพร่หลายในชีวิตประจำวัน การทำความเข้าใจที่มาของข้อจำกัดนี้จึงเป็นจุดเริ่มต้นที่สำคัญ

การตีความตามพระราชบัญญัติที่มีอยู่

สถานะทางกฎหมายของสกู๊ตเตอร์ไฟฟ้าในประเทศไทยถูกกำกับโดยกฎหมายหลักสองฉบับ คือ พระราชบัญญัติจราจรทางบก พ.ศ. 2522 และ พระราชบัญญัติรถยนต์ พ.ศ. 2522 ซึ่งถูกร่างขึ้นมาก่อนที่ยานพาหนะไฟฟ้าขนาดเล็กจะกลายเป็นที่นิยม ทำให้ไม่มีการบัญญัติถึงยานพาหนะประเภทนี้ไว้โดยตรง

ตาม พ.ร.บ. รถยนต์ฯ “รถ” หมายถึง ยานพาหนะทางบกทุกชนิด เว้นแต่รถไฟและรถราง และการนำรถมาใช้ในทางเดินรถ ผู้ขับขี่จะต้องจดทะเบียนและชำระภาษีประจำปีให้เรียบร้อย อย่างไรก็ตาม สกู๊ตเตอร์ไฟฟ้าในปัจจุบันยังไม่มีคุณสมบัติตรงตามข้อกำหนดของกรมการขนส่งทางบกที่จะสามารถนำไปจดทะเบียนเป็นยานพาหนะที่ถูกต้องตามกฎหมายได้ ทำให้ถูกจัดอยู่ในสถานะ “ยานพาหนะที่ไม่สามารถจดทะเบียนได้” ด้วยเหตุนี้ การนำสกู๊ตเตอร์ไฟฟ้ามาวิ่งบนถนนสาธารณะจึงเป็นการกระทำที่ขัดต่อกฎหมาย

ความเสี่ยงและบทลงโทษสำหรับผู้ขับขี่

การขับขี่สกู๊ตเตอร์ไฟฟ้าบนทางสาธารณะอาจทำให้ผู้ใช้งานต้องเผชิญกับบทลงโทษตามกฎหมาย โดยอาจถูกดำเนินคดีในข้อหาต่างๆ เช่น:

• นำรถที่มิได้จดทะเบียนมาใช้ในทาง: ซึ่งเป็นความผิดตาม พ.ร.บ. รถยนต์ฯ
• ขับขี่ยานพาหนะโดยไม่ได้รับอนุญาต: หากสกู๊ตเตอร์ถูกตีความว่าเป็นรถจักรยานยนต์ ผู้ขับขี่อาจต้องมีใบอนุญาตขับขี่ที่สอดคล้องกัน

แม้ว่าในทางปฏิบัติ การบังคับใช้กฎหมายกับผู้ใช้สกู๊ตเตอร์ไฟฟ้าอาจยังไม่เข้มงวดในทุกพื้นที่ แต่ความเสี่ยงในการถูกจับปรับยังคงมีอยู่เสมอ นอกจากนี้ หากเกิดอุบัติเหตุขึ้น การที่ยานพาหนะไม่มีสถานะทางกฎหมายที่ชัดเจนอาจส่งผลกระทบต่อกระบวนการเรียกร้องค่าเสียหายหรือการคุ้มครองจากประกันภัยได้

แม้จะมีการเรียกร้องจากหลายภาคส่วนให้มีการทบทวนและปรับปรุงกฎหมายให้ทันต่อเทคโนโลยีการเดินทางที่เปลี่ยนแปลงไป แต่ ณ ปี 2025 ยังไม่มีการประกาศใช้กฎหมายใหม่ที่รองรับการใช้งานสกู๊ตเตอร์ไฟฟ้าอย่างเป็นทางการ

แนวทางการกำกับดูแล: ถอดบทเรียนจากต่างประเทศ

ในขณะที่ประเทศไทยยังอยู่ในช่วงของการพิจารณา หลายประเทศทั่วโลกได้นำหน้าไปแล้วในการออกกฎระเบียบเพื่อจัดระเบียบการใช้สกู๊ตเตอร์ไฟฟ้า การศึกษาโมเดลเหล่านี้ช่วยให้เห็นภาพแนวทางที่เป็นไปได้ซึ่งประเทศไทยอาจนำมาปรับใช้ในอนาคต โดยเฉพาะในประเด็นของการกำหนดโซนการใช้งานและการจำกัดความเร็ว

การกำหนดโซนการใช้งาน (Micro-mobility Zones)

มหานครหลายแห่ง เช่น ซานฟรานซิสโก ปารีส และโตเกียว ได้นำแนวคิดการแบ่งเขตพื้นที่ (Geofencing) มาใช้เพื่อควบคุมการใช้สกู๊ตเตอร์ไฟฟ้าอย่างมีประสิทธิภาพ โดยแบ่งพื้นที่ออกเป็นประเภทต่างๆ ดังนี้:

• โซนห้ามขับขี่ (No-Ride Zones): พื้นที่ที่มีคนเดินเท้าหนาแน่น เช่น ทางเท้า ถนนคนเดิน หรือจัตุรัสกลางเมือง จะถูกกำหนดเป็นเขตห้ามขับขี่โดยเด็ดขาด เพื่อป้องกันอุบัติเหตุและการปะทะกับคนเดินเท้า
• โซนจำกัดความเร็ว (Slow-Speed Zones): ในพื้นที่ที่มีการสัญจรผสมผสาน เช่น บริเวณใกล้สวนสาธารณะ หรือย่านชุมชน สกู๊ตเตอร์ไฟฟ้าที่ให้บริการเช่าผ่านแอปพลิเคชันอาจถูกตั้งโปรแกรมให้ลดความเร็วลงโดยอัตโนมัติเมื่อเข้าสู่เขตเหล่านี้
• โซนจอดรถที่กำหนด (Designated Parking Zones): เพื่อแก้ปัญหาการจอดสกู๊ตเตอร์อย่างไม่เป็นระเบียบ หลายเมืองได้กำหนดจุดจอดเฉพาะ ซึ่งผู้ใช้บริการจะต้องนำสกู๊ตเตอร์ไปคืนที่จุดดังกล่าวเท่านั้น

ในประเทศไทย แม้จะยังไม่มีการประกาศใช้โซนเหล่านี้อย่างเป็นทางการ แต่หน่วยงานท้องถิ่นบางแห่งอาจมีการออกข้อบังคับห้ามใช้สกู๊ตเตอร์ไฟฟ้าในพื้นที่เฉพาะกิจ เช่น ในเขตอุทยานประวัติศาสตร์ หรือพื้นที่ท่องเที่ยวบางแห่ง

มาตรฐานการจำกัดความเร็วในเขตเมือง

ความเร็วเป็นปัจจัยสำคัญที่ส่งผลต่อความปลอดภัยโดยตรง กฎหมายในหลายประเทศจึงกำหนดความเร็วสูงสุดสำหรับสกู๊ตเตอร์ไฟฟ้าไว้อย่างชัดเจน โดยทั่วไปความเร็วที่นิยมใช้เป็นมาตรฐานสากลอยู่ที่ประมาณ 20-25 กิโลเมตรต่อชั่วโมง สำหรับการใช้งานในเขตเมือง เหตุผลเบื้องหลังการกำหนดความเร็วนี้คือเพื่อสร้างสมดุลระหว่างประสิทธิภาพในการเดินทางและความปลอดภัย ซึ่งเป็นความเร็วที่ผู้ขับขี่สามารถควบคุมรถและหยุดรถได้ทันท่วงทีในสถานการณ์ฉุกเฉิน และลดความรุนแรงหากเกิดอุบัติเหตุขึ้น

มิติความปลอดภัยและข้อบังคับที่อาจเกิดขึ้น

นอกเหนือจากการกำหนดโซนและความเร็วแล้ว กฎหมายในอนาคตมีแนวโน้มที่จะครอบคลุมถึงข้อบังคับด้านความปลอดภัยส่วนบุคคลและการประกันภัย เพื่อสร้างมาตรฐานและลดความเสี่ยงที่อาจเกิดขึ้นกับทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้อง

อุปกรณ์ความปลอดภัยภาคบังคับ

กฎระเบียบใหม่ในต่างประเทศมุ่งเน้นไปที่การสร้างมาตรฐานความปลอดภัยที่จับต้องได้ ซึ่งเป็นแนวทางที่ประเทศไทยอาจนำมาพิจารณาปรับใช้ ข้อบังคับเหล่านี้มักจะรวมถึง:

• การสวมหมวกกันน็อก: หลายประเทศกำหนดให้การสวมหมวกกันน็อกเป็นข้อบังคับสำหรับผู้ขับขี่สกู๊ตเตอร์ไฟฟ้า เพื่อลดความรุนแรงของการบาดเจ็บที่ศีรษะหากเกิดอุบัติเหตุ
• ระบบไฟส่องสว่าง: ข้อบังคับมักกำหนดให้สกู๊ตเตอร์ไฟฟ้าต้องมีไฟหน้าสีขาวและไฟท้ายสีแดงที่มองเห็นได้ชัดเจน โดยเฉพาะอย่างยิ่งสำหรับการขับขี่ในเวลากลางคืนหรือในสภาพแสงน้อย
• ระบบเบรกและสัญญาณเสียง: ยานพาหนะต้องมีระบบเบรกที่มีประสิทธิภาพอย่างน้อยหนึ่งระบบ และอาจต้องมีกระดิ่งหรือแตรสำหรับให้สัญญาณเตือน

การประกันภัย: หลักประกันสำหรับทุกฝ่าย

ในบางเมืองที่มีบริการสกู๊ตเตอร์ไฟฟ้าให้เช่า ผู้ให้บริการมักถูกบังคับให้จัดทำประกันภัยความรับผิดต่อบุคคลภายนอก (Third-party Liability Insurance) เพื่อคุ้มครองความเสียหายที่อาจเกิดขึ้นกับทรัพย์สินหรือร่างกายของผู้อื่นจากอุบัติเหตุที่เกิดจากสกู๊ตเตอร์ของตน สำหรับผู้ใช้งานทั่วไปในไทย แม้ปัจจุบันจะยังไม่มีข้อกำหนดด้านประกันภัยโดยตรง แต่การพิจารณาซื้อประกันภัยอุบัติเหตุส่วนบุคคล (Personal Accident Insurance) ที่ครอบคลุมการบาดเจ็บจากการใช้ยานพาหนะขนาดเล็ก ก็เป็นทางเลือกที่ชาญฉลาดในการป้องกันความเสี่ยงทางการเงินที่อาจเกิดขึ้น

เปรียบเทียบกฎระเบียบสกู๊ตเตอร์ไฟฟ้า: ไทย vs. สากล

เพื่อให้เห็นภาพความแตกต่างและทิศทางที่เป็นไปได้ของการพัฒนากฎหมายในประเทศไทย การเปรียบเทียบสถานการณ์ปัจจุบันกับมาตรฐานสากลจะช่วยให้เข้าใจบริบทได้ดียิ่งขึ้น

อนาคตของสกู๊ตเตอร์ไฟฟ้าและกฎหมายที่เกี่ยวข้องในไทย

แม้ว่าปัจจุบันจะยังคงมีช่องว่างทางกฎหมาย แต่แนวโน้มในอนาคตบ่งชี้ว่าประเทศไทยกำลังมุ่งหน้าสู่การจัดระเบียบยานพาหนะประเภทนี้อย่างเป็นระบบมากขึ้น โดยมีปัจจัยขับเคลื่อนจากหลายภาคส่วน

ทิศทางการพิจารณาของภาครัฐ

รัฐบาลไทยและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องกำลังอยู่ในขั้นตอนการศึกษาและพิจารณาปรับปรุงกฎหมายเพื่อรองรับการใช้งานสกู๊ตเตอร์ไฟฟ้าและยานพาหนะไฟฟ้าส่วนบุคคล (Personal Electric Vehicles) ประเภทอื่นๆ โดยคาดว่ากฎหมายใหม่จะมีการกำหนดนิยามของยานพาหนะประเภทนี้ให้ชัดเจน พร้อมทั้งวางกรอบการใช้งานที่ครอบคลุมถึงการกำหนดโซน ความเร็วสูงสุด และมาตรฐานความปลอดภัยของตัวรถและผู้ขับขี่ เพื่อให้สามารถบูรณาการเข้ากับระบบการจราจรที่มีอยู่ได้อย่างปลอดภัย

โครงการนำร่องและการขับเคลื่อนจากภาคเอกชน

ภาคเอกชนและหน่วยงานท้องถิ่นบางแห่งได้เริ่มมีบทบาทในการผลักดันให้เกิดการใช้งานสกู๊ตเตอร์ไฟฟ้าในพื้นที่ปิดหรือพื้นที่ควบคุม เช่น โครงการนำร่องในแหล่งท่องเที่ยว, ภายในมหาวิทยาลัย, หรือในโครงการอสังหาริมทรัพย์ขนาดใหญ่ โครงการเหล่านี้ไม่เพียงแต่สร้างความคุ้นเคยให้กับสังคม แต่ยังเป็นเสมือน “ห้องทดลอง” ที่ช่วยรวบรวมข้อมูลพฤติกรรมการใช้งานจริง ซึ่งจะเป็นประโยชน์ต่อการร่างกฎหมายที่มีประสิทธิภาพและสอดคล้องกับบริบทของประเทศไทยในอนาคต

แนวโน้มด้านความยั่งยืนและสิ่งแวดล้อม

กระแสความใส่ใจในสิ่งแวดล้อมเป็นอีกหนึ่งปัจจัยสำคัญที่ผลักดันการยอมรับสกู๊ตเตอร์ไฟฟ้า ผู้ผลิตและผู้ให้บริการเริ่มให้ความสำคัญกับวงจรชีวิตของผลิตภัณฑ์มากขึ้น ตั้งแต่การเลือกใช้วัสดุรีไซเคิลในการผลิต ไปจนถึงการจัดทำโครงการรีไซเคิลแบตเตอรี่ที่หมดอายุการใช้งาน เพื่อลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมให้เหลือน้อยที่สุด แนวโน้มนี้สอดคล้องกับนโยบายของภาครัฐที่ส่งเสริมยานยนต์ไฟฟ้า (EV) และพลังงานสะอาด ซึ่งอาจเป็นปัจจัยเร่งให้การออกกฎหมายที่เกี่ยวข้องเกิดขึ้นได้รวดเร็วยิ่งขึ้น

สรุปและข้อแนะนำสำหรับผู้ใช้งาน

สรุปได้ว่า สถานการณ์เกี่ยวกับ กฎใหม่สกู๊ตเตอร์ไฟฟ้า: กำหนดโซน-ความเร็วในเมือง? ในประเทศไทย ณ ปี 2025 ยังคงอยู่ในช่วงเปลี่ยนผ่าน ปัจจุบันยังไม่มีกฎหมายเฉพาะที่รองรับการใช้งานบนทางสาธารณะอย่างเป็นทางการ และยังไม่มีการกำหนดโซนหรือจำกัดความเร็วที่ชัดเจน อย่างไรก็ตาม มีแนวโน้มที่ชัดเจนว่าภาครัฐกำลังดำเนินการเพื่อสร้างกฎระเบียบที่เหมาะสมในอนาคตอันใกล้

สำหรับผู้ที่ใช้งานหรือกำลังพิจารณาจะใช้สกู๊ตเตอร์ไฟฟ้า ควรปฏิบัติตามข้อแนะนำต่อไปนี้เพื่อความปลอดภัยและหลีกเลี่ยงปัญหาทางกฎหมาย:

• ตรวจสอบกฎระเบียบท้องถิ่น: ก่อนใช้งาน ควรตรวจสอบประกาศหรือข้อบังคับของพื้นที่นั้นๆ เนื่องจากบางสถานที่อาจมีกฎห้ามเป็นการเฉพาะ
• หลีกเลี่ยงถนนสาธารณะ: เพื่อป้องกันการถูกดำเนินคดี ควรจำกัดการใช้งานในพื้นที่ส่วนบุคคลหรือพื้นที่ปิดที่ได้รับอนุญาต
• ให้ความสำคัญกับความปลอดภัยสูงสุด: ควรสวมหมวกกันน็อกและอุปกรณ์ป้องกันอื่นๆ ทุกครั้งที่ขับขี่ และใช้ความเร็วที่เหมาะสมกับสภาพแวดล้อม
• ติดตามข่าวสารอย่างใกล้ชิด: เฝ้าระวังและติดตามประกาศจากหน่วยงานภาครัฐที่เกี่ยวข้องกับการปรับปรุงกฎหมาย เพื่อให้สามารถปฏิบัติตามได้อย่างถูกต้องเมื่อมีการเปลี่ยนแปลง

สำหรับผู้ที่มองหายานพาหนะไฟฟ้าส่วนบุคคลที่ตอบโจทย์ไลฟ์สไตล์ยุคใหม่ GIANT Shopping Mall คือศูนย์รวมจักรยานไฟฟ้า สกู๊ตเตอร์ไฟฟ้า และ E-bike หลากหลายประเภท ที่ออกแบบมาเพื่อตอบสนองทุกความต้องการในการเดินทางอย่างยั่งยืนและมีสไตล์

สามารถเยี่ยมชมสินค้าและรับคำปรึกษาได้ที่ FACEBOOK PAGE หรือ LINE ของเรา หากต้องการ ติดต่อ สอบถามเพิ่มเติม ทีมงานของเราพร้อมให้ข้อมูลและบริการอย่างเต็มที่