E-Bike ต้องมีใบขับขี่ไหม? สรุปกฎหมายที่ผู้ใช้ต้องรู้

ยานพาหนะไฟฟ้าขนาดเล็กกำลังเป็นที่นิยมเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วในประเทศไทย คำถามสำคัญที่ผู้ใช้หลายคนสงสัยคือ E-Bike ต้องมีใบขับขี่ไหม? และมีข้อบังคับทางกฎหมายอย่างไรบ้าง การทำความเข้าใจกฎระเบียบที่เกี่ยวข้องจึงเป็นสิ่งจำเป็นอย่างยิ่ง เพื่อให้สามารถใช้งานได้อย่างถูกต้อง ปลอดภัย และหลีกเลี่ยงปัญหาทางกฎหมายที่อาจเกิดขึ้น

ประเด็นสำคัญเกี่ยวกับกฎหมายจักรยานไฟฟ้า

• กำลังมอเตอร์เป็นเกณฑ์ตัดสิน: จักรยานไฟฟ้าที่มีกำลังมอเตอร์ไม่เกิน 250 วัตต์ จัดเป็น “จักรยาน” ตามกฎหมาย จึงไม่ต้องมีใบขับขี่ และไม่ต้องจดทะเบียน
• มอเตอร์ไซค์ไฟฟ้าต้องจดทะเบียน: หากยานพาหนะไฟฟ้ามีกำลังมอเตอร์เกิน 250 วัตต์ และมีความเร็วสูงสุดตั้งแต่ 45 กม./ชม. ขึ้นไป จะถูกจัดเป็น “รถจักรยานยนต์” ซึ่งจำเป็นต้องจดทะเบียนกับกรมการขนส่งทางบก
• ใบขับขี่สำหรับมอเตอร์ไซค์ไฟฟ้า: ผู้ขับขี่รถที่เข้าข่ายเป็นมอเตอร์ไซค์ไฟฟ้า จะต้องมีใบอนุญาตขับขี่รถจักรยานยนต์ส่วนบุคคล (ใบขับขี่มอเตอร์ไซค์) และต้องทำประกันภัยภาคบังคับ (พ.ร.บ.)
• ข้อจำกัดด้านพื้นที่ใช้งาน: จักรยานไฟฟ้า (≤ 250 วัตต์) เหมาะสำหรับใช้งานในซอย ถนนเล็ก หรือทางเท้า แต่ไม่ควรนำไปใช้บนถนนหลวงที่มีการจราจรหนาแน่นและใช้ความเร็วสูง
• การบังคับใช้กฎหมาย: การนำรถมอเตอร์ไซค์ไฟฟ้าที่ไม่ได้จดทะเบียนมาวิ่งบนถนนสาธารณะถือว่าผิดกฎหมาย อาจถูกจับกุม ยึดรถ และเสียค่าปรับ

ข้อบังคับทางกฎหมายสำหรับ E-Bike และสกู๊ตเตอร์ไฟฟ้าในปัจจุบัน

การเติบโตของตลาดยานยนต์ไฟฟ้า (EV) ทำให้เกิดยานพาหนะรูปแบบใหม่ๆ ขึ้นมากมาย เช่น จักรยานไฟฟ้า (E-Bike) และสกู๊ตเตอร์ไฟฟ้า ซึ่งได้รับความนิยมจากความสะดวกสบายและเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม อย่างไรก็ตาม การใช้งานยานพาหนะเหล่านี้จำเป็นต้องอยู่ภายใต้กรอบของกฎหมายจราจรทางบกที่มีอยู่ เพื่อรักษาความปลอดภัยและความเป็นระเบียบเรียบร้อยบนท้องถนน

กฎหมายหลักที่ใช้กำกับดูแลคือ พระราชบัญญัติจราจรทางบก พ.ศ. 2522 และประกาศจากกรมการขนส่งทางบก ซึ่งจะจำแนกประเภทของยานพาหนะไฟฟ้าโดยพิจารณาจากคุณสมบัติทางเทคนิคเป็นสำคัญ โดยเฉพาะอย่างยิ่งกำลังของมอเตอร์ไฟฟ้าและความเร็วสูงสุดที่ทำได้ เกณฑ์เหล่านี้เป็นตัวกำหนดว่ายานพาหนะคันนั้นจะถูกจัดอยู่ในประเภท “จักรยาน” หรือ “รถจักรยานยนต์” ซึ่งมีข้อบังคับด้านการจดทะเบียน การทำประกันภัย และคุณสมบัติของผู้ขับขี่แตกต่างกันโดยสิ้นเชิง การทราบถึงข้อกำหนดเหล่านี้จึงเป็นสิ่งสำคัญสำหรับผู้ที่กำลังพิจารณาหรือใช้งาน E-Bike และสกู๊ตเตอร์ไฟฟ้าในชีวิตประจำวัน

การจำแนกประเภทจักรยานไฟฟ้าตามกฎหมายไทย

เพื่อความชัดเจนในการบังคับใช้กฎหมาย กรมการขนส่งทางบกได้กำหนดเกณฑ์ในการแบ่งแยกจักรยานไฟฟ้าและมอเตอร์ไซค์ไฟฟ้าออกจากกันอย่างชัดเจน ดังนี้

จักรยานไฟฟ้า (E-Bike) ที่ไม่ต้องจดทะเบียน

ยานพาหนะไฟฟ้าที่เข้าข่ายเป็น “จักรยาน” ตามกฎหมาย จะต้องมีคุณสมบัติดังนี้:

• กำลังมอเตอร์: ต้องมีกำลังมอเตอร์ไฟฟ้าไม่เกิน 250 วัตต์ (0.25 กิโลวัตต์)
• สถานะทางกฎหมาย: ถือเป็นจักรยานทั่วไป ไม่ใช่รถจักรยานยนต์
• ใบขับขี่: ไม่จำเป็นต้องมีใบอนุญาตขับขี่
• การจดทะเบียนและ พ.ร.บ.: ไม่ต้องจดทะเบียนกับกรมการขนส่งทางบก และไม่ต้องทำประกันภัยภาคบังคับ (พ.ร.บ.)
• พื้นที่ใช้งานที่เหมาะสม: สามารถใช้งานบนทางเท้า, ฟุตปาธ, ถนนในซอย หรือภายในหมู่บ้านได้ อย่างไรก็ตาม ควรหลีกเลี่ยงการขับขี่บนถนนหลวงสายหลักที่มีรถยนต์สัญจรด้วยความเร็วสูง เนื่องจากอาจก่อให้เกิดอันตรายได้ และถึงแม้จะไม่มีกฎหมายห้ามชัดเจน เจ้าหน้าที่ตำรวจอาจพิจารณาตักเตือนหรือเปรียบเทียบปรับได้หากการขับขี่นั้นกีดขวางการจราจรหรือก่อให้เกิดความเดือดร้อน

มอเตอร์ไซค์ไฟฟ้าที่ต้องจดทะเบียน

ยานพาหนะไฟฟ้าที่ถูกจัดประเภทเป็น “รถจักรยานยนต์” จะมีคุณสมบัติที่สูงกว่าเกณฑ์ของจักรยานไฟฟ้า ดังนี้:

• กำลังมอเตอร์: มีกำลังมอเตอร์ไฟฟ้าตั้งแต่ 250 วัตต์ (0.25 กิโลวัตต์) ขึ้นไป แต่ไม่เกิน 4,000 วัตต์ (4 กิโลวัตต์)
• ความเร็วสูงสุด: สามารถทำความเร็วสูงสุดได้ตั้งแต่ 45 กิโลเมตรต่อชั่วโมงขึ้นไป
• สถานะทางกฎหมาย: ถือเป็นรถจักรยานยนต์ตามพระราชบัญญัติจราจรทางบก
• ใบขับขี่: ผู้ขับขี่จำเป็นต้องมีใบอนุญาตขับขี่รถจักรยานยนต์ส่วนบุคคล
• การจดทะเบียนและ พ.ร.บ.: ต้องนำรถไปจดทะเบียนเพื่อขอรับแผ่นป้ายทะเบียนกับกรมการขนส่งทางบก และต้องจัดทำประกันภัยภาคบังคับ (พ.ร.บ.) ให้ถูกต้องตามกฎหมาย
• พื้นที่ใช้งาน: สามารถใช้งานบนถนนสาธารณะได้เช่นเดียวกับรถจักรยานยนต์ทั่วไปหลังจากการจดทะเบียนเรียบร้อยแล้ว การนำรถประเภทนี้มาใช้งานบนท้องถนนโดยไม่มีแผ่นป้ายทะเบียนถือเป็นการกระทำที่ผิดกฎหมาย

ขั้นตอนการจดทะเบียนสำหรับมอเตอร์ไซค์ไฟฟ้า

สำหรับเจ้าของยานพาหนะไฟฟ้าที่มีคุณสมบัติเข้าข่ายเป็นรถจักรยานยนต์ (กำลังมอเตอร์เกิน 250 วัตต์) การดำเนินการจดทะเบียนให้ถูกต้องเป็นขั้นตอนที่จำเป็นและไม่สามารถหลีกเลี่ยงได้หากต้องการใช้งานบนถนนสาธารณะ กระบวนการนี้ต้องดำเนินการที่กรมการขนส่งทางบกหรือสำนักงานขนส่งจังหวัดในพื้นที่

เอกสารที่จำเป็นต้องเตรียมเพื่อยื่นขอจดทะเบียนประกอบด้วย:

• สำเนาบัตรประจำตัวประชาชนของเจ้าของรถ: ใช้เพื่อยืนยันตัวตนของผู้ยื่นคำขอ
• หนังสือแจ้งจำหน่ายจากผู้ผลิตหรือผู้นำเข้า: เป็นเอกสารสำคัญที่ยืนยันแหล่งที่มาและคุณสมบัติทางเทคนิคของรถ
• หลักฐานการได้มาซึ่งรถ: เช่น สัญญาซื้อขาย, ใบเสร็จรับเงิน, หรือใบกำกับภาษี เพื่อแสดงความเป็นเจ้าของโดยชอบธรรม
• หลักฐานการทำประกันภัยภาคบังคับ (พ.ร.บ.): เป็นข้อบังคับทางกฎหมายเพื่อความคุ้มครองกรณีเกิดอุบัติเหตุ
• แบบคำขอจดทะเบียนรถ: ซึ่งสามารถขอรับได้ที่สำนักงานขนส่ง
• หนังสือมอบอำนาจ: ในกรณีที่เจ้าของรถไม่สามารถมาดำเนินการได้ด้วยตนเอง ต้องมีหนังสือมอบอำนาจพร้อมติดอากรแสตมป์ และสำเนาบัตรประชาชนของผู้รับมอบอำนาจ

สถานที่ในการยื่นจดทะเบียนสำหรับผู้ที่อาศัยในกรุงเทพมหานครคือ สำนักมาตรฐานงานทะเบียนและภาษีรถ กรมการขนส่งทางบก (จตุจักร) ส่วนในต่างจังหวัดสามารถติดต่อได้ที่สำนักงานขนส่งจังหวัดที่รถนั้นอยู่ในความรับผิดชอบ

บทลงโทษและข้อควรระวังสำหรับผู้ใช้งาน

การเพิกเฉยต่อข้อบังคับทางกฎหมายเกี่ยวกับการใช้งานยานพาหนะไฟฟ้าอาจนำไปสู่บทลงโทษที่รุนแรงได้ ผู้ใช้งานจึงควรตระหนักถึงความเสี่ยงและปฏิบัติตามกฎระเบียบอย่างเคร่งครัด

การขับขี่รถจักรยานยนต์ไฟฟ้าหรือสกู๊ตเตอร์ไฟฟ้าที่เข้าข่ายต้องจดทะเบียน แต่ยังไม่ได้ดำเนินการ บนถนนสาธารณะ ถือเป็นการกระทำที่ผิดตาม พ.ร.บ.จราจรทางบก พ.ศ. 2522 และ พ.ร.บ.รถยนต์ พ.ศ. 2522 มีโทษปรับและอาจถูกยึดรถไว้ตรวจสอบ

บทลงโทษที่อาจเกิดขึ้นได้แก่:

• ความผิดฐานใช้รถที่ยังไม่ได้จดทะเบียน: มีโทษปรับไม่เกิน 10,000 บาท
• ความผิดฐานไม่จัดทำประกันภัยภาคบังคับ (พ.ร.บ.): มีโทษปรับไม่เกิน 10,000 บาท
• ความผิดฐานไม่แสดงแผ่นป้ายทะเบียน: มีโทษปรับไม่เกิน 2,000 บาท
• การยึดรถ: เจ้าหน้าที่ตำรวจมีอำนาจในการยึดรถไว้เพื่อตรวจสอบ และอาจส่งเรื่องต่อไปยังกรมการขนส่งทางบก

สำหรับจักรยานไฟฟ้า (≤ 250 วัตต์) แม้จะไม่ถูกจับกุมในข้อหาไม่จดทะเบียน แต่หากนำไปใช้งานในลักษณะที่อาจก่อให้เกิดอันตรายบนถนนหลวง เจ้าหน้าที่สามารถใช้ดุลยพินิจในการตักเตือนหรือเปรียบเทียบปรับในข้อหาขับขี่โดยประมาทหรือกีดขวางการจราจรได้ ดังนั้น ก่อนตัดสินใจซื้อ ควรตรวจสอบคุณสมบัติของยานพาหนะให้แน่ใจว่าตรงตามวัตถุประสงค์การใช้งาน หากมีความจำเป็นต้องใช้บนถนนใหญ่เป็นประจำ การเลือกรุ่นที่สามารถจดทะเบียนได้อย่างถูกต้องจะเป็นทางเลือกที่ปลอดภัยและสบายใจกว่าในระยะยาว

สรุปข้อกฎหมายและแนวทางปฏิบัติ

โดยสรุปแล้ว คำถามที่ว่า E-Bike ต้องมีใบขับขี่ไหม? นั้นขึ้นอยู่กับคุณสมบัติของตัวรถเป็นสำคัญ หากเป็นจักรยานไฟฟ้าที่มีกำลังมอเตอร์ไม่เกิน 250 วัตต์ ก็ไม่จำเป็นต้องมีใบขับขี่หรือจดทะเบียน แต่หากมีกำลังมอเตอร์และความเร็วเกินกว่าเกณฑ์ที่กำหนด จะถูกจัดเป็นรถจักรยานยนต์ไฟฟ้า ซึ่งผู้ขับขี่ต้องมีใบขับขี่ และตัวรถต้องผ่านการจดทะเบียนพร้อมทำ พ.ร.บ. ให้เรียบร้อย

การปฏิบัติตามกฎหมายไม่เพียงแต่ช่วยให้หลีกเลี่ยงค่าปรับหรือการถูกยึดรถ แต่ยังเป็นการสร้างความปลอดภัยให้กับตนเองและผู้ใช้รถใช้ถนนคนอื่นๆ การเลือกซื้อและใช้งานยานพาหนะไฟฟ้าอย่างมีความรับผิดชอบจึงเป็นสิ่งสำคัญที่สุด

สำหรับผู้ที่สนใจจักรยานไฟฟ้า สกู๊ตเตอร์ไฟฟ้า หรือ E-Bike ประเภทต่างๆ ที่ออกแบบมาเพื่อตอบโจทย์ทุกความต้องการ และต้องการคำแนะนำที่ถูกต้องเกี่ยวกับข้อกฎหมายและการเลือกรุ่นที่เหมาะสม สามารถปรึกษาได้ที่ GIANT Shopping Mall ซึ่งเป็นศูนย์รวมจักรยานไฟฟ้าที่ได้มาตรฐาน

สามารถติดต่อสอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่:
FACEBOOK PAGE
LINE
ติดต่อ สอบถามเพิ่มเติม

เวลาทำการ: จันทร์ – เสาร์ (9.00 – 18.00 น.)
โทร: 061-962-2878
ที่ตั้ง: 44 หมู่ 14 ตำบลบ้านเป็ด อำเภอเมืองขอนแก่น จังหวัดขอนแก่น 40000