กฎหมาย E-Bike: ต้องมีใบขับขี่-จดทะเบียนหรือไม่?

การใช้งานจักรยานไฟฟ้า (E-Bike) และสกู๊ตเตอร์ไฟฟ้ากำลังได้รับความนิยมเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วในประเทศไทย เนื่องจากเป็นทางเลือกการเดินทางที่สะดวก ประหยัด และเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม อย่างไรก็ตาม ผู้ใช้จำนวนมากยังคงมีคำถามและความสับสนเกี่ยวกับข้อบังคับทางกฎหมาย โดยเฉพาะประเด็นสำคัญที่ว่า กฎหมาย E-Bike: ต้องมีใบขับขี่-จดทะเบียนหรือไม่? ซึ่งเป็นเรื่องที่ส่งผลโดยตรงต่อผู้ขับขี่ทุกคน

สรุปประเด็นสำคัญเกี่ยวกับกฎหมาย E-Bike

• เกณฑ์การจดทะเบียน: E-Bike ที่มีกำลังมอเตอร์ไฟฟ้าตั้งแต่ 250 วัตต์ขึ้นไป หรือทำความเร็วสูงสุดได้เกิน 45 กิโลเมตรต่อชั่วโมง จะถูกจัดว่าเป็น “รถจักรยานยนต์” ตามกฎหมาย และต้องดำเนินการจดทะเบียนกับกรมการขนส่งทางบก
• ความจำเป็นของใบขับขี่: หาก E-Bike เข้าเกณฑ์ที่ต้องจดทะเบียน ผู้ขับขี่จำเป็นต้องมีใบอนุญาตขับรถจักรยานยนต์ส่วนบุคคลจึงจะสามารถใช้งานบนถนนสาธารณะได้อย่างถูกต้องตามกฎหมาย
• ข้อยกเว้น: จักรยานไฟฟ้าที่มีกำลังมอเตอร์ต่ำกว่า 250 วัตต์ และมีความเร็วไม่สูงมาก จะไม่เข้าข่ายเป็นรถจักรยานยนต์ ทำให้ไม่ต้องจดทะเบียนและผู้ขับขี่ไม่ต้องมีใบอนุญาตขับขี่ แต่ควรใช้งานในขอบเขตของจักรยานทั่วไป
• บทลงโทษ: การขับขี่ E-Bike ที่เข้าข่ายเป็นรถจักรยานยนต์โดยไม่มีการจดทะเบียนหรือไม่มีใบอนุญาตขับขี่ ถือเป็นการกระทำที่ผิดกฎหมายจราจรทางบก ซึ่งมีโทษปรับและอาจถูกดำเนินคดีได้

ความนิยมของพาหนะไฟฟ้าและข้อสงสัยทางกฎหมาย

ในช่วงหลายปีที่ผ่านมา พาหนะไฟฟ้าขนาดเล็ก เช่น จักรยานไฟฟ้า (E-Bike) และสกู๊ตเตอร์ไฟฟ้า ได้กลายเป็นส่วนหนึ่งของวิถีชีวิตคนเมืองและชุมชนต่างๆ ทั่วประเทศ ด้วยข้อดีด้านความคล่องตัว ค่าใช้จ่ายในการเดินทางที่ต่ำ และการลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม ทำให้พาหนะเหล่านี้เป็นที่ต้องการมากขึ้น อย่างไรก็ตาม การเปลี่ยนแปลงทางเทคโนโลยีที่รวดเร็วนี้ได้นำมาซึ่งความท้าทายในการปรับใช้ข้อกฎหมายที่มีอยู่เดิม คำถามสำคัญที่ผู้ใช้ส่วนใหญ่สงสัยคือสถานะทางกฎหมายของยานพาหนะเหล่านี้ ว่าจัดอยู่ในประเภทใด และมีข้อบังคับอย่างไรบ้าง

ทำไมเรื่องนี้จึงสำคัญต่อผู้ใช้งาน

ความเข้าใจที่ถูกต้องเกี่ยวกับกฎหมาย E-Bike และสกู๊ตเตอร์ไฟฟ้าเป็นสิ่งจำเป็นอย่างยิ่งสำหรับผู้ใช้งานทุกคน การขาดความรู้หรือความเข้าใจที่คลาดเคลื่อนอาจนำไปสู่การกระทำที่ผิดกฎหมายโดยไม่ได้ตั้งใจ ซึ่งส่งผลให้เกิดความเสี่ยงในการถูกจับกุมและเสียค่าปรับ นอกจากนี้ยังเกี่ยวข้องกับความปลอดภัยบนท้องถนน ทั้งต่อตัวผู้ขับขี่เองและผู้ใช้รถใช้ถนนคนอื่นๆ การทราบถึงข้อกำหนดต่างๆ เช่น ความจำเป็นในการจดทะเบียน การมีใบขับขี่ และการทำประกันภัยภาคบังคับ (พ.ร.บ.) จะช่วยให้ผู้ใช้งานสามารถขับขี่ได้อย่างมั่นใจและปลอดภัย

ขอบเขตของกฎหมายที่เกี่ยวข้อง

ปัจจุบัน การกำกับดูแล E-Bike ในประเทศไทยยังคงอ้างอิงตาม พระราชบัญญัติรถยนต์ พ.ศ. 2522 และ พระราชบัญญัติจราจรทางบก พ.ศ. 2522 เป็นหลัก โดยกฎหมายเหล่านี้ได้นิยาม “รถจักรยานยนต์” ไว้อย่างกว้างๆ ซึ่งครอบคลุมถึงรถที่ขับเคลื่อนด้วยกำลังมอเตอร์ไฟฟ้าด้วย ดังนั้น การจะพิจารณาว่า E-Bike คันใดต้องปฏิบัติตามกฎระเบียบเช่นเดียวกับรถจักรยานยนต์ทั่วไป จึงต้องพิจารณาจากคุณสมบัติทางเทคนิคของตัวรถเป็นสำคัญ เช่น กำลังของมอเตอร์ และความเร็วสูงสุดที่รถสามารถทำได้

เกณฑ์การจำแนกประเภท E-Bike ตามกฎหมายไทย

หัวใจสำคัญของการพิจารณาว่า E-Bike ต้องจดทะเบียนและต้องใช้ใบขับขี่หรือไม่นั้น ขึ้นอยู่กับว่ายานพาหนะดังกล่าวเข้าข่ายคำนิยามของ “รถจักรยานยนต์” ตามที่กฎหมายกำหนดไว้หรือไม่ ซึ่งกรมการขนส่งทางบกได้กำหนดหลักเกณฑ์ที่ชัดเจนเพื่อใช้ในการจำแนกประเภทของยานพาหนะไฟฟ้าเหล่านี้

การจำแนกประเภทของ E-Bike ไม่ได้ขึ้นอยู่กับรูปลักษณ์ภายนอก แต่พิจารณาจากคุณสมบัติทางเทคนิคของมอเตอร์และความเร็วเป็นหลัก

“กำลังมอเตอร์” และ “ความเร็วสูงสุด”: ตัวชี้วัดสำคัญ

กฎหมายได้กำหนดเกณฑ์ที่ชัดเจนไว้ 2 ประการ เพื่อใช้เป็นตัวชี้วัดในการแยกระหว่างจักรยานไฟฟ้าทั่วไปกับรถจักรยานยนต์ไฟฟ้า ได้แก่

1. กำลังมอเตอร์ไฟฟ้า (Motor Power): เป็นค่าที่บ่งบอกถึงพละกำลังของมอเตอร์ที่ใช้ในการขับเคลื่อนรถ หน่วยวัดคือ “วัตต์” (Watt) หรือ “กิโลวัตต์” (kW)
2. ความเร็วสูงสุด (Maximum Speed): คือความเร็วที่รถสามารถทำได้สูงสุดเมื่อขับเคลื่อนด้วยกำลังมอเตอร์เพียงอย่างเดียว หน่วยวัดคือ “กิโลเมตรต่อชั่วโมง” (กม./ชม.)

E-Bike ที่เข้าข่าย “รถจักรยานยนต์”

จักรยานไฟฟ้าหรือ E-Bike จะถูกพิจารณาว่าเป็น “รถจักรยานยนต์” ตามกฎหมาย และต้องปฏิบัติตามข้อบังคับทุกประการ หากมีคุณสมบัติตรงตามเกณฑ์ต่อไปนี้

• มีกำลังมอเตอร์ไฟฟ้าไม่น้อยกว่า 250 วัตต์ (0.25 กิโลวัตต์)
• สามารถทำความเร็วสูงสุดได้ไม่ต่ำกว่า 45 กิโลเมตรต่อชั่วโมง

หาก E-Bike ที่ใช้งานมีคุณสมบัติเข้าข่ายตามนี้ ผู้ครอบครองมีหน้าที่ต้องนำรถไปจดทะเบียนกับกรมการขนส่งทางบกเพื่อให้ได้แผ่นป้ายทะเบียนและเอกสารแสดงการเป็นเจ้าของที่ถูกต้อง และผู้ขับขี่จะต้องมีใบอนุญาตขับรถจักรยานยนต์จึงจะสามารถนำไปใช้งานบนทางสาธารณะได้

E-Bike ที่ไม่ต้องจดทะเบียน

ในทางกลับกัน E-Bike ที่มีคุณสมบัติต่ำกว่าเกณฑ์ที่กำหนดไว้ข้างต้น จะไม่ถูกจัดว่าเป็นรถจักรยานยนต์ตามกฎหมาย แต่จะมีสถานะเทียบเท่ากับ “จักรยาน” ทั่วไป ซึ่งหมายความว่า

• มีกำลังมอเตอร์ไฟฟ้าต่ำกว่า 250 วัตต์
• มีความเร็วสูงสุดน้อยกว่า 45 กิโลเมตรต่อชั่วโมง

E-Bike ประเภทนี้จึงได้รับการยกเว้น ไม่จำเป็นต้องนำไปจดทะเบียน และผู้ขับขี่ไม่จำเป็นต้องมีใบอนุญาตขับขี่ อย่างไรก็ตาม ผู้ใช้งานควรขับขี่ด้วยความระมัดระวังและปฏิบัติตามกฎจราจรสำหรับจักรยาน เช่น การใช้ช่องทางเดินรถที่ถูกต้อง และไม่ขับขี่บนทางหลวงหรือถนนที่ห้ามจักรยานวิ่ง

ตารางเปรียบเทียบข้อกำหนดทางกฎหมายสำหรับ E-Bike

เพื่อให้เห็นภาพและเข้าใจข้อแตกต่างของข้อบังคับทางกฎหมายระหว่าง E-Bike ทั้งสองประเภทได้ง่ายขึ้น สามารถสรุปเปรียบเทียบคุณสมบัติและข้อกำหนดต่างๆ ได้ดังตารางต่อไปนี้

กระบวนการจดทะเบียนและขอใบขับขี่สำหรับ E-Bike

สำหรับผู้ที่ครอบครอง E-Bike ที่มีคุณสมบัติตามเกณฑ์ที่ต้องจดทะเบียน การดำเนินการให้ถูกต้องตามกฎหมายเป็นสิ่งที่ไม่สามารถละเลยได้ กระบวนการดังกล่าวมีความคล้ายคลึงกับการจดทะเบียนรถจักรยานยนต์ที่ใช้เครื่องยนต์สันดาปทั่วไป

สถานที่และขั้นตอนการจดทะเบียน

เจ้าของรถสามารถนำ E-Bike ไปยื่นคำขอจดทะเบียนได้ที่สำนักงานขนส่งจังหวัดตามที่ตนมีภูมิลำเนาอยู่ สำหรับในเขตกรุงเทพมหานคร สามารถยื่นเรื่องได้ที่สำนักงานขนส่งกรุงเทพมหานครพื้นที่ต่างๆ ขั้นตอนโดยทั่วไปจะเกี่ยวข้องกับการยื่นเอกสาร ตรวจสภาพรถ และชำระค่าธรรมเนียมตามที่กำหนด

เอกสารที่จำเป็นต้องเตรียม

การเตรียมเอกสารให้ครบถ้วนจะช่วยให้กระบวนการจดทะเบียนเป็นไปอย่างรวดเร็วและราบรื่น เอกสารหลักที่ต้องใช้ประกอบด้วย:

• แบบคำขอจดทะเบียนรถ: สามารถขอรับได้ที่สำนักงานขนส่ง
• หลักฐานการได้มาของรถ: เช่น ใบเสร็จรับเงิน ใบกำกับภาษี หรือสัญญาซื้อขาย
• หลักฐานประจำตัวเจ้าของรถ: เช่น บัตรประจำตัวประชาชน และสำเนาทะเบียนบ้าน
• หลักฐานการทำประกันภัยตาม พ.ร.บ. คุ้มครองผู้ประสบภัยจากรถ: หรือที่เรียกกันว่า “พ.ร.บ.” ซึ่งเป็นสิ่งจำเป็นสำหรับรถทุกคันที่ต้องจดทะเบียน
• หนังสือมอบอำนาจ (กรณีไม่ได้มาดำเนินการด้วยตนเอง): พร้อมติดอากรแสตมป์ และสำเนาบัตรประชาชนของผู้รับมอบอำนาจ

ใบอนุญาตขับขี่ที่ถูกต้องตามกฎหมาย

นอกจากการจดทะเบียนรถแล้ว ตัวผู้ขับขี่เองก็ต้องมีคุณสมบัติที่ถูกต้องเช่นกัน เนื่องจาก E-Bike ประเภทนี้ถูกจัดเป็นรถจักรยานยนต์ ดังนั้น ใบอนุญาตขับขี่ที่จำเป็นต้องใช้คือ “ใบอนุญาตขับรถจักรยานยนต์ส่วนบุคคล” การใช้ใบขับขี่ประเภทอื่น หรือการขับขี่โดยไม่มีใบอนุญาต ถือเป็นการกระทำที่ผิดกฎหมายและมีโทษปรับ

ความเสี่ยงและบทลงโทษหากไม่ปฏิบัติตามกฎหมาย

การเพิกเฉยต่อข้อบังคับทางกฎหมายเกี่ยวกับการใช้งาน E-Bike อาจนำมาซึ่งผลกระทบที่ร้ายแรงกว่าที่คิด ไม่เพียงแต่ความเสี่ยงที่จะถูกเจ้าหน้าที่ตำรวจเรียกตรวจสอบและดำเนินคดี แต่ยังรวมถึงปัญหาความคุ้มครองจากประกันภัยในกรณีที่เกิดอุบัติเหตุอีกด้วย

กรณีศึกษา: การบังคับใช้กฎหมายกับสกู๊ตเตอร์ไฟฟ้า

มีกรณีตัวอย่างที่เกิดขึ้นจริงและเป็นข่าวให้เห็นอยู่บ่อยครั้ง เช่น กรณีการจับกุมผู้ขับขี่สกู๊ตเตอร์ไฟฟ้าในพื้นที่ท่องเที่ยวอย่างป่าตอง จังหวัดภูเก็ต โดยผู้ขับขี่ถูกดำเนินคดีในข้อหา “ใช้รถที่ยังมิได้จดทะเบียน” และ “ขับรถโดยไม่มีใบอนุญาตขับขี่” กรณีดังกล่าวสะท้อนให้เห็นว่าเจ้าหน้าที่ได้เริ่มบังคับใช้กฎหมายที่มีอยู่เดิมกับยานพาหนะไฟฟ้าอย่างจริงจังมากขึ้น แม้ว่ารูปลักษณ์ของรถจะดูแตกต่างจากมอเตอร์ไซค์ทั่วไปก็ตาม

อัตราโทษและผลกระทบที่อาจเกิดขึ้น

ตามพระราชบัญญัติรถยนต์ พ.ศ. 2522 และพระราชบัญญัติจราจรทางบก พ.ศ. 2522 ได้กำหนดบทลงโทษสำหรับผู้ที่ไม่ปฏิบัติตามไว้ดังนี้

• การใช้รถที่ไม่ได้จดทะเบียน: มีโทษปรับไม่เกิน 10,000 บาท
• การขับรถโดยไม่มีใบอนุญาตขับขี่: มีโทษจำคุกไม่เกิน 1 เดือน หรือปรับไม่เกิน 1,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ
• การไม่จัดทำประกันภัยภาคบังคับ (พ.ร.บ.): มีโทษปรับไม่เกิน 10,000 บาท

นอกเหนือจากโทษปรับแล้ว หากเกิดอุบัติเหตุขึ้น การที่รถไม่มีทะเบียนและไม่มี พ.ร.บ. อาจทำให้กระบวนการเรียกร้องค่าสินไหมทดแทนมีความซับซ้อนและยุ่งยาก ซึ่งสร้างภาระให้กับทั้งผู้ขับขี่และคู่กรณี

ข้อบังคับอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้องและแนวโน้มในอนาคต

นอกเหนือจากกฎหมายว่าด้วยการจดทะเบียนและใบขับขี่แล้ว ยังมีมาตรการอื่นๆ ที่ภาครัฐนำมาใช้เพื่อควบคุมคุณภาพและความปลอดภัยของยานพาหนะไฟฟ้าในประเทศ ตัวอย่างเช่น ร่างประกาศกระทรวงพาณิชย์ในปี 2563 ที่มีมาตรการห้ามนำเข้า E-Bike หรือรถจักรยานยนต์ไฟฟ้ามือสอง เพื่อป้องกันปัญหามลพิษและสร้างมาตรฐานความปลอดภัยให้กับผู้บริโภค

ในขณะเดียวกัน ก็มีการอภิปรายและเรียกร้องให้มีการปรับปรุงแก้ไขกฎหมายให้มีความทันสมัยและสอดคล้องกับเทคโนโลยีของยานพาหนะไฟฟ้าที่เปลี่ยนแปลงไป เพื่อให้มีข้อบังคับที่ชัดเจนและเหมาะสมกับยานพาหนะประเภทใหม่ๆ มากขึ้น อย่างไรก็ตาม จนกว่าจะมีการประกาศใช้กฎหมายฉบับใหม่ ผู้ใช้งานยังคงต้องยึดปฏิบัติตามกฎหมายฉบับปัจจุบันอย่างเคร่งครัด

สรุปและคำแนะนำในการเลือกซื้อ E-Bike อย่างถูกกฎหมาย

การทำความเข้าใจเรื่อง กฎหมาย E-Bike: ต้องมีใบขับขี่-จดทะเบียนหรือไม่? เป็นสิ่งจำเป็นสำหรับผู้ที่สนใจหรือใช้งานยานพาหนะประเภทนี้ ข้อสรุปที่สำคัญคือ คุณสมบัติด้านกำลังมอเตอร์และความเร็วสูงสุดเป็นตัวกำหนดสถานะทางกฎหมายของรถ หากมีกำลังมอเตอร์ตั้งแต่ 250 วัตต์ หรือความเร็วสูงสุดเกิน 45 กม./ชม. E-Bike คันนั้นจะถูกนับเป็นรถจักรยานยนต์ ซึ่งบังคับให้ต้องจดทะเบียน มีใบขับขี่ และทำ พ.ร.บ. ส่วน E-Bike ที่มีสเปกต่ำกว่านั้นจะได้รับการยกเว้น

ดังนั้น ก่อนตัดสินใจซื้อ ผู้บริโภคควรตรวจสอบข้อมูลจำเพาะทางเทคนิคของรถอย่างละเอียด เพื่อเลือก E-Bike ที่เหมาะสมกับวัตถุประสงค์การใช้งานและสามารถปฏิบัติตามข้อกฎหมายได้อย่างถูกต้อง เพื่อประสบการณ์การขับขี่ที่ราบรื่น ปลอดภัย และไร้กังวล

สำหรับผู้ที่กำลังมองหาจักรยานไฟฟ้า สกู๊ตเตอร์ไฟฟ้า และ E-Bike คุณภาพ ที่ออกแบบมาเพื่อตอบโจทย์ทุกความต้องการ พร้อมคำแนะนำที่ถูกต้องตามหลักกฎหมาย สามารถเยี่ยมชมได้ที่ GIANT Shopping Mall ซึ่งเป็นศูนย์รวมจำหน่ายจักรยานไฟฟ้าทุกประเภท

ช่องทางการติดต่อ:
FACEBOOK PAGE | LINE | ติดต่อ สอบถามเพิ่มเติม

เวลาทำการ: เปิดทุกวัน จันทร์ – เสาร์ (เวลา 9.00 – 18.00 น.)
โทรศัพท์: 061-962-2878
ที่ตั้งร้าน: 44 หมู่ 14 ตำบลบ้านเป็ด อำเภอเมืองขอนแก่น จังหวัดขอนแก่น 40000