ขับ E-Bike อย่างไรให้ถูกกฎหมาย? สรุปข้อควรรู้ 2568

การใช้งานยานพาหนะไฟฟ้ากำลังเป็นที่นิยมเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่องในประเทศไทย โดยเฉพาะจักรยานไฟฟ้า (E-Bike) และสกู๊ตเตอร์ไฟฟ้าที่เข้ามามีบทบาทสำคัญในการเดินทางระยะใกล้ อย่างไรก็ตาม ผู้ใช้จำนวนมากยังคงมีความสับสนเกี่ยวกับข้อบังคับทางกฎหมายที่เกี่ยวข้อง การทำความเข้าใจหลักเกณฑ์ต่างๆ จึงเป็นสิ่งจำเป็นเพื่อให้การขับขี่เป็นไปอย่างถูกต้องและปลอดภัย

ประเด็นสำคัญที่ผู้ใช้ E-Bike ควรรู้

• การจดทะเบียนเป็นสิ่งจำเป็น: E-Bike ที่มีคุณสมบัติตามที่กฎหมายกำหนดต้องผ่านการจดทะเบียนกับกรมการขนส่งทางบกจึงจะสามารถใช้งานบนถนนสาธารณะได้
• คุณสมบัติตัวรถ: กำลังมอเตอร์ต้องไม่ต่ำกว่า 250 วัตต์ และทำความเร็วสูงสุดได้ไม่ต่ำกว่า 45 กิโลเมตรต่อชั่วโมง จึงจะเข้าเกณฑ์การจดทะเบียน
• สถานะทางกฎหมาย: การนำ E-Bike หรือสกู๊ตเตอร์ไฟฟ้าที่ไม่ได้จดทะเบียนมาวิ่งบนทางสาธารณะถือเป็นการกระทำที่ผิดกฎหมายตาม พ.ร.บ. รถยนต์ พ.ศ. 2522 และมีโทษปรับ
• ความปลอดภัยต้องมาก่อน: ผู้ขับขี่ E-Bike ที่จดทะเบียนแล้วต้องปฏิบัติตามกฎจราจรอย่างเคร่งครัด เช่น การสวมหมวกกันน็อค และการทำ พ.ร.บ. คุ้มครองผู้ประสบภัยจากรถ

บทความนี้จะให้ข้อมูลเชิงลึกและอธิบายถึงข้อกำหนดต่างๆ เพื่อตอบคำถามว่า ขับ E-Bike อย่างไรให้ถูกกฎหมาย? สรุปข้อควรรู้ 2568 โดยจะครอบคลุมตั้งแต่คำจำกัดความตามกฎหมาย เกณฑ์การจดทะเบียน ขั้นตอนต่างๆ ไปจนถึงข้อควรปฏิบัติและบทลงโทษ เพื่อให้ผู้ที่สนใจหรือใช้งานยานพาหนะประเภทนี้อยู่แล้ว สามารถใช้งานได้อย่างสบายใจและไม่ขัดต่อข้อกฎหมาย

ความนิยมในยานพาหนะไฟฟ้าส่วนบุคคล (Personal Electric Vehicle) โดยเฉพาะจักรยานไฟฟ้าและสกู๊ตเตอร์ไฟฟ้า ได้รับการยอมรับอย่างกว้างขวางเนื่องจากความสะดวก ประหยัดค่าใช้จ่ายด้านพลังงาน และเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม อย่างไรก็ตาม การเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วของยานพาหนะเหล่านี้บนท้องถนนได้นำมาซึ่งคำถามสำคัญเกี่ยวกับสถานะทางกฎหมายและความปลอดภัย ผู้ใช้งานจำนวนมากจึงจำเป็นต้องทราบว่ากฎหมายจักรยานไฟฟ้าของไทยมีข้อบังคับไว้อย่างไร เพื่อหลีกเลี่ยงการกระทำที่อาจเข้าข่ายผิดกฎหมายโดยไม่รู้ตัว

ในปี 2568 นี้ หน่วยงานภาครัฐ โดยเฉพาะกรมการขนส่งทางบก ได้กำหนดหลักเกณฑ์ที่ชัดเจนสำหรับยานพาหนะไฟฟ้าที่สามารถวิ่งบนถนนสาธารณะได้ ซึ่งเกณฑ์ดังกล่าวมีจุดประสงค์เพื่อสร้างมาตรฐานความปลอดภัย ทั้งต่อตัวผู้ขับขี่เองและผู้ใช้รถใช้ถนนร่วมกัน การทำความเข้าใจข้อบังคับเหล่านี้จึงไม่ใช่แค่เรื่องของการปฏิบัติตามกฎหมาย แต่ยังเป็นเรื่องของความรับผิดชอบต่อสังคมส่วนรวมอีกด้วย

ทำความเข้าใจจักรยานไฟฟ้า (E-Bike) ในมุมมองของกฎหมาย

ก่อนจะลงลึกในรายละเอียดเรื่องข้อบังคับ สิ่งแรกที่ต้องทำความเข้าใจคือคำนิยามของ “จักรยานไฟฟ้า” หรือ “E-Bike” ในบริบทของกฎหมายไทย ซึ่งมีความแตกต่างจากความเข้าใจโดยทั่วไป และเป็นจุดเริ่มต้นที่สำคัญในการพิจารณาว่ายานพาหนะที่ครอบครองอยู่นั้นต้องจดทะเบียนหรือไม่

นิยามของ “จักรยานไฟฟ้า” ตามพระราชบัญญัติรถยนต์

ตามพระราชบัญญัติรถยนต์ พ.ศ. 2522 ยานพาหนะที่ขับเคลื่อนด้วยกำลังมอเตอร์ไฟฟ้าจะถูกจัดประเภทเป็น “รถ” ซึ่งหมายความว่าหากมีคุณสมบัติตรงตามเกณฑ์ที่กำหนด จะต้องเข้าสู่กระบวนการจดทะเบียนเช่นเดียวกับรถจักรยานยนต์ทั่วไป กฎหมายไม่ได้แยกระหว่าง “จักรยานไฟฟ้า” กับ “รถจักรยานยนต์ไฟฟ้า” อย่างชัดเจน แต่จะพิจารณาจากคุณสมบัติทางเทคนิคเป็นหลัก ได้แก่ กำลังของมอเตอร์และความเร็วสูงสุด

ดังนั้น E-Bike ที่มีลักษณะคล้ายจักรยานแต่มีกำลังมอเตอร์และความเร็วสูงเกินกว่าที่กฎหมายจะอนุโลมให้เป็น “จักรยาน” จะถูกตีความว่าเป็น “รถจักรยานยนต์ไฟฟ้า” และต้องปฏิบัติตามกฎระเบียบที่เกี่ยวข้องทุกประการ ซึ่งรวมถึงการขออนุญาต การจดทะเบียน การเสียภาษี และการทำประกันภัยภาคบังคับ (พ.ร.บ.)

ความแตกต่างสำคัญ: E-Bike ที่ต้องจดทะเบียน vs. ไม่ต้องจดทะเบียน

ความสับสนส่วนใหญ่มักเกิดจากเส้นแบ่งที่ไม่ชัดเจนระหว่าง E-Bike ที่เป็นเพียงจักรยานติดมอเตอร์ช่วยผ่อนแรง กับ E-Bike ที่มีสมรรถนะเทียบเท่ารถจักรยานยนต์ขนาดเล็ก ซึ่งสามารถสรุปความแตกต่างที่สำคัญได้ดังตารางต่อไปนี้

เกณฑ์ชี้วัด: E-Bike แบบไหนที่สามารถจดทะเบียนได้ถูกต้องในปี 2568

เพื่อให้ E-Bike สามารถจดทะเบียนและใช้งานบนท้องถนนได้อย่างถูกกฎหมาย ยานพาหนะนั้นจะต้องมีคุณสมบัติตรงตามข้อกำหนดของกรมการขนส่งทางบกอย่างครบถ้วน ซึ่งเป็นมาตรฐานที่ตั้งขึ้นเพื่อความปลอดภัยและประสิทธิภาพในการใช้งานร่วมกับยานพาหนะประเภทอื่น

กำลังมอเตอร์ไฟฟ้า: ตัวเลขที่ไม่ควรมองข้าม

ปัจจัยแรกและสำคัญที่สุดคือ “กำลังมอเตอร์” กฎหมายกำหนดให้ยานพาหนะไฟฟ้าที่จะจดทะเบียนเป็นรถจักรยานยนต์ไฟฟ้าได้นั้น ต้องมีกำลังมอเตอร์ไฟฟ้าไม่ต่ำกว่า 250 วัตต์ หรือ 0.25 กิโลวัตต์

กำลังมอเตอร์ที่ต่ำกว่าเกณฑ์นี้มักจะพบในจักรยานไฟฟ้าแบบช่วยปั่น (Pedal-assist) ซึ่งมอเตอร์จะทำงานเพื่อผ่อนแรงผู้ปั่นเท่านั้น ไม่สามารถทำความเร็วสูงได้ด้วยตัวเอง ยานพาหนะเหล่านี้จึงไม่เข้าข่ายเป็น “รถ” ตาม พ.ร.บ. รถยนต์ฯ ในทางกลับกัน E-Bike ที่มีกำลังมอเตอร์สูงกว่า 250 วัตต์ จะมีอัตราเร่งและพละกำลังเพียงพอที่จะทำความเร็วได้เทียบเท่ารถจักรยานยนต์ขนาดเล็ก จึงจำเป็นต้องอยู่ภายใต้การกำกับดูแลของกฎหมาย

ความเร็วสูงสุด: ปัจจัยสำคัญสู่การขับขี่บนถนนใหญ่

นอกเหนือจากกำลังมอเตอร์แล้ว “ความเร็วสูงสุด” ก็เป็นอีกหนึ่งเกณฑ์สำคัญ โดย E-Bike ที่จะจดทะเบียนได้นั้น จะต้องสามารถทำความเร็วสูงสุดได้ไม่ต่ำกว่า 45 กิโลเมตรต่อชั่วโมง ข้อกำหนดนี้มีขึ้นเพื่อให้แน่ใจว่ายานพาหนะสามารถเคลื่อนที่ไปพร้อมกับกระแสการจราจรบนถนนทั่วไปได้อย่างปลอดภัย การใช้ยานพาหนะที่ช้าเกินไปบนถนนที่มีรถวิ่งเร็วอาจก่อให้เกิดอุบัติเหตุได้ง่าย

การเลือกซื้อ E-Bike จึงควรพิจารณาข้อมูลทางเทคนิค (Specification) จากผู้ผลิตอย่างละเอียด ทั้งกำลังวัตต์ของมอเตอร์และความเร็วสูงสุด เพื่อให้แน่ใจว่ารถรุ่นนั้นๆ สามารถนำไปยื่นขอจดทะเบียนได้จริง

เอกสารประกอบจากผู้ผลิต: หลักฐานยืนยันมาตรฐาน

การมีคุณสมบัติตัวรถตรงตามเกณฑ์เพียงอย่างเดียวยังไม่เพียงพอ ผู้ซื้อจำเป็นต้องได้รับเอกสารสำคัญจากบริษัทผู้ผลิตหรือผู้นำเข้า เพื่อใช้เป็นหลักฐานในการยื่นจดทะเบียนกับกรมการขนส่งทางบก เอกสารหลักที่จำเป็นคือ “หนังสือแจ้งจำหน่าย” ซึ่งเป็นเอกสารที่ยืนยันว่ารถคันดังกล่าวผลิตและจำหน่ายอย่างถูกต้อง มีมาตรฐานความปลอดภัย และมีข้อมูลจำเพาะตรงตามที่แจ้งไว้ หากไม่มีเอกสารฉบับนี้ จะไม่สามารถดำเนินการจดทะเบียนได้เลย แม้ว่าตัวรถจะมีสมรรถนะสูงก็ตาม

สรุปขั้นตอนการจดทะเบียน E-Bike กับกรมการขนส่งทางบก

เมื่อมี E-Bike ที่มีคุณสมบัติครบถ้วนและมีเอกสารพร้อมแล้ว ขั้นตอนต่อไปคือการนำรถไปจดทะเบียนที่สำนักงานขนส่งจังหวัดหรือสาขาที่สะดวก ซึ่งกระบวนการโดยรวมไม่แตกต่างจากการจดทะเบียนรถจักรยานยนต์ใหม่มากนัก

การเตรียมความพร้อมด้านเอกสาร

ผู้ยื่นขอจดทะเบียนต้องเตรียมเอกสารให้ครบถ้วน ดังนี้:

• เอกสารประจำตัว: บัตรประจำตัวประชาชน (ฉบับจริง) ของเจ้าของรถ
• เอกสารเกี่ยวกับตัวรถ:
  • หนังสือแจ้งจำหน่ายจากบริษัทผู้ผลิต/ผู้นำเข้า
  • หลักฐานการได้มาของรถ เช่น ใบเสร็จรับเงิน หรือสัญญาซื้อขาย
  • หลักฐานการทำประกันภัยภาคบังคับ หรือ พ.ร.บ.

กระบวนการยื่นเรื่องและตรวจสภาพ

กระบวนการที่สำนักงานขนส่งฯ จะประกอบด้วยขั้นตอนหลักๆ คือ:

1. ยื่นคำขอ: กรอกแบบฟอร์มคำขอจดทะเบียนรถ พร้อมแนบเอกสารทั้งหมดที่เตรียมมา
2. นำรถเข้ารับการตรวจสภาพ: เจ้าหน้าที่จะตรวจสอบความถูกต้องของตัวรถ เช่น หมายเลขตัวถัง, หมายเลขมอเตอร์, และตรวจสอบอุปกรณ์ส่วนควบต่างๆ ว่าเป็นไปตามมาตรฐานความปลอดภัยหรือไม่ เช่น ระบบไฟส่องสว่าง, สัญญาณไฟ, ระบบเบรก, และแตรสัญญาณ
3. ชำระค่าธรรมเนียม: เมื่อเอกสารและการตรวจสภาพผ่านเรียบร้อยแล้ว จะต้องชำระค่าธรรมเนียมต่างๆ เช่น ค่าคำขอ, ค่าแผ่นป้ายทะเบียน, และค่าภาษีประจำปี
4. รับเอกสารและแผ่นป้ายทะเบียน: หลังจากชำระเงินเรียบร้อย จะได้รับเล่มทะเบียนรถ (สมุดคู่มือจดทะเบียน) และแผ่นป้ายทะเบียน เพื่อนำไปติดตั้งที่ตัวรถ เป็นอันเสร็จสิ้นกระบวนการ

ข้อบังคับและแนวปฏิบัติในการขับขี่ E-Bike บนท้องถนน

หลังจากจดทะเบียนเรียบร้อยแล้ว E-Bike คันนั้นจะมีสถานะเป็น “รถจักรยานยนต์” ตามกฎหมายอย่างสมบูรณ์ ผู้ขับขี่จึงมีหน้าที่ต้องปฏิบัติตามกฎจราจรทุกประการเช่นเดียวกับผู้ขับขี่รถจักรยานยนต์ทั่วไป

ประเด็นคำถาม: สกู๊ตเตอร์ไฟฟ้า ผิดกฎหมายไหม?

นี่คือคำถามที่พบบ่อยที่สุด สำหรับสกู๊ตเตอร์ไฟฟ้าและ E-Bike ขนาดเล็กที่ไม่เข้าเกณฑ์การจดทะเบียน (เช่น มอเตอร์ต่ำกว่า 250 วัตต์ หรือความเร็วไม่ถึง 45 กม./ชม.) คำตอบคือ “ผิดกฎหมาย” หากนำมาใช้งานบนถนนสาธารณะ

ตาม พ.ร.บ. รถยนต์ พ.ศ. 2522 มาตรา 6 ห้ามมิให้ผู้ใดใช้รถที่ยังมิได้จดทะเบียน การนำยานพาหนะเหล่านี้มาวิ่งบนถนน, ทางเท้า, หรือแม้แต่ทางจักรยาน ถือว่าเป็นการฝ่าฝืนกฎหมาย เนื่องจากยานพาหนะเหล่านี้ไม่มีอุปกรณ์ความปลอดภัยครบถ้วนตามมาตรฐาน และอาจเป็นอันตรายต่อผู้ขับขี่และผู้อื่น การใช้งานจึงควรจำกัดอยู่แค่ในพื้นที่ส่วนบุคคลหรือพื้นที่ปิด เช่น ในหมู่บ้าน, สวนสาธารณะที่อนุญาต, หรือในสนามกีฬาเท่านั้น

การสวมหมวกกันน็อคและกฎจราจรที่ต้องปฏิบัติตาม

สำหรับ E-Bike ที่จดทะเบียนแล้ว ผู้ขับขี่และผู้ซ้อนท้ายมีหน้าที่ต้องสวมหมวกนิรภัย (หมวกกันน็อค) ทุกครั้งที่ขับขี่ นอกจากนี้ยังต้องปฏิบัติตามกฎจราจรอื่นๆ อย่างเคร่งครัด เช่น การให้สัญญาณไฟเลี้ยว, การหยุดรถเมื่อมีสัญญาณไฟแดง, การขับขี่ในช่องทางที่ถูกต้อง และการปฏิบัติตามป้ายจราจรต่างๆ การไม่ปฏิบัติตามมีโทษปรับตามกฎหมาย

ความสำคัญของ พ.ร.บ. คุ้มครองผู้ประสบภัยจากรถ

E-Bike ที่จดทะเบียนจะต้องทำประกันภัยภาคบังคับ หรือ พ.ร.บ. และต่ออายุทุกปี พ.ร.บ. มีความสำคัญอย่างยิ่ง เพราะเป็นหลักประกันขั้นพื้นฐานที่จะให้ความคุ้มครองแก่ผู้ประสบภัยจากรถ ไม่ว่าจะเป็นตัวผู้ขับขี่เอง, ผู้โดยสาร, หรือบุคคลภายนอก ในกรณีที่เกิดอุบัติเหตุจนได้รับบาดเจ็บหรือเสียชีวิต การไม่มี พ.ร.บ. นอกจากจะผิดกฎหมายและมีโทษปรับแล้ว ยังหมายถึงการขาดความคุ้มครองทางการเงินเมื่อเกิดเหตุไม่คาดฝันอีกด้วย

บทลงโทษหากฝ่าฝืนกฎหมาย

การเพิกเฉยต่อข้อบังคับทางกฎหมายเกี่ยวกับการใช้งาน E-Bike และสกู๊ตเตอร์ไฟฟ้า อาจนำมาซึ่งบทลงโทษและผลกระทบที่รุนแรงกว่าที่คิด

อัตราโทษปรับตามกฎหมายกำหนด

การนำรถที่ไม่ได้จดทะเบียน (รวมถึง E-Bike และสกู๊ตเตอร์ไฟฟ้าที่ไม่เข้าเกณฑ์) มาใช้งานบนทางสาธารณะ มีความผิดตาม พ.ร.บ. รถยนต์ พ.ศ. 2522 มาตรา 6 ซึ่งมีโทษปรับไม่เกิน 10,000 บาท นอกจากนี้ หากเจ้าหน้าที่ตำรวจเรียกตรวจสอบแล้วไม่สามารถแสดงเอกสารการจดทะเบียนและหลักฐานการเสียภาษีได้ ก็อาจมีโทษปรับในข้อหาอื่นๆ เพิ่มเติม เช่น ไม่ติดแผ่นป้ายทะเบียน หรือไม่มีสำเนาคู่มือจดทะเบียนรถ

ความเสี่ยงที่มากกว่าค่าปรับ

นอกเหนือจากโทษปรับแล้ว ความเสี่ยงที่สำคัญที่สุดคือเรื่องความปลอดภัยและการรับผิดชอบเมื่อเกิดอุบัติเหตุ หากผู้ขับขี่ E-Bike ที่ไม่ถูกกฎหมายไปก่อให้เกิดความเสียหายต่อชีวิตหรือทรัพย์สินของผู้อื่น จะไม่ได้รับความคุ้มครองใดๆ จาก พ.ร.บ. และอาจต้องรับผิดชอบค่าเสียหายทั้งหมดด้วยตนเอง ซึ่งอาจเป็นภาระทางการเงินที่สูงมาก ดังนั้น การปฏิบัติตามกฎหมายจึงไม่ใช่แค่การหลีกเลี่ยงค่าปรับ แต่เป็นการสร้างความมั่นคงปลอดภัยให้แก่ตนเองและสังคมส่วนรวม

เลือก E-Bike อย่างไรให้มั่นใจและถูกกฎหมาย

โดยสรุปแล้ว การขับ E-Bike ให้ถูกกฎหมายในปี 2568 นั้นหัวใจสำคัญอยู่ที่การเลือกรถที่มีคุณสมบัติตรงตามเกณฑ์ที่กรมการขนส่งทางบกกำหนด และดำเนินการจดทะเบียนให้เรียบร้อยก่อนนำออกมาใช้งานบนท้องถนน ผู้ที่กำลังพิจารณาซื้อควรตรวจสอบข้อมูลจำเพาะของรถรุ่นที่สนใจอย่างละเอียด และสอบถามผู้จำหน่ายให้แน่ใจว่ารถรุ่นนั้นสามารถจดทะเบียนได้ พร้อมมีเอกสารประกอบครบถ้วน การลงทุนกับ E-Bike ที่ถูกต้องตามกฎหมายตั้งแต่แรก จะช่วยให้การเดินทางในชีวิตประจำวันสะดวกสบาย ปลอดภัย และไร้กังวลจากการถูกจับปรับ

สำหรับผู้ที่กำลังมองหาจักรยานไฟฟ้า สกู๊ตเตอร์ไฟฟ้า หรือ E-Bike ที่ได้มาตรฐานและออกแบบมาเพื่อตอบโจทย์การใช้งานที่หลากหลาย พร้อมคำแนะนำที่ถูกต้องเกี่ยวกับข้อกฎหมายและการจดทะเบียน สามารถปรึกษาผู้เชี่ยวชาญได้ที่ GIANT Shopping Mall ซึ่งเป็นศูนย์รวมจำหน่ายจักรยานไฟฟ้าทุกประเภท เพื่อให้ได้ยานพาหนะที่เหมาะสมและถูกต้องตามกฎระเบียบ

ติดต่อ สอบถามเพิ่มเติมได้ที่:

• FACEBOOK PAGE
• LINE
• โทรศัพท์: 061-962-2878
• เวลาทำการ: วันจันทร์ – เสาร์ (เวลา 9.00 – 18.00 น.)
• ที่ตั้ง: 44 หมู่ 14 ตำบลบ้านเป็ด อำเภอเมืองขอนแก่น จังหวัดขอนแก่น 40000

การเลือกซื้อจากแหล่งที่เชื่อถือได้จะช่วยให้มั่นใจได้ว่า E-Bike ของท่านมีคุณภาพ ปลอดภัย และพร้อมสำหรับการจดทะเบียนเพื่อการขับขี่ที่ถูกต้องตามกฎหมายต่อไป