จักรยานไฟฟ้าต้องจดทะเบียนไหม? สรุปกฎหมายที่ต้องรู้

จักรยานไฟฟ้า หรือ E-Bike กำลังเป็นที่นิยมอย่างสูงในฐานะยานพาหนะทางเลือกที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมและช่วยประหยัดค่าใช้จ่ายในการเดินทาง อย่างไรก็ตาม ผู้ใช้งานจำนวนมากยังคงมีข้อสงสัยเกี่ยวกับสถานะทางกฎหมาย โดยเฉพาะประเด็นสำคัญที่ว่า จักรยานไฟฟ้าต้องจดทะเบียนไหม? ซึ่งเป็นคำถามที่ส่งผลโดยตรงต่อการใช้งานบนท้องถนนสาธารณะอย่างถูกต้องและปลอดภัย

• จักรยานไฟฟ้าที่มีกำลังมอเตอร์ไม่เกิน 250 วัตต์ และทำความเร็วสูงสุดได้ไม่เกิน 25 กิโลเมตรต่อชั่วโมง ไม่จำเป็นต้องจดทะเบียนกับกรมการขนส่งทางบก
• หากจักรยานไฟฟ้ามีกำลังมอเตอร์เกิน 250 วัตต์ หรือมีความเร็วเกิน 25 กิโลเมตรต่อชั่วโมง จะถูกจัดประเภทเป็นรถจักรยานยนต์ ซึ่งต้องดำเนินการจดทะเบียน มีใบอนุญาตขับขี่ และทำประกันภัยภาคบังคับ (พ.ร.บ.)
• การใช้งานจักรยานไฟฟ้าที่ไม่เข้าเกณฑ์ได้รับการยกเว้นบนถนนสาธารณะ อาจมีความเสี่ยงที่จะถูกเจ้าหน้าที่ตำรวจเรียกตรวจสอบและดำเนินการตามกฎหมาย
• ผู้ที่สนใจซื้อควรตรวจสอบคุณสมบัติทางเทคนิคของยานพาหนะให้แน่ใจว่าสอดคล้องกับข้อบังคับทางกฎหมายของประเทศไทย เพื่อหลีกเลี่ยงปัญหาที่อาจตามมาในอนาคต

จักรยานไฟฟ้าต้องจดทะเบียนไหม? เป็นคำถามสำคัญสำหรับผู้ใช้งานและผู้ที่กำลังพิจารณาซื้อยานพาหนะประเภทนี้ เนื่องจากความนิยมที่เพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว ทำให้เกิดความจำเป็นในการทำความเข้าใจข้อกฎหมายที่เกี่ยวข้องให้ชัดเจน เพื่อให้สามารถใช้งานได้อย่างถูกต้องและปลอดภัยบนท้องถนนสาธารณะ การจำแนกประเภทของจักรยานไฟฟ้าตามกฎหมายไทยนั้นขึ้นอยู่กับคุณสมบัติทางเทคนิคของตัวรถเป็นสำคัญ โดยเฉพาะกำลังของมอเตอร์ไฟฟ้าและความเร็วสูงสุดที่ยานพาหนะสามารถทำได้

ภาพรวมกฎหมายจักรยานไฟฟ้าในประเทศไทย

ความนิยมของจักรยานไฟฟ้า (E-Bike) และสกู๊ตเตอร์ไฟฟ้าในประเทศไทยเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่องในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา ทำให้หน่วยงานภาครัฐจำเป็นต้องกำหนดเกณฑ์และข้อบังคับเพื่อควบคุมการใช้งานให้เกิดความปลอดภัยและเป็นระเบียบเรียบร้อย ข้อมูลล่าสุด ณ ปลายปี 2568 (ค.ศ. 2025) ระบุว่ากฎหมายได้แบ่งประเภทของจักรยานไฟฟ้าไว้อย่างชัดเจน โดยใช้เกณฑ์ด้านสมรรถนะเป็นตัวชี้วัดหลักในการพิจารณาว่ายานพาหนะดังกล่าวจะถูกจัดอยู่ในหมวด “จักรยาน” หรือ “รถจักรยานยนต์” ซึ่งมีผลโดยตรงต่อภาระหน้าที่ของผู้ครอบครอง ทั้งในด้านการจดทะเบียน การทำใบขับขี่ และการจัดทำประกันภัยภาคบังคับ

จักรยานไฟฟ้าประเภทที่ไม่ต้องจดทะเบียน

ตามข้อกำหนดของกรมการขนส่งทางบก จักรยานไฟฟ้าที่ไม่จำเป็นต้องจดทะเบียนจะต้องมีคุณสมบัติตรงตามเกณฑ์ที่กำหนดไว้อย่างเคร่งครัด ซึ่งสอดคล้องกับมาตรฐานสากลในหลายประเทศ โดยมีเงื่อนไขสำคัญสองประการคือ:

• กำลังมอเตอร์ไฟฟ้า: ต้องมีกำลังขับเคลื่อนไม่เกิน 250 วัตต์
• ความเร็วสูงสุด: ต้องถูกจำกัดความเร็วไว้ไม่ให้เกิน 25 กิโลเมตรต่อชั่วโมง

จักรยานไฟฟ้าที่เข้าข่ายตามเงื่อนไขข้างต้น จะถูกพิจารณาว่าเป็น “จักรยาน” ตามพระราชบัญญัติจราจรทางบก ซึ่งหมายความว่าผู้ใช้งานไม่จำเป็นต้องนำไปจดทะเบียนกับกรมการขนส่งทางบก ไม่ต้องมีใบอนุญาตขับขี่รถจักรยานยนต์ และไม่ต้องทำประกันภัยภาคบังคับ (พ.ร.บ.) ยานพาหนะประเภทนี้ถูกออกแบบมาเพื่อการใช้งานในลักษณะของการผ่อนแรงปั่น หรือใช้ในระยะทางสั้นๆ ในชุมชนหรือพื้นที่ที่การจราจรไม่หนาแน่น

จักรยานไฟฟ้าที่ต้องจดทะเบียนตามกฎหมาย

ในทางกลับกัน หากจักรยานไฟฟ้ามีคุณสมบัติที่สูงกว่าเกณฑ์ที่กำหนดไว้ จะถูกจัดประเภทเป็น “รถจักรยานยนต์ไฟฟ้า” ทันที ซึ่งต้องปฏิบัติตามกฎหมายเช่นเดียวกับรถจักรยานยนต์ที่ใช้เครื่องยนต์สันดาปทุกประการ เงื่อนไขที่ทำให้จักรยานไฟฟ้าต้องจดทะเบียน ได้แก่:

• กำลังมอเตอร์ไฟฟ้า: มีกำลังขับเคลื่อนเกิน 250 วัตต์
• ความเร็วสูงสุด: สามารถทำความเร็วได้เกิน 25 กิโลเมตรต่อชั่วโมง
• ระบบขับเคลื่อน: มีระบบคันเร่งที่สามารถขับเคลื่อนตัวรถได้โดยไม่ต้องใช้แรงปั่น (Throttle-based system) ซึ่งทำให้มีลักษณะการใช้งานเทียบเท่ารถจักรยานยนต์

เมื่อยานพาหนะไฟฟ้าเข้าข่ายเงื่อนไขข้อใดข้อหนึ่งข้างต้น ผู้ครอบครองมีหน้าที่ต้องนำรถไปดำเนินการจดทะเบียนเพื่อขอรับแผ่นป้ายทะเบียน, ผู้ขับขี่ต้องมีใบอนุญาตขับขี่รถจักรยานยนต์ส่วนบุคคล, และต้องมีการจัดทำประกันภัยภาคบังคับ (พ.ร.บ.) เพื่อให้ความคุ้มครองตามกฎหมาย

ข้อบังคับและกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับยานพาหนะไฟฟ้าส่วนบุคคล

การทำความเข้าใจข้อกฎหมายที่เกี่ยวข้องเป็นสิ่งสำคัญอย่างยิ่ง เพื่อให้สามารถใช้งานจักรยานไฟฟ้าได้อย่างถูกต้องและหลีกเลี่ยงบทลงโทษ กฎหมายหลักที่ใช้ในการกำกับดูแลยานพาหนะประเภทนี้ประกอบด้วยพระราชบัญญัติและประกาศจากกรมการขนส่งทางบก

พระราชบัญญัติจราจรทางบก พ.ศ. 2522

พ.ร.บ. จราจรทางบก พ.ศ. 2522 คือกฎหมายแม่บทที่ให้นิยามของยานพาหนะประเภทต่างๆ สำหรับจักรยานไฟฟ้า กฎหมายฉบับนี้ได้ให้คำจำกัดความของ “จักรยาน” ว่าเป็นรถที่ขับเคลื่อนด้วยกำลังของผู้ขับขี่ซึ่งมิใช่เป็นการเดิน และให้หมายความรวมถึงรถจักรยานสองล้อที่ติดเครื่องยนต์เสริมกำลัง (จักรยานยนต์) ที่มีคุณสมบัติตามที่กฎหมายกำหนด ซึ่งในทางปฏิบัติหมายถึงจักรยานไฟฟ้าที่มีกำลังมอเตอร์และความเร็วไม่เกินเกณฑ์ที่ประกาศโดยกรมการขนส่งทางบก ดังนั้น ตราบใดที่ E-Bike ยังคงอยู่ในนิยามนี้ ก็จะได้รับการยกเว้นจากการจดทะเบียน

ประกาศกรมการขนส่งทางบก

ประกาศของกรมการขนส่งทางบกที่ออกตามมาในภายหลัง ได้ให้รายละเอียดและหลักเกณฑ์ที่ชัดเจนยิ่งขึ้นในการจำแนกประเภทยานพาหนะไฟฟ้า โดยเฉพาะประกาศในปี พ.ศ. 2560 ได้ระบุอย่างชัดเจนว่ายานพาหนะที่มีกำลังมอเตอร์เกิน 250 วัตต์ หรือทำความเร็วได้เกิน 25 กิโลเมตรต่อชั่วโมง จะถูกจัดให้อยู่ในประเภทรถจักรยานยนต์ไฟฟ้า ซึ่งต้องเข้าสู่กระบวนการจดทะเบียนและปฏิบัติตามกฎระเบียบที่เกี่ยวข้องทุกประการ ประกาศนี้จึงเป็นเครื่องมือสำคัญที่เจ้าหน้าที่ใช้ในการพิจารณาและบังคับใช้กฎหมายกับผู้ใช้งานบนท้องถนน

มาตรฐานสากลสำหรับยานพาหนะที่ต้องจดทะเบียน

สำหรับรถจักรยานยนต์ไฟฟ้าที่ต้องจดทะเบียน จะต้องผ่านมาตรฐานความปลอดภัยและมีอุปกรณ์ส่วนควบครบถ้วนตามที่กฎหมายกำหนด ซึ่งอ้างอิงตามมาตรฐานสากล เช่น UN Regulation No. 39, 81, และ 28 อุปกรณ์มาตรฐานที่จำเป็นต้องมีประกอบด้วย:

• หน้าปัดแสดงความเร็ว
• กระจกมองข้าง
• สัญญาณเสียง (แตร)
• ระบบไฟส่องสว่างและไฟสัญญาณที่ถูกต้อง

ยานพาหนะเหล่านี้ต้องผ่านการตรวจสอบและรับรองจากกรมการขนส่งทางบกก่อนจึงจะสามารถจดทะเบียนและใช้งานบนทางสาธารณะได้

ตารางเปรียบเทียบข้อกำหนดทางกฎหมายสำหรับจักรยานไฟฟ้า

เพื่อให้เห็นภาพรวมที่ชัดเจนยิ่งขึ้น สามารถสรุปข้อแตกต่างทางกฎหมายระหว่างจักรยานไฟฟ้าทั้งสองประเภทได้ดังตารางต่อไปนี้

ข้อควรระวังและแนวปฏิบัติในการใช้งานจักรยานไฟฟ้า

แม้ว่าจักรยานไฟฟ้าบางประเภทจะไม่ต้องจดทะเบียน แต่ผู้ใช้งานยังคงต้องมีความระมัดระวังและปฏิบัติตามแนวทางที่เหมาะสมเพื่อความปลอดภัยและหลีกเลี่ยงปัญหาทางกฎหมาย

การใช้งานในพื้นที่ที่เหมาะสม

สำหรับจักรยานไฟฟ้าที่ไม่ต้องจดทะเบียน ควรจำกัดการใช้งานอยู่ในพื้นที่ที่เหมาะสม เช่น ในซอย, ถนนภายในหมู่บ้าน, สวนสาธารณะ, หรือเลนจักรยานโดยเฉพาะ การนำไปใช้งานบนถนนหลวงหรือถนนสายหลักที่มีการจราจรพลุกพล่านอาจก่อให้เกิดอันตรายได้ เนื่องจากความเร็วและสมรรถนะของรถอาจไม่เพียงพอต่อสภาพการจราจร นอกจากนี้ยังเพิ่มความเสี่ยงที่จะถูกเจ้าหน้าที่ตำรวจเรียกตรวจสอบอีกด้วย

การเลือกใช้จักรยานไฟฟ้าให้เหมาะสมกับประเภทของถนนและสภาพแวดล้อมไม่เพียงแต่ช่วยให้เกิดความปลอดภัยต่อตนเองและผู้อื่น แต่ยังเป็นการปฏิบัติตามเจตนารมณ์ของกฎหมายที่ต้องการแยกระหว่างยานพาหนะเพื่อการเดินทางในท้องถิ่นกับยานพาหนะสำหรับถนนสายหลัก

ความเสี่ยงทางกฎหมายที่อาจเกิดขึ้น

การนำจักรยานไฟฟ้าที่มีคุณสมบัติเกินกว่าที่กฎหมายกำหนด (แต่ยังไม่ได้จดทะเบียน) ไปใช้งานบนถนนสาธารณะ ถือเป็นการกระทำที่ผิดกฎหมาย ผู้ขับขี่อาจต้องเผชิญกับบทลงโทษหลายประการ เช่น การถูกปรับในข้อหาใช้รถที่ยังไม่ได้จดทะเบียน, ไม่มีใบอนุญาตขับขี่, หรือไม่มีประกันภัยภาคบังคับ ในบางกรณีที่ร้ายแรง เจ้าหน้าที่อาจพิจารณายึดรถไว้เพื่อทำการตรวจสอบ ซึ่งสร้างความยุ่งยากและเสียเวลาเป็นอย่างมาก ดังนั้น การตรวจสอบคุณสมบัติของรถก่อนตัดสินใจซื้อจึงเป็นขั้นตอนที่สำคัญที่สุด

ขั้นตอนการจดทะเบียนจักรยานไฟฟ้า (สำหรับรุ่นที่เข้าข่าย)

สำหรับผู้ที่ครอบครองรถจักรยานยนต์ไฟฟ้าหรือ E-Bike ที่มีสมรรถนะเข้าข่ายต้องจดทะเบียน สามารถดำเนินการตามขั้นตอนของกรมการขนส่งทางบกได้ดังนี้

สถานที่ยื่นคำขอและเอกสารที่จำเป็น

เจ้าของรถสามารถยื่นคำขอจดทะเบียนได้ที่สำนักงานขนส่งกรุงเทพมหานครพื้นที่ 1-5 (สำหรับผู้ที่อาศัยในกรุงเทพฯ) หรือสำนักงานขนส่งจังหวัด ณ ท้องที่ที่ตนมีภูมิลำเนาอยู่ โดยต้องเตรียมเอกสารประกอบให้ครบถ้วน ซึ่งโดยทั่วไปประกอบด้วย:

• เอกสารประจำตัวเจ้าของรถ (บัตรประชาชน)
• ใบเสร็จรับเงินหรือหลักฐานการซื้อขาย
• ใบอนุญาตนำเข้า (กรณียานพาหนะนำเข้า)
• รายงานผลการทดสอบสมรรถนะและความปลอดภัยของยานพาหนะจากหน่วยงานที่ได้รับการรับรอง
• หนังสือรับรองมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม (ถ้ามี)

ค่าธรรมเนียมและสิ่งที่ได้รับหลังจดทะเบียน

หลังจากยื่นเอกสารและเจ้าหน้าที่ตรวจสอบความถูกต้องครบถ้วนแล้ว จะต้องชำระค่าธรรมเนียมในการจดทะเบียน ซึ่งโดยประมาณอยู่ที่ 355 บาท (อาจมีการเปลี่ยนแปลงตามประกาศ) เมื่อดำเนินการเสร็จสิ้น เจ้าของรถจะได้รับ:

• แผ่นป้ายทะเบียนรถ: สำหรับติดตั้งที่ท้ายรถอย่างถูกต้อง
• สมุดคู่มือจดทะเบียนรถ: เอกสารสำคัญที่ต้องเก็บรักษาไว้
• สติกเกอร์แสดงการเป็นรถพลังงานไฟฟ้า: เพื่อให้สามารถระบุประเภทเชื้อเพลิงได้ง่าย

สรุปและคำแนะนำในการเลือกซื้อและใช้งาน

โดยสรุปแล้ว คำตอบของคำถามที่ว่า จักรยานไฟฟ้าต้องจดทะเบียนไหม นั้นขึ้นอยู่กับคุณสมบัติทางเทคนิคของตัวรถเป็นสำคัญ หากกำลังมอเตอร์ไม่เกิน 250 วัตต์ และความเร็วสูงสุดไม่เกิน 25 กม./ชม. ก็ไม่จำเป็นต้องจดทะเบียน แต่หากมีสมรรถนะสูงกว่าเกณฑ์ดังกล่าว จะถือว่าเป็นรถจักรยานยนต์ไฟฟ้าและต้องปฏิบัติตามกฎหมายอย่างเคร่งครัด ทั้งการจดทะเบียน, การมีใบขับขี่, และการทำ พ.ร.บ.

ดังนั้น ก่อนตัดสินใจเลือกซื้อจักรยานไฟฟ้าหรือสกู๊ตเตอร์ไฟฟ้า ควรศึกษาข้อมูลและตรวจสอบคุณสมบัติของรุ่นที่สนใจอย่างละเอียดถี่ถ้วน เพื่อให้แน่ใจว่ายานพาหนะคันนั้นสอดคล้องกับวัตถุประสงค์การใช้งานและเป็นไปตามข้อบังคับทางกฎหมายของประเทศไทย การเลือกซื้อจากผู้จำหน่ายที่น่าเชื่อถือและให้ข้อมูลที่ถูกต้องจะช่วยให้ใช้งานได้อย่างสบายใจและปลอดภัยในระยะยาว

สำหรับผู้ที่กำลังมองหาจักรยานไฟฟ้าที่หลากหลายและได้มาตรฐาน GIANT Shopping Mall คือศูนย์รวมจักรยานไฟฟ้าทุกประเภท ไม่ว่าจะเป็นสกู๊ตเตอร์ไฟฟ้า หรือ E-bike ที่ออกแบบมาเพื่อตอบโจทย์ทุกความต้องการในการเดินทางอย่างมีสไตล์และถูกต้องตามกฎหมาย สามารถ ติดต่อ สอบถามเพิ่มเติม หรือติดตามข่าวสารได้ที่ FACEBOOK PAGE และ LINE