เคลียร์ชัด! กฎหมายจักรยานไฟฟ้า-สกู๊ตเตอร์ในไทย 2568

บทความนี้จะให้ข้อมูลที่ครอบคลุมเพื่อ เคลียร์ชัด! กฎหมายจักรยานไฟฟ้า-สกู๊ตเตอร์ในไทย 2568 ซึ่งเป็นประเด็นที่ได้รับความสนใจอย่างสูงในปัจจุบัน เนื่องจากความนิยมของยานพาหนะไฟฟ้าส่วนบุคคลที่เพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง การทำความเข้าใจข้อบังคับที่ถูกต้องจึงเป็นสิ่งจำเป็นสำหรับผู้ใช้งานทุกคน

ประเด็นสำคัญเกี่ยวกับกฎหมายจักรยานไฟฟ้าและสกู๊ตเตอร์ไฟฟ้า

• สถานะทางกฎหมาย: สกู๊ตเตอร์ไฟฟ้าและจักรยานไฟฟ้าที่มีคุณสมบัติตามที่กำหนด ถูกจัดเป็น “รถจักรยานยนต์” ตามพระราชบัญญัติรถยนต์ พ.ศ. 2522
• ใบอนุญาตขับขี่: ผู้ขับขี่ยานพาหนะไฟฟ้าที่เข้าข่ายเป็นรถจักรยานยนต์บนถนนสาธารณะ จำเป็นต้องมีใบอนุญาตขับขี่รถจักรยานยนต์ส่วนบุคคล
• การจดทะเบียน: ยานพาหนะไฟฟ้าที่มีกำลังมอเตอร์ตั้งแต่ 250 วัตต์ขึ้นไป และทำความเร็วสูงสุดได้ 45 กิโลเมตรต่อชั่วโมงขึ้นไป สามารถและต้องจดทะเบียนกับกรมการขนส่งทางบกเพื่อใช้งานบนถนนสาธารณะ
• ข้อจำกัดการใช้งาน: ยานพาหนะไฟฟ้าที่ไม่สามารถจดทะเบียนได้ (มีกำลังมอเตอร์หรือความเร็วต่ำกว่าเกณฑ์) ห้ามนำมาใช้งานบนถนนสาธารณะ ทางเท้า หรือทางสาธารณะอื่นๆ สามารถใช้ได้เฉพาะในพื้นที่ส่วนบุคคลเท่านั้น
• การประกันภัย: สำหรับยานพาหนะที่จดทะเบียนแล้ว การทำประกันภัยภาคบังคับ (พ.ร.บ.) เป็นสิ่งจำเป็น และควรพิจารณาทำประกันภัยภาคสมัครใจเพิ่มเติมเพื่อความคุ้มครองที่ครอบคลุม

ทำความเข้าใจภาพรวมกฎหมายยานพาหนะไฟฟ้าส่วนบุคคล

ในช่วงหลายปีที่ผ่านมา ยานพาหนะไฟฟ้าส่วนบุคคล (Personal Electric Vehicles) เช่น จักรยานไฟฟ้า (E-bike) และสกู๊ตเตอร์ไฟฟ้า (Electric Scooter) ได้รับความนิยมเพิ่มขึ้นอย่างกว้างขวางในประเทศไทย ด้วยความสะดวกสบายในการเดินทางระยะใกล้ เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม และมีค่าใช้จ่ายในการบำรุงรักษาต่ำ อย่างไรก็ตาม การเติบโตอย่างรวดเร็วนี้ได้นำมาซึ่งคำถามสำคัญเกี่ยวกับสถานะทางกฎหมายและข้อบังคับในการใช้งานบนท้องถนนสาธารณะ เพื่อสร้างความปลอดภัยและจัดระเบียบการจราจร หน่วยงานภาครัฐ โดยเฉพาะกรมการขนส่งทางบก จึงได้กำหนดหลักเกณฑ์และข้อบังคับที่ชัดเจนขึ้นสำหรับยานพาหนะประเภทนี้ การทำความเข้าใจกฎหมายที่เกี่ยวข้องจึงไม่ใช่เพียงเรื่องของผู้ที่ใช้งานอยู่แล้ว แต่ยังสำคัญอย่างยิ่งสำหรับผู้ที่กำลังพิจารณาเลือกซื้อ เพื่อให้สามารถใช้งานได้อย่างถูกต้อง ปลอดภัย และไม่ขัดต่อข้อกฎหมายที่บังคับใช้ในปี 2568 และอนาคต

สถานะทางกฎหมายและการจำแนกประเภท

หัวใจสำคัญของการทำความเข้าใจกฎระเบียบคือการทราบว่ากฎหมายมองยานพาหนะเหล่านี้อย่างไร การจำแนกประเภทเป็นจุดเริ่มต้นที่กำหนดข้อบังคับอื่นๆ ทั้งหมดที่จะตามมา ตั้งแต่ใบขับขี่ไปจนถึงการจดทะเบียน

จักรยานไฟฟ้าและสกู๊ตเตอร์ไฟฟ้าในมุมมองของกฎหมายไทย

ตามพระราชบัญญัติรถยนต์ พ.ศ. 2522 ซึ่งเป็นกฎหมายหลักที่กำกับดูแลยานพาหนะบนท้องถนนของประเทศไทย ได้ให้นิยามของ “รถจักรยานยนต์” ไว้อย่างกว้างๆ ว่าเป็นรถที่เดินด้วยกำลังเครื่องยนต์หรือกำลังไฟฟ้า และมีล้อไม่เกินสองล้อ จากนิยามดังกล่าว สกู๊ตเตอร์ไฟฟ้าและจักรยานไฟฟ้าที่มีคุณสมบัติตรงตามเกณฑ์จึงถูกตีความว่าเข้าข่ายเป็นรถจักรยานยนต์ประเภทหนึ่ง

การตีความนี้ไม่ได้ขึ้นอยู่กับรูปลักษณ์ภายนอก แต่พิจารณาจากแหล่งพลังงานและจำนวนล้อเป็นหลัก ดังนั้น แม้ว่าสกู๊ตเตอร์ไฟฟ้าจะมีลักษณะการยืนขับขี่ที่แตกต่างจากมอเตอร์ไซค์ทั่วไป แต่เมื่อใช้กำลังไฟฟ้าในการขับเคลื่อนและมีสองล้อ จึงตกอยู่ภายใต้ข้อบังคับเดียวกันกับรถจักรยานยนต์ตามกฎหมาย

ผลกระทบจากการตีความตาม พ.ร.บ. รถยนต์ พ.ศ. 2522

เมื่อยานพาหนะไฟฟ้าเหล่านี้ถูกจัดให้อยู่ในประเภทเดียวกับรถจักรยานยนต์ ผลที่ตามมาคือผู้ใช้งานจะต้องปฏิบัติตามกฎระเบียบทุกประการที่บังคับใช้กับผู้ขับขี่รถจักรยานยนต์ ซึ่งครอบคลุมถึง:

• การมีใบอนุญาตขับขี่: ผู้ขับขี่ต้องมีใบอนุญาตขับรถจักรยานยนต์ส่วนบุคคลที่ยังไม่หมดอายุ
• การจดทะเบียนและชำระภาษี: ตัวรถต้องผ่านการจดทะเบียนกับกรมการขนส่งทางบก มีแผ่นป้ายทะเบียน และมีการชำระภาษีรถประจำปีอย่างถูกต้อง
• การจัดทำประกันภัยภาคบังคับ (พ.ร.บ.): ต้องมีการทำประกันภัยเพื่อคุ้มครองผู้ประสบภัยจากรถตามที่กฎหมายกำหนด
• การสวมหมวกนิรภัย: ผู้ขับขี่และผู้ซ้อนท้าย (ถ้ามี) ต้องสวมหมวกนิรภัยตลอดเวลาที่ขับขี่
• การปฏิบัติตามกฎจราจร: ต้องปฏิบัติตามกฎจราจรบนท้องถนนเช่นเดียวกับยานพาหนะอื่นๆ

ความเข้าใจผิดที่พบบ่อยคือการมองว่าสกู๊ตเตอร์ไฟฟ้าเป็นเพียงของเล่นหรืออุปกรณ์อำนวยความสะดวกที่ไม่ต้องอยู่ภายใต้กฎหมายจราจร ซึ่งเป็นความเข้าใจที่ไม่ถูกต้องและอาจนำไปสู่การกระทำที่ผิดกฎหมายและบทลงโทษได้

ข้อบังคับด้านใบอนุญาตขับขี่

หนึ่งในข้อกำหนดที่สำคัญที่สุดและมักถูกละเลยคือเรื่องใบอนุญาตขับขี่ การขับขี่ยานพาหนะที่เข้าข่ายเป็นรถจักรยานยนต์บนถนนสาธารณะโดยไม่มีใบอนุญาตถือเป็นการกระทำที่ผิดกฎหมายอย่างชัดเจน

ความจำเป็นของใบขับขี่สำหรับยานพาหนะไฟฟ้า

สำหรับผู้ที่ต้องการขับขี่สกู๊ตเตอร์ไฟฟ้าหรือจักรยานไฟฟ้าที่จดทะเบียนได้บนถนนสาธารณะ จำเป็นต้องมี ใบอนุญาตขับขี่รถจักรยานยนต์ส่วนบุคคล โดยผู้ขอรับใบอนุญาตต้องมีอายุไม่ต่ำกว่า 15 ปีบริบูรณ์ และต้องผ่านกระบวนการทดสอบทั้งภาคทฤษฎีและภาคปฏิบัติเช่นเดียวกับการขอใบขับขี่รถจักรยานยนต์ทั่วไป การมีใบขับขี่เป็นการยืนยันว่าผู้ขับขี่มีความรู้ความเข้าใจในกฎจราจรและมีทักษะการขับขี่ที่ปลอดภัยเพียงพอ

การขับขี่สกู๊ตเตอร์ไฟฟ้าบนถนนสาธารณะโดยไม่มีใบอนุญาตขับขี่รถจักรยานยนต์ ถือเป็นความผิดตามกฎหมาย มีโทษทั้งจำคุกและปรับ

บทลงโทษกรณีขับขี่โดยไม่มีใบอนุญาต

ตามพระราชบัญญัติรถยนต์ พ.ศ. 2522 การขับขี่รถจักรยานยนต์ (ซึ่งรวมถึงสกู๊ตเตอร์ไฟฟ้าที่เข้าข่าย) โดยไม่มีใบอนุญาตขับขี่ มีบทลงโทษที่ชัดเจน คือ โทษจำคุกไม่เกิน 1 เดือน หรือปรับไม่เกิน 1,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ บทลงโทษนี้สะท้อนให้เห็นถึงความสำคัญของการมีคุณสมบัติที่เหมาะสมในการควบคุมยานพาหนะบนท้องถนน เพื่อความปลอดภัยของทั้งตัวผู้ขับขี่เองและผู้ใช้รถใช้ถนนคนอื่นๆ

การจดทะเบียนและข้อกำหนดทางเทคนิค

ไม่ใช่จักรยานไฟฟ้าหรือสกู๊ตเตอร์ไฟฟ้าทุกคันที่จะสามารถนำมาจดทะเบียนเพื่อใช้งานบนถนนสาธารณะได้ กรมการขนส่งทางบกได้กำหนดเกณฑ์คุณสมบัติทางเทคนิคของตัวรถไว้อย่างชัดเจน

เกณฑ์การจดทะเบียนกับกรมการขนส่งทางบก

ยานพาหนะไฟฟ้าส่วนบุคคลจะสามารถนำไปยื่นขอจดทะเบียนเป็นรถจักรยานยนต์ได้ ก็ต่อเมื่อมีคุณสมบัติตรงตามเกณฑ์ที่กำหนดดังต่อไปนี้:

• กำลังมอเตอร์ไฟฟ้า: ต้องมีกำลังมอเตอร์ตั้งแต่ 250 วัตต์ ขึ้นไป
• ความเร็วสูงสุด: ต้องสามารถทำความเร็วสูงสุดได้ไม่ต่ำกว่า 45 กิโลเมตรต่อชั่วโมง

ยานพาหนะที่ผ่านเกณฑ์ทั้งสองข้อนี้ จะสามารถดำเนินการจดทะเบียน ติดแผ่นป้ายทะเบียน และใช้งานบนถนนสาธารณะได้อย่างถูกกฎหมาย โดยต้องปฏิบัติตามกฎจราจรเช่นเดียวกับรถจักรยานยนต์ทั่วไป

ยานพาหนะที่ไม่เข้าเกณฑ์ และข้อจำกัดการใช้งาน

สำหรับสกู๊ตเตอร์ไฟฟ้าหรือจักรยานไฟฟ้าจำนวนมากในท้องตลาด โดยเฉพาะรุ่นเริ่มต้นหรือรุ่นที่เน้นการใช้งานในพื้นที่จำกัด มักมีกำลังมอเตอร์ต่ำกว่า 250 วัตต์ หรือทำความเร็วสูงสุดได้ไม่ถึง 45 กิโลเมตรต่อชั่วโมง ยานพาหนะเหล่านี้ ไม่สามารถนำไปจดทะเบียนกับกรมการขนส่งทางบกได้

ผลที่ตามมาคือ ยานพาหนะกลุ่มนี้ถูกจำกัดการใช้งานอย่างเข้มงวด โดยกฎหมายระบุว่า ห้ามนำมาขับขี่บนถนนหรือทางสาธารณะโดยเด็ดขาด ซึ่งรวมถึงถนนหลวง ตรอก ซอยสาธารณะ และทางเท้า การใช้งานจะจำกัดอยู่เฉพาะในพื้นที่ส่วนตัวเท่านั้น เช่น ภายในบริเวณบ้าน คอนโดมิเนียม หมู่บ้านจัดสรรที่เป็นพื้นที่ส่วนบุคคล หรือในสวนสาธารณะที่มีการจัดเส้นทางไว้สำหรับยานพาหนะประเภทนี้โดยเฉพาะ

ขอบเขตการใช้งานบนท้องถนนและข้อควรระวัง

การทราบถึงขอบเขตพื้นที่ที่สามารถใช้งานยานพาหนะไฟฟ้าได้อย่างถูกกฎหมายเป็นสิ่งสำคัญอย่างยิ่ง เพื่อหลีกเลี่ยงการกระทำผิดและอุบัติเหตุที่อาจเกิดขึ้น

พื้นที่ที่อนุญาตและพื้นที่ต้องห้าม

สรุปขอบเขตการใช้งานได้ดังนี้:

• ยานพาหนะที่จดทะเบียนแล้ว: สามารถใช้งานบนถนนสาธารณะได้ตามกฎหมายจราจร แต่ยังคงต้องหลีกเลี่ยงการขับขี่บนทางเท้า หรือในพื้นที่ห้าม เช่น บนทางด่วน หรือในบริเวณที่มีการจราจรหนาแน่นและอาจก่อให้เกิดอันตราย
• ยานพาหนะที่จดทะเบียนไม่ได้: ห้ามใช้งานบนถนนสาธารณะทุกประเภทโดยสิ้นเชิง พื้นที่ที่อนุญาตคือพื้นที่ส่วนบุคคลเท่านั้น การฝ่าฝืนนำมาใช้งานบนถนนถือว่ามีความผิดตามกฎหมาย

ข้อควรปฏิบัติเพื่อความปลอดภัย

นอกเหนือจากข้อบังคับทางกฎหมายแล้ว ผู้ใช้งานควรคำนึงถึงความปลอดภัยเป็นอันดับแรกเสมอ:

• สวมหมวกนิรภัย: เป็นข้อบังคับทางกฎหมายสำหรับยานพาหนะที่จดทะเบียน และเป็นสิ่งที่ควรปฏิบัติอย่างยิ่งสำหรับยานพาหนะทุกประเภทเพื่อป้องกันการบาดเจ็บที่ศีรษะ
• ติดตั้งอุปกรณ์ส่องสว่าง: ควรมีไฟหน้าและไฟท้ายที่สว่างชัดเจน โดยเฉพาะเมื่อขับขี่ในเวลากลางคืนหรือในที่แสงน้อย
• ตรวจสอบสภาพรถ: ควรตรวจสอบระบบเบรก ลมยาง และแบตเตอรี่อย่างสม่ำเสมอก่อนการใช้งาน
• เรียนรู้การควบคุม: ฝึกฝนการทรงตัว การเบรก และการควบคุมความเร็วจนชำนาญในพื้นที่ปลอดภัยก่อนออกใช้งานจริง
• การนำเข้า: ข้อควรระวังเพิ่มเติมคือ ห้ามนำเข้าสกู๊ตเตอร์ไฟฟ้ามือสองโดยไม่ได้รับอนุญาตจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เนื่องจากอาจไม่ผ่านมาตรฐานความปลอดภัยและไม่สามารถจดทะเบียนได้

การประกันภัยและความคุ้มครองที่เกี่ยวข้อง

อุบัติเหตุเป็นสิ่งที่ไม่มีใครคาดคิด การมีประกันภัยจึงเป็นเครื่องมือสำคัญในการบริหารความเสี่ยงและบรรเทาความเสียหายที่อาจเกิดขึ้น

ความสำคัญของการทำประกันภัย

สำหรับยานพาหนะไฟฟ้าที่จดทะเบียนกับกรมการขนส่งทางบก การทำประกันภัยภาคบังคับ หรือ พ.ร.บ. (พระราชบัญญัติคุ้มครองผู้ประสบภัยจากรถ) เป็นสิ่งจำเป็นตามกฎหมาย เพื่อให้ความคุ้มครองเบื้องต้นแก่บุคคลที่ได้รับบาดเจ็บหรือเสียชีวิตจากอุบัติเหตุที่เกี่ยวข้องกับรถคันดังกล่าว ไม่ว่าจะเป็นผู้ขับขี่ ผู้โดยสาร หรือบุคคลภายนอก

ประเภทของประกันภัยสำหรับยานพาหนะไฟฟ้า

ปัจจุบัน บริษัทประกันภัยหลายแห่งเริ่มมีผลิตภัณฑ์ที่ออกแบบมาเพื่อรองรับยานพาหนะไฟฟ้าส่วนบุคคลโดยเฉพาะ นอกเหนือจาก พ.ร.บ. ภาคบังคับแล้ว ผู้ใช้งานยังสามารถพิจารณาทำประกันภัยภาคสมัครใจเพิ่มเติมได้ เช่น:

• ประกันภัยความรับผิดต่อบุคคลภายนอก: คุ้มครองความเสียหายต่อชีวิตและทรัพย์สินของบุคคลอื่น กรณีที่ผู้ขับขี่เป็นฝ่ายผิด
• ประกันอุบัติเหตุส่วนบุคคล (PA): ให้ความคุ้มครองค่ารักษาพยาบาลกรณีบาดเจ็บ หรือเงินชดเชยกรณีทุพพลภาพหรือเสียชีวิตของผู้ขับขี่เอง
• ประกันภัยการโจรกรรม: คุ้มครองกรณีตัวรถถูกขโมย

การเลือกทำประกันภัยที่เหมาะสมจะช่วยเพิ่มความอุ่นใจและลดภาระทางการเงินหากเกิดเหตุการณ์ไม่คาดฝันขึ้น

สรุปข้อบังคับสำคัญสำหรับจักรยานไฟฟ้าและสกู๊ตเตอร์ไฟฟ้า

บทสรุปและแนวทางปฏิบัติสำหรับผู้ใช้งาน

การใช้งานจักรยานไฟฟ้าและสกู๊ตเตอร์ไฟฟ้าในประเทศไทยปี 2568 มีข้อกฎหมายและระเบียบปฏิบัติที่ชัดเจนซึ่งผู้ใช้งานทุกคนต้องให้ความสำคัญและปฏิบัติตามอย่างเคร่งครัด สรุปได้ว่ายานพาหนะไฟฟ้าที่เข้าเกณฑ์ (กำลังมอเตอร์ 250W+ และความเร็ว 45 กม./ชม.+) จะถูกจัดเป็นรถจักรยานยนต์ ซึ่งหมายความว่าผู้ขับขี่ต้องมีใบอนุญาตขับขี่ และตัวรถต้องได้รับการจดทะเบียนกับกรมการขนส่งทางบกจึงจะสามารถใช้งานบนถนนสาธารณะได้อย่างถูกกฎหมาย ในทางกลับกัน ยานพาหนะที่ไม่เข้าเกณฑ์จะไม่สามารถจดทะเบียนได้ และถูกจำกัดการใช้งานให้อยู่ในพื้นที่ส่วนบุคคลเท่านั้น

ดังนั้น ก่อนตัดสินใจซื้อ ผู้ที่สนใจควรตรวจสอบคุณสมบัติทางเทคนิคของยานพาหนะให้แน่ใจว่าสอดคล้องกับวัตถุประสงค์การใช้งานและข้อกฎหมาย การตระหนักและปฏิบัติตามกฎระเบียบไม่เพียงแต่ช่วยให้หลีกเลี่ยงบทลงโทษ แต่ยังเป็นการสร้างวัฒนธรรมการขับขี่ที่ปลอดภัยและมีความรับผิดชอบต่อสังคมส่วนรวมอีกด้วย ทั้งนี้ ควรติดตามประกาศจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องอย่างสม่ำเสมอ เนื่องจากกฎหมายอาจมีการปรับปรุงเปลี่ยนแปลงในอนาคต

สำหรับผู้ที่กำลังมองหาจักรยานไฟฟ้า สกู๊ตเตอร์ไฟฟ้า หรือ E-bike คุณภาพ ที่ออกแบบมาเพื่อตอบโจทย์ทุกความต้องการและสอดคล้องกับข้อบังคับต่างๆ สามารถเยี่ยมชมและเลือกซื้อผลิตภัณฑ์ได้ที่ GIANT Shopping Mall ศูนย์รวมจักรยานไฟฟ้าครบวงจร พร้อมทีมงานผู้เชี่ยวชาญที่พร้อมให้คำแนะนำ ติดต่อ สอบถามเพิ่มเติม หรือผ่านช่องทาง FACEBOOK PAGE และ LINE