กฎจราจร E-Bike/สกู๊ตเตอร์ไฟฟ้า ต้องมีใบขับขี่ไหม?

ยานพาหนะไฟฟ้าส่วนบุคคล เช่น จักรยานไฟฟ้า (E-Bike) และสกู๊ตเตอร์ไฟฟ้า กำลังได้รับความนิยมเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วในประเทศไทย เนื่องจากความสะดวกในการเดินทางและเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม อย่างไรก็ตาม ผู้ใช้จำนวนมากยังคงมีความสับสนเกี่ยวกับข้อกฎหมายที่เกี่ยวข้อง บทความนี้จะให้ข้อมูลที่ชัดเจนเกี่ยวกับกฎจราจร E-Bike/สกู๊ตเตอร์ไฟฟ้า ว่าต้องมีใบขับขี่หรือไม่ รวมถึงข้อบังคับอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้อง เพื่อให้ผู้ขับขี่สามารถใช้งานได้อย่างถูกต้องและปลอดภัย

สรุปประเด็นสำคัญเกี่ยวกับกฎหมายยานพาหนะไฟฟ้า

• จักรยานไฟฟ้า (E-Bike) ที่มีกำลังมอเตอร์ไม่เกิน 250 วัตต์ และทำความเร็วสูงสุดได้ไม่เกิน 25 กิโลเมตรต่อชั่วโมง ไม่จัดเป็นรถจักรยานยนต์ จึงไม่ต้องจดทะเบียนและไม่ต้องมีใบขับขี่
• สกู๊ตเตอร์ไฟฟ้าและรถจักรยานยนต์ไฟฟ้า ที่มีกำลังมอเตอร์เกิน 250 วัตต์ หรือทำความเร็วสูงสุดได้เกิน 45 กิโลเมตรต่อชั่วโมง จะถูกจัดเป็น “รถจักรยานยนต์” ตามกฎหมาย ซึ่งหมายความว่าผู้ขับขี่จำเป็นต้องมีใบขับขี่รถจักรยานยนต์และต้องจดทะเบียนกับกรมการขนส่งทางบก
• การนำยานพาหนะที่เข้าข่ายต้องจดทะเบียนมาใช้งานบนถนนสาธารณะโดยไม่มีป้ายทะเบียน มีโทษปรับสูงสุด 10,000 บาท
• การขับขี่ยานพาหนะที่ต้องมีใบขับขี่โดยไม่มีใบอนุญาต มีโทษจำคุกไม่เกิน 1 เดือน หรือปรับไม่เกิน 1,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ
• การขับขี่ยานพาหนะทุกประเภทบนทางเท้าถือเป็นความผิดตาม พ.ร.บ.รักษาความสะอาดฯ มีโทษปรับสูงสุด 5,000 บาท

ไขข้อข้องใจ: กฎจราจร E-Bike/สกู๊ตเตอร์ไฟฟ้า ต้องมีใบขับขี่ไหม?

คำถามที่ว่า กฎจราจร E-Bike/สกู๊ตเตอร์ไฟฟ้า ต้องมีใบขับขี่ไหม เป็นข้อสงสัยอันดับต้น ๆ ของผู้ที่สนใจหรือใช้งานยานพาหนะประเภทนี้ การจะตอบคำถามนี้ได้อย่างถูกต้อง จำเป็นต้องเข้าใจการตีความตามพระราชบัญญัติรถยนต์ พ.ศ. 2522 ซึ่งเป็นกฎหมายหลักที่กรมการขนส่งทางบกใช้ในการกำกับดูแลยานพาหนะบนท้องถนนในประเทศไทย ความนิยมที่เพิ่มขึ้นของยานพาหนะไฟฟ้าส่วนบุคคลทำให้หน่วยงานภาครัฐต้องกำหนดหลักเกณฑ์ที่ชัดเจนเพื่อจัดระเบียบและสร้างความปลอดภัยให้กับผู้ใช้รถใช้ถนนทุกคน ดังนั้น การทราบถึงสถานะทางกฎหมายของยานพาหนะที่ครอบครองจึงเป็นสิ่งสำคัญอย่างยิ่ง เพื่อหลีกเลี่ยงการกระทำผิดกฎหมายโดยไม่เจตนา

หัวใจสำคัญของการจำแนกประเภทไม่ได้อยู่ที่ชื่อเรียก ไม่ว่าจะเป็น E-Bike, สกู๊ตเตอร์ไฟฟ้า หรือรถมอเตอร์ไซค์ไฟฟ้า แต่อยู่ที่ “คุณสมบัติทางเทคนิค” ของตัวรถ ได้แก่ กำลังของมอเตอร์ไฟฟ้าและความเร็วสูงสุดที่ทำได้ ซึ่งจะเป็นตัวกำหนดว่ายานพาหนะคันนั้นจะถูกจัดอยู่ในหมวดหมู่ใด และต้องปฏิบัติตามข้อบังคับใดบ้าง ตั้งแต่การจดทะเบียน การทำประกันภัยภาคบังคับ (พ.ร.บ.) ไปจนถึงคุณสมบัติของผู้ขับขี่ ซึ่งรวมถึงการมีใบอนุญาตขับขี่ที่ถูกต้องตามประเภทของรถ

การจำแนกประเภทยานพาหนะไฟฟ้าตามกฎหมายไทย

เพื่อให้เกิดความชัดเจน กรมการขนส่งทางบกได้แบ่งยานพาหนะไฟฟ้าสองล้อออกเป็น 2 กลุ่มหลัก โดยใช้เกณฑ์ด้านสมรรถนะเป็นตัวชี้วัด ซึ่งแต่ละกลุ่มมีข้อกำหนดและข้อบังคับทางกฎหมายที่แตกต่างกันอย่างสิ้นเชิง

กลุ่มที่ 1: จักรยานไฟฟ้า (E-Bike) ที่ไม่เข้าข่ายต้องจดทะเบียน

ยานพาหนะในกลุ่มนี้หมายถึงจักรยานที่มีการติดตั้งมอเตอร์ไฟฟ้าเพื่อช่วยผ่อนแรงในการปั่นเป็นหลัก โดยมีคุณสมบัติตรงตามเกณฑ์ที่กฎหมายกำหนดไว้อย่างชัดเจน คือ:

• กำลังมอเตอร์ไฟฟ้า: ต้องมีกำลังไม่เกิน 250 วัตต์
• ความเร็วสูงสุด: ต้องทำความเร็วได้ไม่เกิน 25 กิโลเมตรต่อชั่วโมง

หากจักรยานไฟฟ้ามีคุณสมบัติครบถ้วนทั้งสองข้อนี้ จะไม่ถือว่าเป็น “รถจักรยานยนต์” ตามคำนิยามใน พ.ร.บ.รถยนต์ พ.ศ. 2522 แต่จะถูกจัดให้มีสถานะเทียบเท่ากับ “จักรยาน” ทั่วไป ผลที่ตามมาคือ:

• ไม่ต้องจดทะเบียน: ไม่จำเป็นต้องดำเนินการขอแผ่นป้ายทะเบียนกับกรมการขนส่งทางบก
• ไม่ต้องมีใบขับขี่: ผู้ขับขี่ไม่จำเป็นต้องมีใบอนุญาตขับขี่รถจักรยานยนต์
• ไม่ต้องทำ พ.ร.บ.: ไม่เข้าข่ายบังคับให้ต้องทำประกันภัยภาคบังคับ

อย่างไรก็ตาม แม้จะได้รับการยกเว้นข้อบังคับข้างต้น ผู้ขับขี่จักรยานไฟฟ้ากลุ่มนี้ยังคงต้องปฏิบัติตามกฎจราจรสำหรับจักรยานอย่างเคร่งครัด เช่น การขับขี่ในช่องทางซ้ายสุดของถนน หรือในช่องทางที่จัดไว้สำหรับจักรยาน, การให้สัญญาณมือเมื่อต้องการเลี้ยวหรือหยุด, และที่สำคัญคือ ห้ามขับขี่บนทางเท้าโดยเด็ดขาด ซึ่งเป็นความผิดตาม พ.ร.บ.รักษาความสะอาดและความเป็นระเบียบเรียบร้อยของบ้านเมือง พ.ศ. 2535 นอกจากนี้ ตามประกาศที่คาดว่าจะมีการบังคับใช้เข้มงวดขึ้นในปี 2568 ผู้ขับขี่จะต้องสวมหมวกนิรภัยเพื่อความปลอดภัยอีกด้วย

กลุ่มที่ 2: สกู๊ตเตอร์ไฟฟ้าและรถจักรยานยนต์ไฟฟ้าที่ต้องจดทะเบียน

ยานพาหนะไฟฟ้าสองล้อใด ๆ ที่มีคุณสมบัติเกินกว่าเกณฑ์ที่กำหนดไว้สำหรับกลุ่มแรก จะถูกจัดประเภทเป็น “รถจักรยานยนต์” ตามมาตรา 4 แห่ง พ.ร.บ.รถยนต์ พ.ศ. 2522 ทันที โดยมีเกณฑ์การพิจารณาดังนี้:

• กำลังมอเตอร์ไฟฟ้า: มีกำลังตั้งแต่ 250 วัตต์ขึ้นไป หรือ
• ความเร็วสูงสุด: สามารถทำความเร็วได้ตั้งแต่ 45 กิโลเมตรต่อชั่วโมงขึ้นไป

ยานพาหนะที่เข้าข่ายนี้ ไม่ว่าจะถูกเรียกว่าสกู๊ตเตอร์ไฟฟ้า, E-Motorcycle หรือชื่ออื่นใดก็ตาม จะต้องปฏิบัติตามข้อบังคับทุกประการเช่นเดียวกับรถจักรยานยนต์ที่ใช้น้ำมันเชื้อเพลิง ซึ่งหมายความว่า:

• ต้องจดทะเบียน: เจ้าของรถมีหน้าที่ต้องนำรถไปจดทะเบียนกับกรมการขนส่งทางบกเพื่อขอรับแผ่นป้ายทะเบียนและเครื่องหมายแสดงการเสียภาษี (ป้ายวงกลม)
• ต้องมีใบขับขี่: ผู้ขับขี่จำเป็นต้องมีใบอนุญาตขับขี่รถจักรยานยนต์ส่วนบุคคล และต้องพกพาติดตัวไว้เสมอขณะขับขี่
• ต้องทำ พ.ร.บ.: ต้องจัดให้มีการประกันภัยเพื่อคุ้มครองผู้ประสบภัยจากรถตามที่กฎหมายกำหนด
• ต้องมีอุปกรณ์ครบถ้วน: ตัวรถต้องมีอุปกรณ์ส่วนควบที่จำเป็นต่อความปลอดภัยตามมาตรฐาน เช่น ไฟหน้า, ไฟท้าย, ไฟเลี้ยว, กระจกมองข้าง และแตรสัญญาณ

การละเลยข้อบังคับเหล่านี้จะส่งผลให้ผู้ขับขี่และเจ้าของรถมีความผิดและต้องรับโทษตามกฎหมาย ซึ่งมีอัตราโทษที่รุนแรงกว่ากรณีของจักรยานไฟฟ้ากลุ่มแรกอย่างมีนัยสำคัญ

ข้อบังคับและบทลงโทษที่ผู้ขับขี่ต้องทราบ

การทำความเข้าใจเกี่ยวกับบทลงโทษเป็นสิ่งสำคัญที่จะช่วยให้ผู้ใช้งานยานพาหนะไฟฟ้าตระหนักถึงผลที่ตามมาจากการไม่ปฏิบัติตามกฎหมาย ซึ่งบทลงโทษจะแตกต่างกันไปตามลักษณะของความผิดและกฎหมายที่เกี่ยวข้อง

การตรวจสอบคุณสมบัติของยานพาหนะไฟฟ้าที่ครอบครองหรือกำลังจะซื้อ ว่ามีกำลังมอเตอร์และความเร็วสูงสุดเท่าใด คือขั้นตอนแรกและสำคัญที่สุดในการปฏิบัติตามกฎหมายให้ถูกต้อง

ตารางสรุปอัตราโทษตามพระราชบัญญัติ

เพื่อให้เห็นภาพรวมของบทลงโทษที่ชัดเจน สามารถสรุปความผิดและอัตราโทษที่เกี่ยวข้องกับ E-Bike และสกู๊ตเตอร์ไฟฟ้าได้ดังตารางต่อไปนี้

ประเด็นเพิ่มเติมและข้อควรระวังในการใช้งาน

นอกเหนือจากข้อกฎหมายหลักแล้ว ยังมีประเด็นปลีกย่อยที่ผู้ใช้งานควรทราบเพื่อประกอบการตัดสินใจและใช้งานยานพาหนะไฟฟ้าได้อย่างราบรื่น

อุปสรรคในการจดทะเบียน

ปัญหาสำคัญที่ผู้ใช้สกู๊ตเตอร์ไฟฟ้าและ E-Motorcycle หลายรายต้องเผชิญคือ การไม่สามารถจดทะเบียนได้ ถึงแม้ว่าตัวรถจะมีสมรรถนะเข้าข่ายเป็นรถจักรยานยนต์ก็ตาม สาเหตุหลักมาจากยานพาหนะเหล่านั้นอาจไม่มีอุปกรณ์ส่วนควบตามมาตรฐานความปลอดภัยที่กรมการขนส่งทางบกกำหนด เช่น ไม่มีไฟเลี้ยว ไม่มีกระจกมองข้าง หรือโครงสร้างไม่แข็งแรงพอที่จะผ่านการตรวจสภาพรถได้ เมื่อไม่สามารถจดทะเบียนได้ การนำรถคันดังกล่าวมาวิ่งบนถนนสาธารณะจึงถือเป็นการกระทำที่ผิดกฎหมายทันทีตามมาตรา 6 แห่ง พ.ร.บ.รถยนต์ฯ ดังนั้น ก่อนตัดสินใจซื้อ ผู้บริโภคควรตรวจสอบกับผู้จำหน่ายให้แน่ใจว่ารถรุ่นนั้น ๆ สามารถจดทะเบียนได้อย่างถูกต้องตามกฎหมายหรือไม่

แนวโน้มการบังคับใช้กฎหมายในอนาคต

จากข้อมูลล่าสุด มีแนวโน้มว่าภาครัฐจะมีการบังคับใช้กฎหมายที่เกี่ยวข้องกับยานพาหนะไฟฟ้าอย่างเข้มงวดมากขึ้นในช่วงปี พ.ศ. 2568-2569 ประเด็นที่คาดว่าจะมีการเปลี่ยนแปลงหรือเน้นย้ำ ได้แก่:

• การบังคับสวมหมวกนิรภัย: อาจมีการออกกฎหมายบังคับให้ผู้ขับขี่จักรยานไฟฟ้า (กลุ่มที่ 1) ต้องสวมหมวกนิรภัยทุกครั้งที่ใช้งาน เพื่อยกระดับความปลอดภัย
• การจำกัดพื้นที่ใช้งาน: อาจมีการห้ามไม่ให้จักรยานไฟฟ้าที่มีสมรรถนะสูง (แม้จะยังไม่เข้าข่ายเป็นจักรยานยนต์) วิ่งบนถนนสายหลักที่มีการจราจรหนาแน่นและใช้ความเร็วสูง
• การกวดขันวินัยจราจร: เจ้าหน้าที่จะเพิ่มความเข้มงวดในการจับปรับผู้ที่ขับขี่ยานพาหนะไฟฟ้าบนทางเท้า หรือผู้ที่ไม่ปฏิบัติตามกฎจราจรอื่น ๆ

บทสรุป: ขับขี่ปลอดภัย มั่นใจ และถูกกฎหมาย

โดยสรุปแล้ว คำตอบของคำถามที่ว่า กฎจราจร E-Bike/สกู๊ตเตอร์ไฟฟ้า ต้องมีใบขับขี่ไหม ขึ้นอยู่กับคุณสมบัติของยานพาหนะเป็นสำคัญ หากเป็นจักรยานไฟฟ้าที่มีกำลังมอเตอร์ไม่เกิน 250 วัตต์ และความเร็วสูงสุดไม่เกิน 25 กม./ชม. ก็ไม่จำเป็นต้องมีใบขับขี่และไม่ต้องจดทะเบียน แต่หากมีคุณสมบัติเกินกว่านี้ จะถูกจัดเป็นรถจักรยานยนต์ ซึ่งต้องปฏิบัติตามกฎหมายอย่างครบถ้วน ทั้งการจดทะเบียนและผู้ขับขี่ต้องมีใบอนุญาตขับขี่

การทำความเข้าใจและปฏิบัติตามกฎหมายไม่เพียงแต่ช่วยให้หลีกเลี่ยงค่าปรับและบทลงโทษเท่านั้น แต่ยังเป็นพื้นฐานสำคัญของการสร้างวัฒนธรรมการขับขี่ที่ปลอดภัยสำหรับตนเองและผู้ร่วมใช้ถนนคนอื่น ๆ การเลือกซื้อยานพาหนะไฟฟ้าที่ได้มาตรฐานและสามารถจดทะเบียนได้ (ในกรณีที่จำเป็น) จึงเป็นการลงทุนที่คุ้มค่าเพื่อความสบายใจในระยะยาว

สำหรับผู้ที่กำลังมองหาจักรยานไฟฟ้า สกู๊ตเตอร์ไฟฟ้า หรือ E-Bike คุณภาพสูง ที่ออกแบบมาเพื่อตอบสนองทุกความต้องการในการเดินทาง พร้อมคำแนะนำที่ถูกต้องตามหลักกฎหมาย สามารถเยี่ยมชมและเลือกซื้อได้ที่ GIANT Shopping Mall ซึ่งเป็นศูนย์รวมจำหน่ายจักรยานไฟฟ้าทุกประเภท

ติดต่อ สอบถามเพิ่มเติม: ติดต่อ สอบถามเพิ่มเติม
Facebook: FACEBOOK PAGE
Line: LINE
เบอร์โทรศัพท์: 061-962-2878
เวลาทำการ: วันจันทร์ – เสาร์ (9.00 – 18.00 น.)
ที่ตั้ง: 269 หมู่ 12 ถ. มิตรภาพ ตำบลเมืองเก่า อำเภอเมืองขอนแก่น จังหวัดขอนแก่น 40000