เลน E-Bike ในเมือง? อนาคตผังเมืองไทยรับ Micromobility

การเดินทางด้วยยานพาหนะขนาดเล็ก หรือ Micromobility กำลังกลายเป็นทางเลือกที่สำคัญในเมืองใหญ่ทั่วโลก รวมถึงประเทศไทย การเพิ่มขึ้นของจักรยานไฟฟ้า (E-Bike) และสกู๊ตเตอร์ไฟฟ้า สะท้อนให้เห็นถึงความต้องการรูปแบบการเดินทางที่คล่องตัว ประหยัด และเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมมากขึ้น

บทความนี้จะวิเคราะห์ถึงคำถามที่ว่า เลน E-Bike ในเมือง? อนาคตผังเมืองไทยรับ Micromobility อย่างไร โดยจะสำรวจภาพรวมของตลาด แนวโน้มการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐาน นโยบายจากภาครัฐ ตลอดจนโอกาสและความท้าทายที่ประเทศไทยต้องเผชิญ เพื่อเปลี่ยนผ่านสู่สังคมการเดินทางที่ยั่งยืน การทำความเข้าใจในมิติเหล่านี้จะช่วยให้เห็นภาพที่ชัดเจนขึ้นว่าชีวิตของคนเมืองจะเปลี่ยนแปลงไปอย่างไร เมื่อยานพาหนะไฟฟ้าขนาดเล็กกลายเป็นส่วนหนึ่งของชีวิตประจำวัน

ทำไม Micromobility จึงกลายเป็นอนาคตการเดินทางในเมือง

ในยุคที่เมืองใหญ่ต้องเผชิญกับความท้าทายรอบด้าน ทั้งปัญหาการจราจรที่หนาแน่น มลพิษทางอากาศที่ส่งผลกระทบต่อสุขภาพ และต้นทุนการเดินทางที่สูงขึ้น Micromobility ได้ก้าวเข้ามาเป็นคำตอบที่สำคัญ การเดินทางด้วยยานพาหนะส่วนบุคคลขนาดเล็ก เช่น จักรยานไฟฟ้า สกู๊ตเตอร์ไฟฟ้า และมอเตอร์ไซค์ไฟฟ้า (E-Moped) ไม่ได้เป็นเพียงกระแสนิยมชั่วคราว แต่เป็นวิวัฒนาการของการเดินทางที่ตอบโจทย์วิถีชีวิตคนเมืองยุคใหม่ได้อย่างลงตัว

กลุ่มผู้ใช้งานหลักคือคนรุ่นใหม่ ทั้งนักศึกษาและวัยทำงาน ที่เปิดรับเทคโนโลยีและให้ความสำคัญกับไลฟ์สไตล์ที่คล่องตัวและเป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม นอกจากนี้ ลักษณะทางกายภาพของเมืองในประเทศไทยที่มีตรอกซอกซอยแคบและชุมชนหนาแน่น ยังเอื้อให้ยานพาหนะขนาดเล็กเหล่านี้สามารถเข้าถึงพื้นที่ต่างๆ ได้ดีกว่ารถยนต์ส่วนบุคคล การเกิดขึ้นของ Micromobility จึงเป็นสัญญาณของการเปลี่ยนแปลงภูมิทัศน์การเดินทางในเมืองครั้งใหญ่ ที่เน้นประสิทธิภาพ ความยั่งยืน และคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น

ภาพรวมตลาดและศักยภาพของ Micromobility ในประเทศไทย

ตลาด Micromobility ในประเทศไทยกำลังอยู่ในช่วงของการเติบโตที่น่าจับตามอง โดยได้รับแรงหนุนจากหลายปัจจัย ทั้งการตื่นตัวด้านสิ่งแวดล้อม นโยบายส่งเสริมยานยนต์ไฟฟ้าของภาครัฐ และพฤติกรรมของผู้บริโภคที่เปลี่ยนแปลงไป

มูลค่าตลาดและแนวโน้มการเติบโต

ข้อมูลคาดการณ์ชี้ให้เห็นถึงศักยภาพที่แข็งแกร่งของตลาดนี้ โดยคาดว่ารายได้รวมของตลาด Micromobility ในประเทศไทยจะสูงถึง 141.36 ล้านดอลลาร์สหรัฐ (ประมาณ 5 พันล้านบาท) ภายในปี 2025 และมีแนวโน้มเติบโตเฉลี่ย 0.48% ต่อปีในช่วงปี 2025–2030 ตัวเลขดังกล่าวสะท้อนให้เห็นถึงความเชื่อมั่นและการยอมรับที่เพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่องในหมู่ผู้ใช้งานชาวไทย

การเติบโตของตลาดยานยนต์ไฟฟ้าขนาดเล็กไม่ได้เป็นเพียงตัวเลขทางเศรษฐกิจ แต่ยังเป็นดัชนีชี้วัดการเปลี่ยนแปลงสู่สังคมคาร์บอนต่ำและการพัฒนาเมืองอัจฉริยะ (Smart City) ของประเทศไทยในอนาคต

ยานยนต์ประเภทใดที่ครองตลาด

ปัจจุบัน ยานยนต์ที่ครองสัดส่วนตลาดส่วนใหญ่คือ มอเตอร์ไซค์ไฟฟ้า หรือ E-Moped ซึ่งได้รับความนิยมอย่างสูงในกลุ่มคนรุ่นใหม่ เนื่องจากสามารถตอบโจทย์การเดินทางในชีวิตประจำวันได้เป็นอย่างดี มีราคาที่เข้าถึงง่าย และสอดคล้องกับไลฟ์สไตล์ดิจิทัล ขณะที่จักรยานไฟฟ้า (E-Bike) และสกู๊ตเตอร์ไฟฟ้า (E-Scooter) ยังอยู่ในช่วงของการสร้างตลาดและขยายฐานผู้ใช้งาน แต่คาดว่าจะได้รับความนิยมเพิ่มขึ้นตามกระแสพลังงานสะอาดและนโยบายสนับสนุนจากภาครัฐที่ชัดเจนขึ้น

บทบาทของแพลตฟอร์ม Shared Micromobility

แพลตฟอร์มบริการยานพาหนะขนาดเล็กแบบแบ่งปัน (Shared Micromobility) เริ่มเข้ามามีบทบาทสำคัญในการผลักดันตลาด โดยมีผู้เล่นรายใหญ่อย่าง Grab, Ofo และ Neuron Mobility เริ่มบุกเบิกตลาดในไทย ถึงแม้ว่ารูปแบบการเช่า ทั้งแบบมีสถานีจอด (Docked) และไม่มีสถานีจอด (Dockless) จะยังไม่แพร่หลายเท่าในต่างประเทศ แต่การลงทุนจากบริษัทยักษ์ใหญ่ด้านอินเทอร์เน็ตและกองทุน VC แสดงให้เห็นถึงโอกาสทางธุรกิจที่สดใส และมีแนวโน้มที่จะขยายตัวในพื้นที่ท่องเที่ยว เมืองมหาวิทยาลัย และย่านธุรกิจสำคัญต่อไป

ข้อดีและประโยชน์ของการสร้างเลน E-Bike ในผังเมือง

การจัดสรรพื้นที่ถนนเพื่อสร้างเลนสำหรับ E-Bike และยานพาหนะ Micromobility อื่นๆ โดยเฉพาะ ไม่ใช่เพียงการอำนวยความสะดวก แต่เป็นการลงทุนเพื่อสร้างประโยชน์ในระยะยาวต่อระบบนิเวศของเมืองในหลายมิติ

การแก้ไขปัญหาจราจรและสิ่งแวดล้อม

ประโยชน์ที่ชัดเจนที่สุดคือการช่วยลดความแออัดของการจราจร E-Bike และ Micromobility เป็นทางเลือกที่ส่งเสริมให้ประชาชนลดการใช้รถยนต์ส่วนบุคคลในการเดินทางระยะสั้น ซึ่งนำไปสู่การลดปริมาณรถบนท้องถนนโดยตรง ผลที่ตามมาคือการลดการปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์และมลพิษทางอากาศ ซึ่งสอดคล้องกับเป้าหมายการพัฒนาเมืองอย่างยั่งยืนและแผนการลดก๊าซเรือนกระจกของประเทศ

เพิ่มความสะดวกสบายและเชื่อมต่อการเดินทาง

เลน E-Bike มีบทบาทสำคัญในการแก้ปัญหาการเดินทางในช่วง “First Mile – Last Mile” ซึ่งคือระยะทางสั้นๆ จากบ้านไปยังระบบขนส่งมวลชนหลัก (เช่น รถไฟฟ้า) และจากสถานีไปยังจุดหมายปลายทาง การมีเส้นทางที่ปลอดภัยและสะดวกสบายสำหรับ Micromobility จะช่วยให้การเชื่อมต่อการเดินทางเป็นไปอย่างราบรื่น (Seamless Mobility) และกระตุ้นให้คนหันมาใช้ระบบขนส่งสาธารณะมากขึ้น

ความคุ้มค่าทางเศรษฐกิจและสุขภาพ

ในมิติส่วนบุคคล การใช้ E-Bike ช่วยประหยัดค่าใช้จ่ายด้านพลังงานและการบำรุงรักษาเมื่อเทียบกับรถยนต์หรือมอเตอร์ไซค์ทั่วไป อีกทั้งยังช่วยลดเวลาที่สูญเสียไปกับการหาที่จอดรถ นอกจากนี้ แม้จะเป็นจักรยานไฟฟ้า แต่ผู้ใช้งานยังคงต้องออกแรงปั่นในระดับหนึ่ง ซึ่งช่วยส่งเสริมสุขภาพและสร้างไลฟ์สไตล์แบบ Active Mobility ทำให้เกิดการเคลื่อนไหวร่างกายในชีวิตประจำวันมากขึ้น

เลน E-Bike ในเมือง? อนาคตผังเมืองไทยรับ Micromobility อย่างไร

การจะทำให้ Micromobility กลายเป็นส่วนสำคัญของระบบการเดินทางในเมืองได้อย่างเต็มศักยภาพ จำเป็นต้องอาศัยการวางแผนและพัฒนาผังเมืองที่มองการณ์ไกล ซึ่งครอบคลุมทั้งด้านโครงสร้างพื้นฐาน นโยบาย และการออกแบบพื้นที่สาธารณะ

การพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานที่จำเป็น

หัวใจหลักคือการสร้างเครือข่ายโครงสร้างพื้นฐานที่รองรับได้อย่างครบวงจร ซึ่งประกอบด้วย:

• เส้นทางเฉพาะ (Dedicated Lanes): การสร้างเลนจักรยานและเลนสำหรับ Micromobility ที่แยกออกจากช่องจราจรของรถยนต์อย่างชัดเจน เพื่อรับประกันความปลอดภัยของผู้ขับขี่และลดความขัดแย้งบนท้องถนน
• สถานีอัดประจุไฟฟ้า (Charging Stations): การติดตั้งจุดชาร์จสาธารณะในพื้นที่ยุทธศาสตร์ เช่น สถานีรถไฟฟ้า อาคารสำนักงาน และแหล่งชุมชน เพื่ออำนวยความสะดวกและสร้างความมั่นใจให้ผู้ใช้งาน
• จุดจอดรถ (Parking Hubs): การจัดสรรพื้นที่จอดรถสำหรับ E-Bike และ E-Scooter อย่างเป็นระเบียบ เพื่อป้องกันปัญหาการจอดกีดขวางทางเท้าและสร้างทัศนียภาพที่ดีให้กับเมือง

นโยบายภาครัฐและการสนับสนุน

นโยบายจากภาครัฐมีส่วนสำคัญอย่างยิ่งในการขับเคลื่อนการเปลี่ยนแปลง รัฐบาลไทยได้เริ่มดำเนินมาตรการสนับสนุนยานยนต์ไฟฟ้า (EV) ซึ่งรวมถึงการให้เงินอุดหนุนและสิทธิประโยชน์ทางภาษีสำหรับผู้ซื้อ E-Bike และ E-Moped นโยบายเหล่านี้ไม่เพียงช่วยลดภาระทางการเงินของผู้บริโภค แต่ยังส่งสัญญาณที่ชัดเจนว่าภาครัฐให้ความสำคัญกับการเปลี่ยนผ่านสู่การเดินทางด้วยพลังงานสะอาด

การออกแบบเมืองยุคใหม่เพื่อ Seamless Mobility

ผังเมืองในอนาคตต้องถูกออกแบบโดยคำนึงถึงการบูรณาการระหว่างรูปแบบการเดินทางที่หลากหลาย การวางแผนเลน E-Bike จะต้องเชื่อมโยงกับระบบขนส่งมวลชนหลัก พื้นที่สาธารณะ และย่านสำคัญต่างๆ อย่างเป็นระบบ นอกจากนี้ การจัดสรรพื้นที่สีเขียวควบคู่ไปกับเส้นทาง Micromobility จะช่วยสร้างสภาพแวดล้อมที่น่าอยู่และส่งเสริมให้การเดินทางด้วยยานพาหนะขนาดเล็กเป็นประสบการณ์ที่น่ารื่นรมย์

โอกาสและความท้าทายบนเส้นทางสู่ Smart City

การผลักดันให้ Micromobility เป็นส่วนหนึ่งของวิถีชีวิตคนเมืองนั้นเต็มไปด้วยโอกาส แต่ก็มาพร้อมกับความท้าทายที่ต้องได้รับการจัดการอย่างเป็นระบบ การทำความเข้าใจทั้งสองด้านจะช่วยให้การวางแผนและการดำเนินงานเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ

กรณีศึกษาและนวัตกรรมที่น่าจับตามองในไทย

การเติบโตของตลาด Micromobility ในไทยไม่ได้เกิดขึ้นในสุญญากาศ แต่เกิดจากนวัตกรรมของผู้ผลิตและการนำไปประยุกต์ใช้จริงในภาคธุรกิจ ซึ่งเป็นตัวอย่างที่สะท้อนถึงศักยภาพในอนาคต

ยานยนต์ไฟฟ้าตอบโจทย์คนเมือง

ผู้ประกอบการในไทยเริ่มพัฒนายานยนต์ไฟฟ้าที่ออกแบบมาเพื่อตอบโจทย์สภาพแวดล้อมและพฤติกรรมของผู้ใช้งานในประเทศโดยเฉพาะ ตัวอย่างเช่น Buddy Electric Trike 2025 ซึ่งเป็นรถสามล้อไฟฟ้าที่เน้นความปลอดภัย ความสะดวกสบาย และการเข้าถึงที่ง่ายสำหรับผู้ใช้งานทุกกลุ่ม หรือ EM MOTOR ที่เป็นหนึ่งในผู้นำตลาดจักรยานยนต์ไฟฟ้า โดยมุ่งเน้นการพัฒนารถที่มีสมรรถนะสูงและดีไซน์ที่ทันสมัยเพื่อเจาะกลุ่มผู้บริโภครุ่นใหม่ การเกิดขึ้นของแบรนด์เหล่านี้แสดงให้เห็นถึงความพร้อมของอุตสาหกรรมยานยนต์ไทยในการปรับตัวรับเทรนด์ใหม่

การนำไปใช้ในภาคธุรกิจ

นอกจากการใช้งานส่วนบุคคลแล้ว ภาคธุรกิจก็เริ่มเห็นประโยชน์ของ Micromobility ในการดำเนินงาน โดยเฉพาะในด้านโลจิสติกส์และการขนส่งในเมือง ไปรษณีย์ไทย ได้เริ่มโครงการนำร่องในการใช้รถจักรยานยนต์ไฟฟ้าสำหรับการขนส่งพัสดุในเขตเมือง เพื่อลดต้นทุนด้านพลังงานและลดการปล่อยมลพิษ เช่นเดียวกับองค์กรเอกชนอื่นๆ ที่เริ่มทดลองใช้ยานพาหนะไฟฟ้าขนาดเล็กสำหรับพนักงานในการเดินทางระหว่างอาคารหรือในพื้นที่โรงงาน ซึ่งช่วยเพิ่มประสิทธิภาพและความคล่องตัวในการทำงาน

บทสรุป: ก้าวต่อไปของผังเมืองไทยกับ Micromobility

Micromobility และโดยเฉพาะอย่างยิ่ง E-Bike ไม่ใช่แค่ทางเลือก แต่คืออนาคตของการเดินทางในเขตเมืองของประเทศไทย การเปลี่ยนผ่านนี้มีศักยภาพในการแก้ไขปัญหาสะสม ทั้งด้านการจราจร มลพิษ และคุณภาพชีวิตได้อย่างมีนัยสำคัญ อย่างไรก็ตาม ความสำเร็จจะเกิดขึ้นได้ก็ต่อเมื่อมีการวางแผนและลงมือทำอย่างจริงจังจากทุกภาคส่วน

ก้าวต่อไปที่สำคัญคือการเร่งพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานที่ปลอดภัยและครอบคลุม การออกกฎหมายและข้อบังคับที่ชัดเจนเพื่อสร้างมาตรฐานและความเชื่อมั่น และการส่งเสริมนโยบายสนับสนุนอย่างต่อเนื่อง หากประเทศไทยสามารถบูรณาการ Micromobility เข้ากับผังเมืองได้อย่างชาญฉลาด ไม่เพียงแต่จะยกระดับคุณภาพชีวิตของคนเมือง แต่ยังมีโอกาสก้าวขึ้นเป็นหนึ่งในศูนย์กลางด้านการเดินทางอัจฉริยะและยั่งยืนในภูมิภาคอาเซียน