กฎหมาย E-Bike: ขี่บนทางเท้าได้ไหม? ต้องใช้ใบขับขี่หรือไม่?

จักรยานไฟฟ้า หรือ E-Bike กำลังได้รับความนิยมเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วในฐานะยานพาหนะทางเลือกที่สะดวกและเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม อย่างไรก็ตาม ผู้ใช้จำนวนมากยังคงมีความสับสนเกี่ยวกับข้อบังคับทางกฎหมายที่เกี่ยวข้อง โดยเฉพาะประเด็นเรื่องการใช้งานบนทางเท้าและความจำเป็นในการมีใบอนุญาตขับขี่ บทความนี้จะให้ข้อมูลที่ชัดเจนเกี่ยวกับสถานะทางกฎหมายของ E-Bike และสกู๊ตเตอร์ไฟฟ้าในประเทศไทย เพื่อสร้างความเข้าใจที่ถูกต้องและส่งเสริมการใช้งานอย่างปลอดภัย

สรุปประเด็นสำคัญเกี่ยวกับกฎหมาย E-Bike

• การขับขี่บนทางเท้า: ตามกฎหมายปัจจุบัน ไม่อนุญาตให้นำจักรยานไฟฟ้าหรือสกู๊ตเตอร์ไฟฟ้ามาขับขี่บนทางเท้าสาธารณะ
• ใบอนุญาตขับขี่: จำเป็นต้องมีใบอนุญาตขับขี่รถจักรยานยนต์สำหรับ E-Bike ที่มีคุณสมบัติตามเกณฑ์ที่กฎหมายกำหนดให้ต้องจดทะเบียนเป็นรถจักรยานยนต์
• เกณฑ์การจดทะเบียน: E-Bike ที่มีกำลังมอเตอร์ตั้งแต่ 250 วัตต์ขึ้นไป และมีความเร็วสูงสุด 45 กิโลเมตรต่อชั่วโมงขึ้นไป จะต้องจดทะเบียนกับกรมการขนส่งทางบก
• สถานะทางกฎหมาย: E-Bike และสกู๊ตเตอร์ไฟฟ้าส่วนใหญ่ที่มีจำหน่ายในท้องตลาดมักมีกำลังมอเตอร์ไม่ถึงเกณฑ์ขั้นต่ำ ทำให้ไม่สามารถจดทะเบียนได้ และการนำมาใช้งานบนถนนสาธารณะจึงถือว่าผิดกฎหมาย

ส่วนนำ

คำถามที่ว่า กฎหมาย E-Bike: ขี่บนทางเท้าได้ไหม? ต้องใช้ใบขับขี่หรือไม่? สะท้อนถึงความไม่แน่นอนทางกฎหมายที่ผู้ใช้ยานพาหนะไฟฟ้าส่วนบุคคลต้องเผชิญในชีวิตประจำวัน การเติบโตอย่างก้าวกระโดดของเทคโนโลยียานยนต์ไฟฟ้าขนาดเล็กได้นำมาซึ่งความสะดวกสบายในการเดินทาง แต่ในขณะเดียวกันก็สร้างความท้าทายให้กับหน่วยงานกำกับดูแลในการกำหนดกฎระเบียบให้ทันต่อการเปลี่ยนแปลง เพื่อให้การใช้งานเป็นไปอย่างปลอดภัยและไม่รบกวนผู้ใช้ทางเท้าและถนนร่วมกัน การทำความเข้าใจข้อบังคับที่มีอยู่จึงเป็นสิ่งจำเป็นสำหรับผู้ขับขี่ทุกคน

ทำความเข้าใจสถานะทางกฎหมายของ E-Bike ในประเทศไทย

การแพร่หลายของจักรยานไฟฟ้าและสกู๊ตเตอร์ไฟฟ้าในประเทศไทยเกิดขึ้นจากความต้องการยานพาหนะที่คล่องตัว ประหยัดค่าใช้จ่าย และเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม โดยเฉพาะในเขตเมืองที่มีการจราจรหนาแน่น อย่างไรก็ตาม กรอบกฎหมายที่มีอยู่เดิมถูกร่างขึ้นก่อนที่ยานพาหนะประเภทนี้จะได้รับความนิยม ทำให้การตีความและการบังคับใช้กฎหมายยังคงมีความซับซ้อนและเป็นพื้นที่สีเทาในหลายกรณี

ความสำคัญของการทำความเข้าใจกฎระเบียบเหล่านี้ไม่ได้จำกัดอยู่แค่การหลีกเลี่ยงค่าปรับ แต่ยังเกี่ยวข้องโดยตรงกับความปลอดภัยของผู้ขับขี่เองและผู้ร่วมใช้เส้นทางสัญจรอื่นๆ รวมถึงความคุ้มครองตามกรมธรรม์ประกันภัยในกรณีที่เกิดอุบัติเหตุ ผู้ที่กำลังพิจารณาซื้อหรือใช้งาน E-Bike จึงควรศึกษาข้อกำหนดเหล่านี้อย่างละเอียด เพื่อให้สามารถตัดสินใจเลือกยานพาหนะที่เหมาะสมและใช้งานได้อย่างถูกต้องตามกฎหมาย

เกณฑ์การจำแนกประเภทจักรยานไฟฟ้าตามกฎหมายไทย

กฎหมายจราจรของไทยไม่ได้มีการบัญญัติคำจำกัดความของ “จักรยานไฟฟ้า” หรือ “E-Bike” ไว้อย่างชัดเจน แต่จะพิจารณาจากคุณสมบัติของยานพาหนะเป็นรายกรณี เพื่อจำแนกว่าจะจัดอยู่ในประเภทใดระหว่างจักรยานทั่วไปหรือรถจักรยานยนต์ ซึ่งเกณฑ์ที่ใช้ในการพิจารณาหลักๆ คือกำลังของมอเตอร์ไฟฟ้าและความเร็วสูงสุดที่ยานพาหนะสามารถทำได้

กำลังมอเตอร์และความเร็ว: ตัวชี้วัดสำคัญทางกฎหมาย

ตัวแปรสำคัญที่สุดที่ใช้ในการจำแนกประเภทของ E-Bike ตามกฎหมายไทย คือคุณสมบัติด้านสมรรถนะของตัวรถ โดยมีเกณฑ์กำหนดไว้ดังนี้:

• กำลังมอเตอร์ไฟฟ้า (Motor Power): ยานพาหนะไฟฟ้าที่มีกำลังมอเตอร์ตั้งแต่ 250 วัตต์ (หรือ 0.25 กิโลวัตต์) ขึ้นไป จะถูกพิจารณาว่ามีสมรรถนะสูง
• ความเร็วสูงสุด (Maximum Speed): ยานพาหนะที่สามารถทำความเร็วสูงสุดได้ถึง 45 กิโลเมตรต่อชั่วโมง (กม./ชม.) ขึ้นไป จะถูกจัดเข้าข่ายยานพาหนะที่มีความเร็วสูง

หากยานพาหนะไฟฟ้าสองล้อมีคุณสมบัติเข้าเกณฑ์ทั้งสองข้อนี้ คือมีกำลังมอเตอร์ 250 วัตต์ขึ้นไป และ มีความเร็วสูงสุด 45 กม./ชม. ขึ้นไป ยานพาหนะดังกล่าวจะถูกตีความว่าเป็น “รถจักรยานยนต์” ตามพระราชบัญญัติรถยนต์ พ.ศ. 2522 และต้องปฏิบัติตามข้อบังคับทุกประการเช่นเดียวกับรถจักรยานยนต์ที่ใช้เครื่องยนต์สันดาปภายใน

จักรยานไฟฟ้าที่เข้าข่ายเป็นรถจักรยานยนต์

เมื่อ E-Bike หรือสกู๊ตเตอร์ไฟฟ้ามีสมรรถนะเข้าเกณฑ์ดังกล่าวข้างต้น จะส่งผลให้มีสถานะทางกฎหมายเทียบเท่ากับรถจักรยานยนต์ทันที ซึ่งหมายความว่าผู้ครอบครองและผู้ขับขี่ต้องปฏิบัติตามข้อกำหนดต่างๆ อย่างเคร่งครัด ไม่ว่าจะเป็นการจดทะเบียนรถกับกรมการขนส่งทางบก การจัดทำประกันภัยภาคบังคับ (พ.ร.บ.) การชำระภาษีรถประจำปี และที่สำคัญที่สุดคือผู้ขับขี่จะต้องมีใบอนุญาตขับขี่รถจักรยานยนต์ส่วนบุคคล การละเลยข้อกำหนดเหล่านี้อาจนำไปสู่การถูกดำเนินคดีและค่าปรับตามกฎหมาย

จักรยานไฟฟ้าและสกู๊ตเตอร์ไฟฟ้าที่ไม่เข้าเกณฑ์การจดทะเบียน

สถานการณ์จะซับซ้อนขึ้นสำหรับ E-Bike และสกู๊ตเตอร์ไฟฟ้าส่วนใหญ่ที่วางจำหน่ายทั่วไป ซึ่งมักจะถูกออกแบบให้มีกำลังมอเตอร์ต่ำกว่า 250 วัตต์ และ/หรือ มีความเร็วสูงสุดต่ำกว่า 45 กม./ชม. เพื่อให้ใช้งานง่ายและปลอดภัยสำหรับผู้เริ่มต้น ยานพาหนะเหล่านี้จึงมีคุณสมบัติไม่เข้าเกณฑ์ที่จะจดทะเบียนเป็นรถจักรยานยนต์ได้ ส่งผลให้เกิด “สุญญากาศทางกฎหมาย” ขึ้น เนื่องจากไม่มีกฎหมายรองรับการใช้งานยานพาหนะประเภทนี้บนทางสาธารณะอย่างชัดเจน แม้จะไม่ต้องจดทะเบียนหรือใช้ใบขับขี่ แต่การนำไปใช้งานบนถนนหรือทางเท้าก็ยังคงเป็นสิ่งที่ผิดกฎหมาย

ข้อบังคับการใช้งานบนพื้นที่สาธารณะ: ทางเท้าและถนน

หนึ่งในคำถามที่พบบ่อยที่สุดคือ “ขี่ E-Bike บนทางเท้าได้หรือไม่?” คำตอบสำหรับคำถามนี้ค่อนข้างชัดเจนตามกฎหมายที่มีอยู่ ขณะที่การใช้งานบนถนนมีความซับซ้อนมากกว่าและขึ้นอยู่กับประเภทของยานพาหนะ

การขับขี่ E-Bike บนทางเท้า: ผิดกฎหมายหรือไม่?

ตามพระราชบัญญัติจราจรทางบก พ.ศ. 2522 ทางเท้าถูกสงวนไว้สำหรับคนเดินเท้าเท่านั้น การนำยานพาหนะทุกชนิดที่มีเครื่องยนต์หรือมอเตอร์ไฟฟ้าขึ้นไปขับขี่บนทางเท้าถือเป็นความผิดและมีโทษปรับ กฎหมายนี้ครอบคลุมถึงจักรยานไฟฟ้าและสกู๊ตเตอร์ไฟฟ้าทุกประเภทโดยไม่มีข้อยกเว้น การบังคับใช้กฎหมายนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อรักษาความปลอดภัยของผู้เดินเท้า ซึ่งอาจไม่สามารถหลบหลีกยานพาหนะที่เคลื่อนที่ด้วยความเร็วได้ทันท่วงที ดังนั้น คำตอบที่ชัดเจนคือ ไม่อนุญาตให้ขับขี่ E-Bike หรือสกู๊ตเตอร์ไฟฟ้าบนทางเท้า

การใช้งานบนถนนสาธารณะ: เงื่อนไขและข้อจำกัด

การใช้งาน E-Bike บนถนนสาธารณะจะถูกแบ่งตามสถานะการจดทะเบียนของยานพาหนะ:

• สำหรับ E-Bike ที่จดทะเบียนถูกต้อง: หาก E-Bike มีคุณสมบัติเข้าเกณฑ์และผ่านการจดทะเบียนเป็นรถจักรยานยนต์แล้ว ผู้ขับขี่สามารถใช้งานบนถนนสาธารณะได้เช่นเดียวกับรถจักรยานยนต์ทั่วไป โดยต้องปฏิบัติตามกฎจราจรทุกประการ เช่น สวมหมวกนิรภัย เปิดไฟหน้า และขับขี่ในช่องทางที่ถูกต้อง
• สำหรับ E-Bike ที่ไม่สามารถจดทะเบียนได้: นี่คือประเด็นที่เป็นปัญหามากที่สุด E-Bike และสกู๊ตเตอร์ไฟฟ้าที่ไม่เข้าเกณฑ์การจดทะเบียน (ส่วนใหญ่ในตลาด) ในทางเทคนิคแล้วถือว่าเป็นยานพาหนะที่ผิดกฎหมายหากนำมาใช้งานบนถนนสาธารณะ

ตามกฎระเบียบของไทย ยานพาหนะที่มีสมรรถนะสูงและมีความเร็วใกล้เคียงกับรถจักรยานยนต์ แต่ไม่ผ่านการจดทะเบียน จะถูกพิจารณาว่าเป็นการใช้งานที่ผิดกฎหมายเมื่ออยู่นอกพื้นที่ส่วนบุคคล

ดังนั้น แม้จะเห็นผู้คนใช้งานสกู๊ตเตอร์ไฟฟ้าและ E-Bike ขนาดเล็กบนท้องถนนอยู่ทั่วไป แต่ในทางปฏิบัติแล้วการกระทำดังกล่าวยังไม่มีกฎหมายรองรับ และผู้ขับขี่อาจมีความเสี่ยงที่จะถูกเจ้าหน้าที่ตำรวจเรียกตรวจสอบและเปรียบเทียบปรับได้

ใบขับขี่และข้อกำหนดอื่นๆ สำหรับผู้ใช้ E-Bike

ความจำเป็นในการมีใบขับขี่และเอกสารอื่นๆ จะขึ้นอยู่กับว่า E-Bike คันนั้นเข้าข่ายเป็นรถจักรยานยนต์ตามกฎหมายหรือไม่ ซึ่งเป็นผลโดยตรงจากคุณสมบัติด้านกำลังและความเร็วของตัวรถ

E-Bike ประเภทใดที่ต้องมีใบขับขี่?

กฎหมายระบุไว้ชัดเจนว่าผู้ขับขี่ E-Bike ที่มีสมรรถนะเข้าเกณฑ์การจดทะเบียน (กำลังมอเตอร์ 250W+ และความเร็วสูงสุด 45 กม./ชม.+) จะต้องมี ใบอนุญาตขับขี่รถจักรยานยนต์ เช่นเดียวกับผู้ขับขี่มอเตอร์ไซค์ทั่วไป การขับขี่โดยไม่มีใบอนุญาตถือเป็นความผิดและมีโทษตามกฎหมาย ซึ่งรวมถึงโทษปรับและอาจส่งผลต่อการเรียกร้องค่าสินไหมทดแทนจากบริษัทประกันในกรณีเกิดอุบัติเหตุ

สำหรับ E-Bike ที่มีสมรรถนะต่ำกว่าเกณฑ์ดังกล่าว แม้จะไม่จำเป็นต้องมีใบขับขี่ แต่ก็ต้องย้ำอีกครั้งว่าการใช้งานบนทางสาธารณะยังคงไม่ถูกต้องตามกฎหมาย

เอกสารและข้อบังคับเพิ่มเติมที่ต้องปฏิบัติตาม

สำหรับ E-Bike ที่ถูกจัดประเภทเป็นรถจักรยานยนต์ นอกจากใบขับขี่แล้ว ผู้ครอบครองยังต้องดำเนินการด้านเอกสารและปฏิบัติตามข้อบังคับอื่นๆ ดังนี้:

• การอนุมัติเอกสารจากกรมการขนส่งทางบก: ตัวรถจะต้องมีมาตรฐานและเอกสารรับรองจากผู้ผลิตหรือผู้นำเข้า เพื่อใช้ในการยื่นขอจดทะเบียน
• ประกันภัยภาคบังคับ (พ.ร.บ.): ต้องจัดทำพระราชบัญญัติคุ้มครองผู้ประสบภัยจากรถ เพื่อให้ความคุ้มครองแก่ผู้ประสบอุบัติเหตุ
• ภาษีรถประจำปี: ต้องชำระภาษีรถจักรยานยนต์ประจำปีตามที่กฎหมายกำหนด
• การตรวจสภาพรถ: รถที่มีอายุการใช้งานครบตามกำหนดจะต้องผ่านการตรวจสภาพจากสถานตรวจสภาพรถเอกชน (ตรอ.) ก่อนต่อภาษีประจำปี

ขั้นตอนและเงื่อนไขการจดทะเบียน E-Bike

กระบวนการจดทะเบียน E-Bike ที่เข้าข่ายเป็นรถจักรยานยนต์จะเหมือนกับการจดทะเบียนรถจักรยานยนต์ทั่วไป แต่ก็มีความท้าทายเฉพาะตัวที่ผู้ใช้ควรทราบ

กระบวนการและสถานที่ในการจดทะเบียน

เจ้าของรถสามารถนำ E-Bike ที่มีคุณสมบัติตรงตามเกณฑ์ไปจดทะเบียนได้ที่หน่วยงานของกรมการขนส่งทางบก:

• ในกรุงเทพมหานคร: ติดต่อที่สำนักงานมาตรฐานและทะเบียนรถภาษี (สนท.)
• ในต่างจังหวัด: ติดต่อที่สำนักงานขนส่งจังหวัดที่เจ้าของรถมีภูมิลำเนาอยู่

ผู้ยื่นขอจดทะเบียนจะต้องเตรียมเอกสารหลักฐานเกี่ยวกับตัวรถ เช่น ใบกำกับภาษี, หนังสือรับรองจากผู้ผลิตหรือผู้นำเข้า และเอกสารประจำตัวของเจ้าของรถ เพื่อดำเนินการตามขั้นตอนของกรมการขนส่งทางบก

ความท้าทาย: E-Bike ส่วนใหญ่ในตลาดจดทะเบียนไม่ได้

ปัญหาหลักที่ผู้ใช้จำนวนมากต้องเผชิญคือ E-Bike หรือสกู๊ตเตอร์ไฟฟ้าที่ตนเองครอบครองอยู่มีคุณสมบัติไม่ถึงเกณฑ์ขั้นต่ำที่กำหนดไว้สำหรับการจดทะเบียน โดยเฉพาะอย่างยิ่งในเรื่องของกำลังมอเตอร์ที่ต่ำกว่า 250 วัตต์ ซึ่งเป็นสเปกที่พบได้บ่อยในยานพาหนะไฟฟ้าขนาดเล็กที่เน้นการใช้งานในระยะทางสั้นๆ

เมื่อยานพาหนะเหล่านี้ไม่สามารถจดทะเบียนได้ ก็จะส่งผลให้ไม่สามารถใช้งานบนถนนสาธารณะได้อย่างถูกกฎหมาย และไม่สามารถทำ พ.ร.บ. เพื่อรับความคุ้มครองได้ สถานการณ์นี้สร้างความลำบากใจให้กับผู้ใช้ที่ต้องการเพียงยานพาหนะทางเลือกที่สะดวกและเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม แต่กลับต้องเผชิญกับความเสี่ยงทางกฎหมายในการใช้งานประจำวัน

สรุปแนวทางการเลือกใช้ E-Bike อย่างถูกต้องและปลอดภัย

จากข้อมูลทั้งหมดสามารถสรุปได้ว่า กฎหมาย E-Bike: ขี่บนทางเท้าได้ไหม? ต้องใช้ใบขับขี่หรือไม่? นั้นมีคำตอบที่ชัดเจนตามกฎระเบียบปัจจุบัน การขับขี่บนทางเท้าเป็นสิ่งผิดกฎหมายทุกกรณี ส่วนความจำเป็นในการใช้ใบขับขี่จะขึ้นอยู่กับสมรรถนะของยานพาหนะ หากมีกำลังมอเตอร์ 250 วัตต์ขึ้นไปและทำความเร็วได้ 45 กม./ชม. ขึ้นไป จะต้องจดทะเบียนเป็นรถจักรยานยนต์และผู้ขับขี่ต้องมีใบอนุญาตขับขี่

ความท้าทายที่สำคัญคือ E-Bike ส่วนใหญ่ในตลาดยังคงอยู่ในพื้นที่สีเทาทางกฎหมายเนื่องจากไม่สามารถจดทะเบียนได้ ดังนั้น ผู้ที่สนใจควรพิจารณาถึงข้อจำกัดนี้และเลือกใช้งานในพื้นที่ส่วนบุคคลหรือพื้นที่ที่ได้รับอนุญาต เพื่อหลีกเลี่ยงปัญหาทางกฎหมายและส่งเสริมวัฒนธรรมการขับขี่ที่ปลอดภัยสำหรับทุกคน

สำหรับการเลือกซื้อจักรยานไฟฟ้า สกู๊ตเตอร์ไฟฟ้า หรือ E-Bike ที่มีคุณภาพและได้มาตรฐาน ควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญเพื่อรับข้อมูลที่ถูกต้องเกี่ยวกับคุณสมบัติของแต่ละรุ่นและข้อกฎหมายที่เกี่ยวข้อง ที่ GIANT Shopping Mall มีจำหน่ายจักรยานไฟฟ้าทุกประเภท สกู๊ตเตอร์ไฟฟ้า และ E-bike ที่ออกแบบมาเพื่อตอบโจทย์ทุกความต้องการ พร้อมให้คำแนะนำอย่างมืออาชีพ

สามารถติดต่อสอบถามเพิ่มเติมได้ที่:

• FACEBOOK PAGE
• LINE
• ติดต่อ สอบถามเพิ่มเติม

ร้านเปิดทำการทุกวันจันทร์ – เสาร์ เวลา 9.00 – 18.00 น.
โทรศัพท์: 061-962-2878
ที่ตั้ง: 269 หมู่ 12 ถนนมิตรภาพ ตำบลเมืองเก่า อำเภอเมืองขอนแก่น จังหวัดขอนแก่น 40000