จอด E-Bike นานๆ ต้องทำไง? 5 วิธีดูแลแบตฯไม่ให้เสื่อม

ประเด็นสำคัญที่ควรรู้

• การรักษาระดับแบตเตอรี่ให้อยู่ระหว่าง 40-70% เป็นหัวใจสำคัญในการป้องกันการเสื่อมสภาพเมื่อต้องจัดเก็บ E-Bike เป็นเวลานาน
• อุณหภูมิและความชื้นของสถานที่จัดเก็บมีผลโดยตรงต่ออายุการใช้งานของแบตเตอรี่ลิเธียมไอออน ควรเก็บในที่แห้งและเย็น
• การปล่อยให้แบตเตอรี่หมดเกลี้ยง (0%) หรือชาร์จเต็ม 100% ทิ้งไว้เป็นระยะเวลานาน จะสร้างความเครียดให้กับเซลล์แบตเตอรี่และเร่งให้เสื่อมสภาพเร็วขึ้น
• ควรตรวจสอบระดับแบตเตอรี่และทำการชาร์จซ้ำทุกๆ 3-6 เดือน เพื่อรักษาสถานะของแบตเตอรี่ให้อยู่ในเกณฑ์ที่เหมาะสม
• การใช้ที่ชาร์จที่ถูกต้องตามมาตรฐานของผู้ผลิตเป็นสิ่งจำเป็น เพื่อป้องกันความเสียหายที่อาจเกิดขึ้นกับระบบจัดการแบตเตอรี่ (BMS)

สำหรับผู้ใช้งานจักรยานไฟฟ้า คำถามที่ว่าเมื่อต้องจอด E-Bike นานๆ ต้องทำไง? 5 วิธีดูแลแบตฯไม่ให้เสื่อม ถือเป็นข้อกังวลสำคัญที่ส่งผลโดยตรงต่อประสิทธิภาพและอายุการใช้งานของยานพาหนะ การจอดทิ้งไว้เป็นเวลาหลายสัปดาห์หรือหลายเดือนโดยไม่มีการดูแลที่ถูกต้อง อาจนำไปสู่การเสื่อมสภาพของแบตเตอรี่อย่างถาวร ซึ่งเป็นชิ้นส่วนที่มีราคาสูงที่สุดของจักรยานไฟฟ้า การทำความเข้าใจหลักการทำงานของแบตเตอรี่ลิเธียมไอออนและปฏิบัติตามแนวทางการจัดเก็บที่เหมาะสม จะช่วยรักษาสภาพแบตเตอรี่ให้พร้อมใช้งานเสมอและช่วยประหยัดค่าใช้จ่ายในการบำรุงรักษาในระยะยาว

ทำไมการดูแลแบตเตอรี่ E-Bike เมื่อจอดนานจึงสำคัญ

จักรยานไฟฟ้า หรือ E-Bike ได้รับความนิยมเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่องในฐานะยานพาหนะที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมและตอบโจทย์การเดินทางในเมือง อย่างไรก็ตาม ผู้ใช้งานหลายคนอาจมีความจำเป็นต้องจอดจักรยานทิ้งไว้เป็นเวลานาน ไม่ว่าจะด้วยเหตุผลด้านการเดินทาง การทำงาน หรือการใช้งานตามฤดูกาล ซึ่งในช่วงเวลานี้เองที่แบตเตอรี่ซึ่งเปรียบเสมือนหัวใจของ E-Bike มีความเสี่ยงที่จะเสื่อมสภาพได้หากไม่ได้รับการดูแลอย่างถูกวิธี

แบตเตอรี่ส่วนใหญ่ที่ใช้ใน E-Bike สมัยใหม่เป็นประเภทลิเธียมไอออน (Lithium-ion) ซึ่งมีคุณสมบัติเด่นในด้านความหนาแน่นของพลังงานสูงและน้ำหนักเบา แต่ก็มีความไวต่อสภาวะการจัดเก็บเช่นกัน การปล่อยปละละเลยอาจนำไปสู่ปัญหาต่างๆ เช่น การสูญเสียความสามารถในการเก็บประจุ (Capacity Loss) อย่างถาวร, การลดลงของแรงดันไฟฟ้าจนต่ำกว่าระดับที่ปลอดภัย, หรือในกรณีที่ร้ายแรงที่สุดคือแบตเตอรี่ไม่สามารถกลับมาใช้งานได้อีกต่อไป การลงทุนเวลาเพียงเล็กน้อยในการเตรียม E-Bike ให้พร้อมสำหรับการจัดเก็บระยะยาวจึงเป็นการกระทำที่คุ้มค่า เพราะช่วยยืดอายุแบตเตอรี่ ลดความถี่ในการเปลี่ยนใหม่ และทำให้มั่นใจได้ว่าจักรยานไฟฟ้าจะพร้อมใช้งานทันทีที่ต้องการ

5 วิธีดูแลแบตเตอรี่ E-Bike อย่างมืออาชีพเมื่อต้องจอดทิ้งไว้

เพื่อให้การจอดจักรยานไฟฟ้าเป็นเวลานานไม่ส่งผลเสียต่อส่วนประกอบที่สำคัญที่สุด ต่อไปนี้คือ 5 แนวทางปฏิบัติที่ได้รับการยอมรับและแนะนำโดยผู้ผลิต ซึ่งจะช่วยรักษาสภาพแบตเตอรี่ให้สมบูรณ์ที่สุด

1. รักษาระดับการชาร์จที่เหมาะสมที่สุด

หนึ่งในความเข้าใจผิดที่พบบ่อยที่สุดคือการชาร์จแบตเตอรี่ให้เต็ม 100% ก่อนนำไปเก็บ ซึ่งในความเป็นจริงแล้ว การกระทำดังกล่าวกลับสร้างความเครียดให้กับเซลล์แบตเตอรี่ลิเธียมไอออนและเร่งกระบวนการเสื่อมสภาพให้เร็วขึ้น ในทางกลับกัน การปล่อยให้แบตเตอรี่คายประจุจนหมดเหลือ 0% ก็เป็นอันตรายเช่นกัน เพราะอาจทำให้แรงดันไฟฟ้าของเซลล์ลดต่ำลงจนถึงจุดที่ไม่สามารถชาร์จไฟกลับเข้าไปใหม่ได้อีก

ระดับการชาร์จที่เหมาะสมที่สุดสำหรับการจัดเก็บระยะยาวคือระหว่าง 40% ถึง 70% ซึ่งเป็นช่วงที่เซลล์แบตเตอรี่มีความเสถียรและมีอัตราการเสื่อมสภาพต่ำที่สุด ก่อนจะนำ E-Bike ไปเก็บ ควรตรวจสอบระดับแบตเตอรี่ หากมีน้อยเกินไปให้ชาร์จเพิ่ม หรือหากมีมากเกินไปอาจนำจักรยานไปขี่เป็นระยะทางสั้นๆ เพื่อลดระดับประจุลงมาให้อยู่ในช่วงที่แนะนำ

การรักษาระดับประจุในช่วง 40-70% เปรียบเสมือนการให้แบตเตอรี่ได้ “พักผ่อน” ในสภาวะที่ผ่อนคลายที่สุด ซึ่งช่วยชะลอการเสื่อมสภาพทางเคมีภายในเซลล์ได้อย่างมีนัยสำคัญ

2. เลือกสภาพแวดล้อมในการจัดเก็บที่ถูกต้อง

แบตเตอรี่ลิเธียมไอออนมีความไวต่ออุณหภูมิสูงเป็นอย่างมาก ความร้อนคือศัตรูตัวฉกาจที่เร่งปฏิกิริยาเคมีภายในแบตเตอรี่ ทำให้เกิดการเสื่อมสภาพของส่วนประกอบต่างๆ และสูญเสียความจุในการเก็บพลังงานอย่างรวดเร็ว ดังนั้น จึงต้องหลีกเลี่ยงการจอด E-Bike หรือเก็บแบตเตอรี่ไว้ในบริเวณที่โดนแสงแดดโดยตรง เช่น ริมหน้าต่าง ระเบียง หรือในรถยนต์ที่จอดกลางแจ้ง

ในทางตรงกันข้าม อุณหภูมิที่เย็นจัดเกินไปก็อาจส่งผลเสียได้เช่นกัน แม้จะไม่ทำลายแบตเตอรี่อย่างถาวรเหมือนความร้อน แต่ก็อาจทำให้ประสิทธิภาพลดลงชั่วคราว อุณหภูมิที่เหมาะสมที่สุดสำหรับการจัดเก็บแบตเตอรี่ E-Bike อยู่ระหว่าง 10 ถึง 25 องศาเซลเซียส สถานที่ในร่มที่แห้งและเย็น เช่น ห้องเก็บของภายในบ้าน โรงจอดรถที่ไม่มีแดดส่องถึง หรือห้องใต้ดินที่อากาศถ่ายเทสะดวก จึงเป็นตัวเลือกที่ดีที่สุด นอกจากนี้ ควรหลีกเลี่ยงบริเวณที่มีความชื้นสูง เพราะอาจทำให้ขั้วแบตเตอรี่เกิดการกัดกร่อนได้

3. ถอดแบตเตอรี่ออกจากตัวจักรยานเพื่อการจัดเก็บ

สำหรับ E-Bike รุ่นที่สามารถถอดแบตเตอรี่ออกได้ การนำแบตเตอรี่ออกจากตัวจักรยานแล้วนำไปเก็บแยกต่างหากเป็นวิธีที่ดีที่สุด เหตุผลหลักคือช่วยให้สามารถควบคุมสภาพแวดล้อมในการจัดเก็บแบตเตอรี่ได้ง่ายขึ้น สามารถนำไปเก็บไว้ในห้องที่มีอุณหภูมิคงที่ ในขณะที่ตัวจักรยานอาจถูกเก็บไว้ในโรงรถหรือที่เก็บของ

อีกเหตุผลหนึ่งคือการป้องกันการคายประจุแฝง (Parasitic Drain) แม้จะปิดระบบของจักรยานแล้ว แต่อุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์บางอย่าง เช่น หน้าจอแสดงผลหรือระบบจัดการแบตเตอรี่ (BMS) อาจยังคงดึงพลังงานจำนวนเล็กน้อยออกจากแบตเตอรี่อยู่ตลอดเวลา ซึ่งเมื่อเวลาผ่านไปนานหลายเดือน อาจทำให้ระดับประจุลดลงต่ำกว่าเกณฑ์ที่ปลอดภัยได้ การถอดแบตเตอรี่ออกจะเป็นการตัดวงจรไฟฟ้าทั้งหมดและหยุดการคายประจุที่ไม่จำเป็นนี้ได้อย่างสมบูรณ์ ก่อนเก็บควรทำความสะอาดขั้วต่อของแบตเตอรี่ให้สะอาดและแห้งสนิท

4. ตรวจสอบและชาร์จซ้ำตามกำหนดเวลา

แบตเตอรี่ลิเธียมไอออนทุกก้อนมีการคายประจุด้วยตัวเองตามธรรมชาติ (Self-discharge) แม้จะไม่ได้เชื่อมต่อกับอุปกรณ์ใดๆ ก็ตาม ซึ่งหมายความว่าระดับพลังงานในแบตเตอรี่จะค่อยๆ ลดลงเมื่อเวลาผ่านไป อัตราการคายประจุจะแตกต่างกันไปขึ้นอยู่กับคุณภาพของแบตเตอรี่และอุณหภูมิในการจัดเก็บ แต่โดยทั่วไปแล้วอาจสูญเสียประจุไปหลายเปอร์เซ็นต์ในแต่ละเดือน

เพื่อป้องกันไม่ให้ระดับประจุลดลงต่ำเกินไป จึงควรตั้งการแจ้งเตือนเพื่อตรวจสอบสภาพแบตเตอรี่ทุกๆ 3 ถึง 6 เดือน หากพบว่าระดับประจุลดลงไปใกล้เคียง 20-30% ควรนำแบตเตอรี่มาชาร์จไฟกลับขึ้นไปให้อยู่ในช่วง 60-70% อีกครั้ง การทำเช่นนี้เป็นประจำจะช่วยรักษาสุขภาพของเซลล์แบตเตอรี่และทำให้แน่ใจว่าแบตเตอรี่จะไม่เข้าสู่สภาวะคายประจุลึก (Deep Discharge) ซึ่งอาจสร้างความเสียหายอย่างถาวร

5. ใช้แต่อุปกรณ์ชาร์จที่ได้มาตรฐานจากผู้ผลิต

เมื่อถึงเวลาที่ต้องชาร์จแบตเตอรี่ ไม่ว่าจะก่อนการจัดเก็บหรือการชาร์จซ้ำระหว่างการจัดเก็บ การใช้อุปกรณ์ชาร์จที่ถูกต้องเป็นสิ่งสำคัญอย่างยิ่ง ที่ชาร์จที่มาพร้อมกับ E-Bike หรือที่ชาร์จที่ได้รับการรับรองจากผู้ผลิต ถูกออกแบบมาให้ทำงานร่วมกับระบบจัดการแบตเตอรี่ (BMS) ของแบตเตอรี่ก้อนนั้นๆ โดยเฉพาะ ซึ่งจะควบคุมแรงดันและกระแสไฟฟ้าให้มีความเหมาะสม ป้องกันการชาร์จไฟเกิน (Overcharging) และปัญหาอื่นๆ

การใช้ที่ชาร์จราคาถูกที่ไม่ได้มาตรฐานหรือที่ชาร์จสำหรับอุปกรณ์อื่น อาจจ่ายแรงดันไฟฟ้าที่ไม่ถูกต้อง ซึ่งไม่เพียงแต่จะทำให้แบตเตอรี่เสื่อมสภาพเร็วขึ้น แต่ยังก่อให้เกิดความเสี่ยงด้านความปลอดภัย เช่น ความร้อนสูงเกินไปหรือการลัดวงจร ดังนั้น ควรลงทุนกับอุปกรณ์ชาร์จที่มีคุณภาพและตรงตามสเปกที่ผู้ผลิตแนะนำเสมอ

การเตรียมความพร้อมส่วนอื่นๆ ของ E-Bike สำหรับการจอดระยะยาว

นอกเหนือจากการดูแลแบตเตอรี่แล้ว การเตรียมส่วนอื่นๆ ของจักรยานก็มีความสำคัญไม่แพ้กัน เพื่อให้จักรยานอยู่ในสภาพดีเยี่ยมเมื่อนำกลับมาใช้งานอีกครั้ง

• ทำความสะอาด: ควรล้างทำความสะอาดจักรยานให้ทั่วถึง เพื่อขจัดสิ่งสกปรก โคลน หรือคราบเกลือที่อาจก่อให้เกิดสนิมหรือการกัดกร่อนบนเฟรมและชิ้นส่วนต่างๆ
• หล่อลื่นโซ่: หลังจากทำความสะอาดและเช็ดให้แห้งแล้ว ควรหล่อลื่นโซ่ด้วยน้ำยาหล่อลื่นที่เหมาะสม เพื่อป้องกันสนิมและการยึดติดของข้อโซ่
• เติมลมยาง: ควรเติมลมยางให้มีแรงดันตามที่ระบุไว้บนแก้มยาง การปล่อยให้ยางแบนเป็นเวลานานอาจทำให้โครงสร้างของยางเสียหายและเกิดรอยแตกได้ หากเป็นไปได้ ควรยกล้อให้ลอยจากพื้นเพื่อลดแรงกดทับที่จุดเดียวเป็นเวลานาน
• การจัดเก็บ: จอดจักรยานในที่ร่ม แห้ง และปลอดภัยจากการโจรกรรม การใช้ผ้าคลุมจักรยานสามารถช่วยป้องกันฝุ่นและความชื้นได้เป็นอย่างดี

ตารางสรุป: ข้อควรปฏิบัติและข้อควรเลี่ยง

สรุปแนวทางการดูแลรักษาเพื่อยืดอายุ E-Bike

การดูแลแบตเตอรี่เมื่อต้องจอด E-Bike นานๆ ไม่ใช่เรื่องซับซ้อน แต่ต้องอาศัยความใส่ใจในรายละเอียด การปฏิบัติตามหลักการสำคัญ 5 ข้อ ได้แก่ การรักษาระดับการชาร์จที่เหมาะสม, การเลือกสถานที่จัดเก็บที่ถูกต้อง, การถอดแบตเตอรี่ออกจากตัวรถ, การตรวจสอบเป็นระยะ และการใช้อุปกรณ์ชาร์จที่ได้มาตรฐาน จะช่วยยืดอายุการใช้งานของแบตเตอรี่ได้อย่างมีประสิทธิภาพสูงสุด ซึ่งไม่เพียงแต่ช่วยให้ E-Bike พร้อมใช้งานเสมอ แต่ยังเป็นการลงทุนที่คุ้มค่า ช่วยประหยัดค่าใช้จ่ายในการเปลี่ยนแบตเตอรี่ใหม่ซึ่งมีราคาสูงในระยะยาวอีกด้วย การดูแลรักษาที่ถูกต้องตั้งแต่วันนี้ คือการรับประกันประสิทธิภาพการขับขี่ที่ดีเยี่ยมในอนาคต

สำหรับผู้ที่กำลังมองหาจักรยานไฟฟ้าคุณภาพ หรือต้องการคำปรึกษาเพิ่มเติมเกี่ยวกับการดูแลรักษา E-Bike, GIANT Shopping Mall คือศูนย์รวมจักรยานไฟฟ้าทุกประเภท ไม่ว่าจะเป็นสกู๊ตเตอร์ไฟฟ้า หรือ E-Bike ที่ออกแบบมาเพื่อตอบโจทย์ทุกความต้องการ สามารถติดต่อสอบถามรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่ FACEBOOK PAGE, LINE หรือ ติดต่อ สอบถามเพิ่มเติม ผ่านทางเว็บไซต์โดยตรง